Banken moeten robuuster, simpeler en kleiner worden. Op die manier kunnen zij het vertrouwen van de markt terugwinnen.

Door Otbert de Jong | PricewaterhouseCoopers

Met het noodscenario voor de Nederlands-Belgische bank Fortis en het afwijzen van het reddingsplan in de VS hebben de problemen in de financiële sector het afgelopen weekeinde een nieuw dieptepunt bereikt. Terwijl we slechts enkele weken geleden nog werden bedolven onder dikke rapporten van commissies uit de sector.

Die vertelden ons dat banken geen dingen meer moesten doen die niemand goed begrijpt en dat zij een betere interne controle en risicobeheersing moesten invoeren. Nu is duidelijk dat die aanbevelingen niet ver genoeg zullen gaan. Het kalf is verdronken en de put moet gedempt.

Schaduwzijde
Financiële instellingen en hun activiteiten zijn doorgaans mutaties van zeer oude processen en producten. Je kunt ze vergelijken met oude huizen die vele malen zijn opgeknapt en verbouwd. Iedere klusser weet echter dat er een limiet is aan wat je kunt repareren. Schaalgrootte is altijd een belangrijke succesfactor geweest. Nu begint de schaduwzijde daarvan duidelijk te worden. De geweldige omvang en complexiteit van banken en hun producten leidt ertoe dat de risico's en kosten heel moeilijk zijn te beheersen.

Een nieuwe infrastructuur is nodig. Geen renovatie, maar nieuwbouw van een nieuw soort bank dus. Een bank die kleiner, simpeler en beter beheersbaar is en voldoet aan alle huidige eisen.

De - noodzakelijke - scheiding tussen investeringsbanken en zakenbanken is al vaker een onderwerp van discussie geweest in de VS. Wellicht zouden we deze scheiding nog wat verder moeten doortrekken naar andere soorten bankactiviteiten, zodat het makkelijker wordt risico's te managen en systemen efficiënt te beheren.

Betrouwbaar
Door banken te simplificeren is er meer kans op processen en een infrastructuur voor deze banken die passend, betrouwbaar en efficiënt zijn. De oplossing om Merrill Lynch te laten overnemen door Bank of America is begrijpelijk in de omstandigheden, maar niet duurzaam. De bank wordt te complex en ook het concentratierisico voor de VS te groot.

Bankbestuurders doen er verstandig aan heel snel zelf over deze noodzakelijke veranderingen te gaan nadenken en met voorstellen te komen. De vraag blijft dan wel of ze daartoe in staat zijn. Zij zijn groot geworden met het businessmodel van de jaren negentig, met kortetermijndoelstellingen als total return to shareholders, met hoge dividenden en aandeleninkoop, en de waarderingsmethode return on equity. Groei leek daarvoor een uitstekend middel.

Kunnen wij van diezelfde banken nu verwachten dat zij succesvol zijn in het teweegbrengen van deze paradigma-shift, waarbij naast het economisch belang stabiliteit een nadrukkelijke rol moet spelen? Bankiers kunnen hun aangetaste imago weer opvijzelen als zij aantonen dat zij deze uitdaging serieus nemen.

Otbert de Jong is partner Financial Services Advisory bij PricewaterhouseCoopers.