Diversificatie - het spreiden van investeringen over verschillende soorten beleggingen - werd ooit verheven tot dogma. Nu blijkt aan deze strategie een keerzijde te zitten.

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Nobelprijs
De huidige aanhoudende crisis brengt schade toe aan alle beleggingscategorieën: aandelen, obligaties, maar ook hedge funds, vastgoed, olie of goud. Waar kan je nog schuilen? Wat is er met diversificatie gebeurd?
 
Harry Markowitz legde samen met mede-nobelprijswinnaar William Sharpe het fundament voor diversificatie met zijn moderne portefeuille theorie. De theorie toont aan dat niet de selectie van individuele titels, maar de samenstelling van de portefeuille bepalend is voor het behalen van rendement.

Beleggers kunnen risico´s reduceren door het vermogen over meerdere asset classes te spreiden die een lage correlatie (samenhang) kennen.

All together now
Maar waarom worden gediversificeerde portefeuilles dan momenteel zo gepijnigd? Waarom blijken de rendementen van de verschillende beleggingsoorten allemaal één en dezelfde kant op te bewegen? Het eerste, maar niet het enige antwoord hierop is het gebruik van leverage: tot voor kort werd er veel belegd met geleend geld.

Gedurende de credit bubble, zorgde het buitensporige gebruik van geleende liquiditeiten ervoor dat prijzen omhoog gestuwd werden. Op dit moment hebben we echter te maken met een deleveraging wereld, waarin - onder druk van crediteuren die hun geld terug willen - beleggingen gedumpt worden.

De koersen gaan met z'n allen maar één kant op: omlaag.  Het enige wat nu omhoog gestuwd wordt, is de correlatie tussen de koersen van diverse soorten beleggingen.

Have your cake and eat it too
Maar er is nog een reden waarom diversificatie minder goed werkt. In de afgelopen jaren zijn er steeds meer zogeheten alternatieve beleggingen op de markt gekomen. Eén van de aantrekkelijke kanten van deze alternatives was dat zij een hoog rendement in het vooruitzicht stelden in combinatie met een lager risico voor de belegger die de alternatives aan een traditionele portefeuille toevoegden.

Met name rond rondom alternatieve beleggingen in infrastructuur en commodities ontstond een nieuw evangelie met vele enthousiaste volgelingen. Het leek erop dat beleggers eindelijk de heilige graal ontdekt hadden: meer rendement zonder dat je risico loopt.

De smaak te pakken
Het fundament van Markowitz's theorie werd 180 graden omgedraaid. In plaats van het het streven naar een optimale uitruil tussen risico en rendement, werd de theorie aangegrepen om het goed te praten dat beleggers steeds meer achter riskante beleggingen aanliepen maar waarvan beweerd werd dat deze - in combinatie met meer traditionele beleggingen - minder riskant werden.

Veel beleggers begonnen in het wilde weg alternatives in de portefeuille op te nemen, waarbij het effect van peer pressure niet onderschat moet worden. Hierbij werd vaak ook nog gebruik gemaakt van leverage.

Een andere wereld
Om het nemen van deze risico's te kunnen verantwoorden, moet je wel erg overtuigd zijn van de robuustheid van een theorie. Maar wat als die theorie niet zo robuust is? Academicus Avinah Persaud geeft aan dat in het achterhoofd gehouden moet worden dat de theorie stamt uit de vijftiger jaren. De wereld van toen werd gekenmerkt door schaarse informatie en het ontbreken van moderne computers.
 
Om echt profijt te trekken van diversificatie is het van belang om met de juiste gegevens te werken die anderen nog niet tot hun beschikking hebben. Door vergaande ontwikkelingen in informatievoorziening en -technologie, is dit tegenwoordig echter grotendeels achterhaald.

Wanneer een anamolie nu rendabel lijkt, zien andere marktpartijen deze ook en zal hier en masse op ingesprongen worden. Zo wordt er tegelijkertijd voor gezorgd dat deze ogenschijnlijk lucratieve kans weer net zo snel wordt weggevaagd.

Leidt spreiden tot lijden?
Diversificatie hoeft na bovenstaande niet bestempeld te worden als een slechte strategie, De werkelijke les die geleerd moet worden is dat het gedrag hierbij bepalend is.

Kuddegedrag kan de belegger duur komen te staan  Rendementen zullen voor de meelopers tegenvallen omdat te laat op een trend wordt ingehaakt. Om de voordelen van diversificatie te benutten moet gediversificeerd worden vanuit een visie en betrouwbare gegevens, en niet omdat iets nu eenmaal een hot trend is. Dit is voor velen echter lastig in de  praktijk te brengen.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor