Iedere onderneming en rechtspersoon in Nederland moet zich - in principe - inschrijven in het Handelsregister. Dit geldt dus - in principe - ook voor elke zzp'er, die ook wel wordt aangeduid als freelancer, eenmanszaak of zelfstandige.

Een onderneming voor het Handelsregister hoeft echter niet altijd gelijk te zijn aan een onderneming voor de Belastingdienst. Het begrip 'onderneming' voor het Handelsregister is meestal ruimer dan wat in het spraakgebruik gehanteerd wordt. De Kamer van Koophandel hanteert zes criteria waar een onderneming aan moet voldoen om zich in te schrijven in het handelsregister.

1. De ondernemer verricht een 'regelmatige maatschappelijke werkzaamheid'.
2. De werkzaamheden worden tegen betaling verricht.
3. De ondernemer treedt zelfstandig op, voor eigen rekening en risico.
4. De ondernemer treedt openlijk op, in concurrentie met andere ondernemers.
5. De ondernemer neemt deel aan het economisch verkeer in een georganiseerd verband. Dit verband is gericht op samenwerking van mensen, kapitaal en/of goederen.
6. Er wordt winst of kostenbesparing beoogd. Dit is ruimer dan het gebruikelijke begrip winst. Het gaat hier niet om of de ondernemer daadwerkelijk winst heeft gemaakt of kosten heeft bespaard, maar of hij/zij dit als doel heeft.

Vrije beroepsoefenaren
Veel zzp'ers voeren een zogenaamd 'vrij beroep' uit. Een vrije beroepsbeoefenaar is iemand die wordt gevraagd vanwege zijn individuele, persoonlijke kwaliteiten, die liggen op artistiek of academisch/hbo-niveau. Dit houdt in dat hij voor zijn werkzaamheden niet een ander mag sturen. In de praktijk is het onderscheid tussen een vrij en een niet vrij beroep moeilijk aan te geven.

Let op
Per 1 juli 2008 moeten vrije beroepsoefenaren zich ook registreren in het Handelsregister.

Aanmelding Belastingdienst
De inschrijving voor het Handelsregister en voor de Belastingdienst is te combineren. Het combinatieformulier kan de zzp' er bij de Kamer van Koophandel indienen. Apart contact met de Belastingdienst is dan niet nodig. Voor de belastingheffing vraagt de fiscus een schatting te maken van de winst voor het komende jaar. Daarnaast krijgt de zzp'er de vraag om zo uitgebreid mogelijk zijn ondernemersactiviteiten te beschrijven.

Het opzetten van een administratie
Maak bij aanvang van de onderneming een administratie die goed aansluit bij de fiscale aangifte(n). Dit is geen verplichting, maar voorkomt veel dubbel werk.

De zzp'er is geheel vrij in het kiezen van zijn administratieve systeem. Dit zo lang maar voldaan is aan de eis dat het om een controleerbaar systeem gaat. Het voordeel van een goed controleerbare boekhouding is dat de zzp'er zelf ook goed inzicht blijft houden in de resultaten van zijn onderneming.

Starten met een uitkering
Startende ondernemers en gevestigde zelfstandigen kunnen in een aantal gevallen voor financiële bijstand een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004). Dit kan in de gevallen waarin u een bijstandsuitkering ontvangt of een ww-uitkering en een bedrijf wil starten.

Ook is het mogelijk een uitkering (deels) te behouden bij het starten van een bedrijf. Maar ook gevestigde zelfstandigen met tijdelijke financiële problemen kunnen onder bepaalde omstandigheden een beroep op bijstand doen. Bovendien is bijstand ook mogelijk voor oudere zelfstandigen met een niet-levensvatbaar bedrijf en zelfstandigen die hun bedrijf willen beëindigen.

Het opstarten van een bedrijf vergt wel de nodige voorbereiding. In een aantal situaties kan de Sociale Dienst hiervoor op grond van het Bbz 2004 financiële ondersteuning bieden.

Bron: Zelfstandig ondernemen Zonder Personeel door mw. C.W.P. Wapperom en mr. J.G.S. Warmerdam, Uitgeverij Kluwer, 2008