De meningen over wat ons gelukkig maakt lopen uiteen. Het pessimistische kamp stelt dat wij uitgerekend door de toenemende welvaart ongelukkiger worden.

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Op steeds meer fronten nemen keuzemogelijkheden die we vaak moeten maken, toe. Voorbeelden zijn de zorgverzekeraar, energieleverancier en binnenkort wellicht pensioenbeheerder. Keuzestress is inmiddels een ingeburgerd woord.

Druk
Verder is met de toegenomen welvaart vaak de druk op mensen toegenomen om het gevoel van (kans op) falen af te wenden. Er gaan steeds meer stemmen op dat vooral jonge personen zichzelf forceren om maar niet als grijze muis te boek te staan. En dat onvermijdelijk tot frustratie omdat nu eenmaal per definitie de meerderheid van de bevolking in de middenmoot beland en zich weinigen onder ons in de extremen (wat je maatstaf van uitzonderlijk succesvol dan ook is) nestelen. Ook frustraties zijn geen goede basis voor tevredenheid en geluk.

Ook heeft welvaart betere gezondheidszorg met zich meegebracht waardoor we gemiddeld steeds ouder worden. Maar of die laatste jaren die we collectief erbij "gekregen" hebben nu per saldo tot meer geluk hebben geleid? Sommigen menen van niet. Een indicatie hiervoor zijn zij die in een vroeg stadium de mogelijkheden naar euthanasie serieus onderzoeken.

Optimisme
Een recent verschenen publicatie van de Jacobs University Bremen in samenwerking met de University of Michigan smoort dit pessimisme in de kiem: de wereld wordt juist steeds gelukkiger.

De onderzoekers zijn grondig te werk gegaan: 350.000 respondenten uit 90 landen zijn gedurende een periode van ruim 15 jaar gevolgd. Opvallende conclusie: het is niet zozeer de welvaart alleen maar vooral in combinatie met de ervaren vrijheid die tot geluk leiden. Vooral in de recent gedemocratiseerde landen van Oost-Europa en delen van Azië is het effect het meest zichtbaar.

Creativiteit
Vrijheid blijkt voor gelukzoekers ook belangrijk binnen de bedrijfscontext, zo concludeert 'Het Grote Creativiteitsonderzoek' dat 26 augustus in Het Financieele Dagblad verscheen. Niet in de minste plaats omdat een vrije omgeving een belangrijke voorwaarde is voor het ontstaan van creativiteit. Creativiteit maakt op haar beurt een mens niet alleen gelukkig, het is tevens een onmisbaar instrument voor het bedrijfsleven dat middels innovatie de steeds heftiger wordende concurrentie het hoofd moet bieden.

Toen was geluk nog heel gewoon
Wetende dat vrijheid de basis is voor ontwikkeling en het ontstaan van geluk, komt gek genoeg steeds meer de paradox tot uiting dat juist controle weer de overhand krijgt binnen de samenleving en bedrijven. Consoliderende democratische samenlevingen vertonen steeds meer autocratische trekjes. Soms wordt de vermeende dreiging van aanslagen ter berde gebracht, soms is de bron van de regelzucht onversneden moralisme en betutteling.

Bedrijven gaan steeds meer gebukt onder een wirwar van regels. De voorgenomen administratieve verlichting lijkt een onhaalbare kaart. Is ons geluk ons dierbaar, dan dienen wij te waken over onze vrijheden.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor.