DEN HAAG - Het kabinet neemt een hypotheek op de toekomst door hogere uitgaven geen solide dekking te geven. Zo reageert D66-Leider Alexander Pechtold op de plannen voor volgend jaar die de regering op Prinsjesdag ontvouwt.

Pechtold juicht investeringen in innovatie en de kwaliteit van het onderwijs toe, maar vindt meevallende aardgasbaten en een eenmalige EU-teruggave een te magere dekking. "Deze begroting is goed voor het hier en nu, maar blind voor de toekomst en de wereld om ons heen."

Ook gaan de plannen D66 nog niet ver genoeg. De betaalbaarheid van de AOW blijft onder druk staan, omdat de oplossingen waar het kabinet voor kiest niet ver genoeg gaan. Ook moet er meer geld naar onderwijs en wetenschap. D66 zegt daarin 600 miljoen te willen stoppen. Daarmee moeten hogere lerarensalarissen worden betaald, kan elke school weer een conciërge krijgen en moet de schooluitval in het vmbo worden tegengegaan.

VVD
Een lastenverlichting van 2,5 miljard voor bedrijven en burgers zou de VVD als partij die strijdt voor lagere belasting als muziek in de oren moeten klinken. Nee, dus. "Dat geld is niet gedekt, Het kabinet doet dit op de pof", zegt VVD-leider Mark Rutte.

Hij verwijt het kabinet dat het de zalmnorm, ofwel het strakke begrotingsbeleid van de vorige minister van Financiën, VVD'er Gerrit Zalm, loslaat.

"Per saldo maakt dit kabinet de lasten fors zwaarder. In twee jaar tijd wordt 26 miljard euro meer uitgegeven. Dat is dus 4000 euro per werkende Nederlander," zegt Rutte. Hij spreekt over een "klassieke PvdA-begroting" met het risico van een stijgende inflatie.

Ontslagrecht
Hij verwijt het CDA niet alleen dat het akkoord ging met een generaal pardon voor asielzoekers, maar ook dat de christendemocraten niet "doorpakken" bij de versoepeling van het ontslagrecht en het pleidooi voor meer kernenergie. Ook verwijt hij de partij van Jan Peter Balkenende dat zij het verzet tegen de "Bosbelasting", waarbij bejaarden meebetalen aan de AOW, heeft opgegeven.

Rutte zal deze week in de Tweede Kamer pleiten voor een "einde aan de uitgavenexplosie." De belasting kan wat de liberalen betreft omlaag met 800 euro per werkende Nederlander.

"De staat is geen geluksmachine. Ik pleit voor een kleinere, maar krachtige overheid. De VVD wil ombuigen." Dat neemt niet weg dat de liberalen wel meer geld willen uittrekken voor onderwijs, defensie en veiligheid.

SP
De SP vindt dat het kabinet mooi weer speelt. "De belofte dat de minnen voor de zwakste groepen zouden worden weggewerkt, blijkt een loze belofte", aldus SP-fractievoorzitter Agnes Kant in een eerste reactie.

"Dit is het kabinet van de mooie praatjes, koopkrachtpraatjes." Kant wil dat de koopkracht van lage inkomens en ouderen verbeterd wordt.

Volgens haar zijn chronisch zieken en gehandicapten de dupe van ingrepen in onder meer de AWBZ en de aanpassing van de tegemoetkoming voor bijzondere ziektekosten. "De top kan gewoon doorgaan met graaien. Bij dit kabinet dragen de ziekste schouders de zwaarste lasten."

Kant eist verder meer aandacht voor de publieke sector. "Een levendige buurt, met voldoende voorzieningen, vergroot de betrokkenheid en vermindert de anonimiteit en kans op eenzaamheid."

Ook wil de SP investeren in beter en goedkoper openbaar vervoer, meer handen aan het bed in de zorg en een conciërge op elke basisschool. Geld wil de SP binnenhalen door onder meer de winsten van oliemaatschappijen Shell en Esso op de Nederlandse gaswinning af te romen.

PVV
Het kabinet laat de burger definitief in de steek door zijn geldverspilling, het verontachtzamen van de zorg en door het multiculturalisme, vindt de PPV.

Partijleider Geert Wilders pleit voor harde maatregelen tegen "Marokkaanse straatterroristen, tegengaan van islamisering en de torenhoge misdaad."

De PVV geeft in een tegenbegroting vier miljard euro terug aan de burgers. De belasting op werk en inkomen wordt daarin met 4 procent verlaagd.

Aan de benzinepomp "geeft de PVV één miljard terug", terwijl de partij van Wilders ook één miljard extra steekt in de zorg.

Groenlinks
De minima, de hulpbehoevenden, de jongeren en het milieu betalen het gelag, aldus GroenLink.

Partijleider Femke Halsema spreekt over een "CDA-begroting": "De PvdA kan er niet trots op zijn dat de koopkracht van de minima, ondanks de belofte van partijleider Wouter Bos, daalt. En als ze chronisch ziek zijn of hulpbehoevend, krijgen ze ook nog de afschaffing van de buitengewone uitgavenaftrek en een ingreep van 800 miljoen in de AWBZ voor de kiezen."

Jeugdzorg
GroenLinks pleit voor een Deltacommissie Jeugd, die moet komen met een meerjarig investeringsprogramma om problemen in de jeugdzorg, kindermishandeling, schooluitval en jeugdwerkloosheid aan te pakken.

Halsema hekelt de prijsstijging in het openbaar vervoer en mist "ieder gevoel van urgentie" in het milieubeleid. Ook schiet volgens haar het beleid tekort om jongeren, vrouwen en ouderen aan betaald werk te helpen.

Balkenende
Premier Jan Peter Balkenende wordt "niet koud of warm" van de kritiek tot nog toe. Hij noemt die voorspelbaar. Dat de begroting niet solide zou zijn, betitelt de minister-president als "onzin".

Balkenende benadrukte dat zijn kabinet werkt aan een "cultuuromslag" waarbij tot op hogere leeftijd doorwerken wordt gestimuleerd. Zo krijgen werknemers een bonus als ze na hun 62e blijven doorwerken, en een impuls om na hun 65e door te gaan. Op die manier drukken de toekomstige lasten van de vergrijzing niet alleen op de jongeren, aldus Balkenende.