AMSTERDAM – Werkgevers richten zich vaak vooral op werknemers met klachten en veel verzuim, maar het is beter om het om te draaien en te kijken waarom mensen prettig werken. Dat stelt Willem van Rhenen, chief medical officer bij Arboned in zijn proefschrift over stressbestrijding.

Volgens van Rhenen kunnen werknemers grofweg ingedeeld worden in drie categorieën: gekleurde muizen, oftewel bevlogen werknemers, grijze muizen, gezonde maar niet bevlogen werknemers, en gestampte muizen, werknemers die gebukt gaan onder stress en verzuimen.

Gemiddeld valt slechts twaalf procent van alle werknemers in de categorie bevlogen. Zo'n tien procent heeft last van 'burn-out', het tegendeel van bevlogenheid. De rest zit ertussenin en is dus min of meer grijs.

Productiviteit
Bedrijven en arbodiensten richten hun aandacht van oudsher vooral op de tweede categorie. Toch zou bij de grijze muizen in termen van productiviteit misschien wel de grootste winst zijn te behalen. "Het zijn de presenteïsten: ze zijn wel aanwezig, maar ze doen niet zo veel", zegt Van Rhenen in Het Financieele Dagblad maandag.

Om deze groep van grijs naar gekleurd te brengen en te voorkomen dat grijs in gestampt verandert volstaat de traditionele arbo-aanpak niet. Die richt zich op het onder controle brengen van klachten, op genezing en preventie van ziekte en verzuim."Maar in de arbeids- en organisatiepsychologie heeft men de afgelopen jaren een draai gemaakt", zegt Van Rhenen. "Niet langer staat de vraag centraal waarom mensen klachten hebben, maar de vraag waarom mensen lekker werken."

Werkmotivatoren
Uit het onderzoek komt naar voren dat er een statistisch aantoonbaar verband is tussen de aanwezigheid van 'werkmotivatoren' en bevlogen en vitale werknemers. Tot de belangrijkste werkmotivatoren rekent Van Rhenen autonomie, sociale steun ('je staat er niet alleen voor'), ontwikkelingskansen en communicatie en feedback.

Zijn advies aan bedrijfsartsen en arbodiensten luidt dat zij veel meer moeten sturen op werkmotivatoren. Het helpt grijze muizen van kleur te verschieten, maar het helpt ook mensen met een burn-out.