De turbulentie in de markten is in de afgelopen vier weken uitzonderlijk hoog geweest. Om vergelijkbare koersbewegingen op wereldschaal te vinden, moet er diep in de beursgeschiedenis gegraven worden.

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Na de ondergang van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers en de nationalisatie van de verzekeringsgigant AIG was het pessimisme dermate aangezwollen dat vele partijen spraken over paniek en Armageddon-scenario's. De interbancaire markt kwam tot stilstand, obligatie- en aandelenkoersen bereikten ongekend lage niveau's en zelfs de prijzen van grondstoffen zakten weg. De koersen wezen op een economische depressie die vergelijkbaar is die van de dertiger jaren.

Zoek de verschillen
Wij denken dat de markten doorgeslagen zijn in hun pessimisme. Er zijn belangrijke verschillen tussen de huidige economische omstandigheden en die aan de vooravond van de dertiger jaren. Allereerst is er geen sprake van een handelsoorlog. Destijds wierpen economische grootmachten zodanig hoge handelsbarrières op dat de wereldhandel tot stilstand kwam. Ten tweede speelden grote delen van de wereld zoals China en India nauwelijks een rol van betekenis.

Nu biedt de aanhoudende economische opbloei van deze landen een belangrijke bijdrage aan de vraag naar produkten uit het Westen. Zelfs als de groei in deze landen fors terugvalt, blijft de groei en de omvang van de vraag zodanig groot dat het onwaarschijnlijk is dat er wereldwijd een vraaguitval zal optreden.

Ten slotte hebben centrale banken met hun daadkrachtig optreden laten zien dat zij geleerd hebben van de fouten die er gemaakt zijn in de dertiger jaren. De geldkraan wordt zeer regelmatig opengedraaid en er wordt actief geïntervenieerd als een financiële instelling van groot belang dreigt om te vallen. Voorbeelden zijn Fannie Mae, Freddie Mac en de eerder genoemde AIG.

Reddingsplan
Om deze steun te structureren is, onder aanvoering van het Amerikaanse ministerie van Financiën is een plan gemaakt om een fonds met een vermogen van 700 miljard dollar op te richten. Met dit geld zal er actief opgetreden worden om het geslonken vertrouwen in het financiële systeem te herstellen.

De ontwikkeling van bankencrisis in Japanse, scandinavische en de Amerikaanse spaarbanken leert dat het keerpunt komt als de overheid met publieke middelen (lees: met belastinggeld) actief tussenbeide komt. Pas als marktpartijen er van overtuigd zijn dat de overheid zich niet langer afzijdig gaat houden maar daadwerkelijk geld steekt in financiële activa die door henzelf niet langer tegen normale condities verhandeld worden, is er een basis voor duurzaam herstel.

Dit fundament is nu gelegd. Hoewel het onwaarschijnlijk is dat we in de komende tijd met een paniekgolf te maken krijgen met de intensiteit van die van de afgelopen weken, zal het tijd vergen om de schuldsanering uit te voeren. We weten in ieder geval dat zich een kapitaalkrachtige partij heeft gemeld om deze sanering op een zo ordentelijk mogelijk wijze uit te voeren.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor