GENEVE - Staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken ziet nog weinig vorderingen in de onderhandelingen over een nieuw handelsakkoord tussen de landen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

"Er is nog weinig bereikt. De belangrijkste winst is dat er nog niemand is weggelopen", aldus de staatssecretaris die Nederland bij de onderhandelingen vertegenwoordigd.

Delegatie
Heemskerk leidt de Nederlandse delegatie in Genève, waar alle 153 leden van de WTO sinds maandag bijeen zijn in een uiterste poging de onderhandelingen over een nieuw handelsakkoord af te ronden. De onderhandelingsronde die ontwikkelingslanden meer toegang zou moeten geven tot de markten van de rijke landen zit al jarenlang muurvast.

Ook in de vergaderingen van deze week, die door alle betrokken als de laatste kans voor het handelsakkoord zijn bestempeld, is nog geen doorbraak geforceerd. Donderdagavond laat gingen de partijen weer zonder noemenswaardige vooruitgang uit elkaar.

Europa
"Europa is niet het probleem bij deze onderhandelingen", stelt Heemskerk. "Ik denk dat Europa een heel fair bod heeft gedaan aan de armere landen: we bouwen exportsubsidies af, halen 70 procent van landbouwsubsidies af, en verlagen de importheffingen met 60 procent. Nu is het tijd voor de Verenigde Staten om ver over de brug te komen."

De VS stelden deze week een verlaging van hun plafond voor landbouwsubsidies voor, maar dit voorstel werd door bijna alle landen als te laag van de hand gewezen.

Druk
Heemskerk wil echter niet alleen de druk op de Amerikanen opvoeren. "Juist de landen waar het nu beter gaat, zoals India en Brazilië, zullen hun markten voor diensten en industriële producten verder moeten openstellen. Ze moeten beseffen dat ze dankzij hun nieuwe rijkdom niet alleen exporteur zijn, maar ook steeds meer importeur. Ze hebben zelf dus ook een groot belang bij het openen van de markten."

De Nederlandse WTO-afvaardiging ziet vooral voordelen in de liberalisering van internationale markten, bijvoorbeeld op het gebied van bankzaken, transport en chemische producten. Volgens Heemskerk gaat de verantwoordelijkheid van de rijke landen echter verder dan de winst die ze zelf kunnen behalen. "Afgezien van de voordelen van vrijere handel voor Europese landen is het onze morele plicht om ontwikkelingslanden meer toegang te geven tot onze markten. Een of twee dollar kunnen in India al het verschil betekenen tussen leven en dood."

Volgens de staatssecretaris hebben vooral de zuidelijke lidstaten van de Europese Unie nog teveel oog voor de defensieve kanten van het handelsoverleg. "Ik heb de Europese ministers dan ook opgeroepen om leiderschap te tonen op dit cruciale moment. Sommige landen waren het daar grondig mee eens, andere minder."

Afloop
De afloop van de onderhandelingen is ook voor Heemskerk moeilijk in te schatten. "Zolang Pascal Lamy (de topman van de WTO - red.) geen nieuwe voorstellen kan presenteren is daar niets over te zeggen. Er is nog heel veel werk te doen, maar ik vind dat we moeten doorpraten tot er een akkoord is."

Bij de hervatting van het overleg op vrijdagmiddag waarschuwde Lamy de betrokken landen dat de tijd begint te dringen. "De situatie is kritiek, de komende 24 uur zijn cruciaal." Europees handelscommissaris Peter Mandelson bestempelde de vergadering van vrijdag als "de laatste poging om de verschillen te overbruggen".