Iedereen die zelfstandig een bedrijf of beroep uitoefent is als ondernemer belastingplichtig voor de btw. De btw hanteert een ruime definitie van 'ondernemer'.

Voor de btw maakt het niet uit in welke rechtsvorm het bedrijf of beroep wordt uitgeoefend: een eenmanszaak, een maatschap, een bv of nv, een stichting of vereniging. Zelfs als naast een dienstbetrekking nevenwerkzaamheden als ondernemer worden uitgevoerd, moet over de bijverdiensten btw worden berekend.

Waarover is btw verschuldigd?
Zowel het leveren van goederen en het verlenen van diensten in Nederland zijn belast met btw. Het verrichten van diensten zijn: de verkoop van goederen en het installeren of monteren daarvan; het in huurkoop geven van goederen; het bouwen en opleveren van onroerende zaken, zoals woningen of bedrijfspanden.

Onder diensten wordt verstaan: werkzaamheden waarvoor een ondernemer een vergoeding vraagt, zoals bijvoorbeeld timmerlieden, adviseurs of verhuurders.

Tarieven
De btw kent drie tarieven: 19 procent, 6 procent en 0 procent. Het tarief van 19 procent verhoogt het kabinet (waarschijnlijk) per 1 januari 2009 20 procent.

- 19 procent-tarief. Dit tarief geldt voor alle leveringen en diensten en voor de invoer van alle goederen, tenzij anders is bepaald. De meeste goederen en diensten vallen onder het algemene tarief van 19 procent.
- 6 procent-tarief. Het verlaagde tarief van 6 procent wordt (o.a.) geheven op goederen en diensten die tot de primaire levensbehoeften worden gerekend. Bijvoorbeeld: eten en drinken, behalve alcoholhoudende dranken, geneesmiddelen, boeken, agrarische producten en diensten.
- 0 procent-tarief. Voor het uitvoeren van goederen of leveren van goederen aan een ander EU-land, de zogeheten intracommunautaire levering, geldt 0 procent. Dit houdt in dat bij het leveren van een goed geen btw in rekening mag worden gebracht, maar er blijft wel recht op aftrek van voorbelasting bestaan. Binnen de EU is er sprake van vrij goederenverkeer. Er moet altijd wel in één land omzetbelasting worden betaald: of in het land van herkomst of in het land van bestemming van de goederen.

Vooraftrek
Ondernemers moeten de door hen ontvangen btw afdragen aan de Belastingdienst. Van dit bedrag mogen zij echter de aan hen door andere ondernemers in rekening gebrachte btw aftrekken.

Voorbeeld
Een ondernemer brengt in een kwartaal in rekening aan zijn afnemers 30.000 euro aan btw. Aan zijn leveranciers betaalt hij over die periode 10.000 euro aan btw. Aan de fiscus moet hij dan 30.000 -  10.000 =  20.000 euro afdragen. De consument (eindverbruiker) betaalt uiteindelijk de btw, omdat deze geen recht heeft op aftrek van btw.

Vrijstelling
Een aantal goederen en diensten is vrijgesteld van btw. Het verschil tussen het 0 procent-tarief en de vrijstelling van btw is de aftrek van voorbelasting. Als producten of diensten zijn vrijgesteld bestaat geen recht op vooraftrek. Onder de vrijgestelde goederen en diensten vallen o.a. financiële diensten, diensten in de medische sector, de zorg, het onderwijs en werk van schrijvers.

De btw-aangifte
De zzp'er kan de aangifte van btw per maand, per kwartaal of per jaar doen. Dit hangt af van het bedrag dat gemiddeld aan btw moet worden afgedragen. Is de verschuldigde btw minder dan 908 euro per jaar, dan mag u per jaar aangifte doen. Is het gemiddelde bedrag minder dan 4084 euro per kwartaal dan kan dit per kwartaal worden gedaan. Bij een verschuldigd btw-bedrag van meer dan 4084 euro per kwartaal moet aangifte per maand gebeuren.

Btw-administratie
Aan de administratie van de btw stelt de Belastingdienst bepaalde eisen. Uit de administratie moet duidelijk blijken hoeveel btw aan de Belastingdienst verschuldigd is en hoeveel btw als voorbelasting wordt afgetrokken. Per aangiftetijdvak moet de zzp'er - of zijn boekhouder - het volgende bijhouden:
- afgegeven facturen (let op: hier moeten verplicht bepaalde gegevens op staan, zie het onderdeel De zzp'er en factureren);
- ontvangen rekeningen;
- uitgaven;
- ontvangsten
Dit kan bijvoorbeeld blijken uit de administratieonderdelen: verkoopboek, inkoopboek, kas- of bankboek. Wanneer een ondernemer een uitgebreide btw-administratie voert is het vanwege de ingewikkelde wetgeving aan te raden om dit aan specialisten over te laten!

Vermindering van btw voor kleine ondernemers
Kleine ondernemers (die geen bv's hebben) kunnen gebruikmaken van de zogenaamde kleine ondernemersregeling. Dit houdt in dat wanneer een ondernemer 1345 euro of minder per jaar aan btw verschuldigd is, geen btw verschuldigd is. Wanneer de verschuldigde btw tussen de 1345 euro en de 1883 euro per jaar bedraagt kan de ondernemer voor vermindering in aanmerking komen.

De berekening van de vermindering kan er als volgt uitzien. Het verschuldigde btw bedrag moet worden afgetrokken van 1883 euro. De uitkomst hiervan moet worden vermenigvuldigd met 2,5. Vervolgens kan dit bedrag afgetrokken worden van het te betalen btw-bedrag.

Een voorbeld is het geval van een ondernemer die 4538 euro aan btw en aan voorbelasting 2950 euro heeft betaald. De uitkomst bedraagt dan 1588 euro.

Over deze 1588 euro wordt de vermindering als volgt toegepast. 1883 -  1588 =  295 x 2,5 = 737 euro. De verschuldigde btw bedraagt dan uiteindelijk  588 - 737 = 851 euro.

Auto en btw
Over het privégebruik van de auto van de ondernemer is omzetbelasting verschuldigd. Of de bedrijfsauto nu een bestelauto is of een personenauto maakt geen verschil. De ondernemer moet het zakelijk en privégebruik splitsen om vast te kunnen stellen welk gedeelte van het totale autogebruik privégebruik is. Het woon-werkverkeer wordt ook voor de omzetbelasting als zakelijk aangemerkt.

Wanneer de ondernemer vanuit zijn onderneming een auto heeft gekocht en de btw daarvan in mindering heeft gebracht bij de aangifte omzetbelasting, moet de laatste aangifte van het jaar gecorrigeerd worden in verband met het eventuele privégebruik. Het bedrag van de correctie is 12 procent van 25 procent van de cataloguswaarde van de auto. Wanneer de ondernemer aantoonbaar geen privégebruik heeft kan deze correctie achterwege blijven.

Let op
Binnen het btw-systeem spelen ook nog andere regelingen waar de zzp'er mee aanraking kan komen zoals de marge- en verleggingsregeling, speciale regels rondom intracommunautaire (Europese) transacties, de uitsluiting aftrek btw en btw op internethandel.

Bron: Zelfstandig ondernemen Zonder Personeel door mw. C.W.P. Wapperom en mr. J.G.S. Warmerdam, Uitgeverij Kluwer, 2008