Zo zou er sprake zijn van onrechtmatige identiteitscontroles, wat volgens Amnesty in strijd is met het recht op privacy en de demonstratiewet. En mede vanwege intimidatie door de politie voelen sommige demonstranten zich belemmerd.

De mensenrechtenorganisatie wil dat er bij vreedzame demonstraties niet langer wordt gesurveilleerd met bijvoorbeeld drones. Dat zou alleen bij strafbare feiten moeten gebeuren.

Amnesty vindt dat de politie zich beter kan richten op "het faciliteren van een demonstratie in goed overleg en vanuit vertrouwen".

"Persoonlijk vind ik van wel. Ik weet niet in detail wat de politie monitort, maar ze zou bijvoorbeeld ook buiten demonstraties om bepaalde demonstranten in de gaten houden. Dat is in heel abstracte zin ook een vorm van machtsvertoon." ID-kaarten controleren en met drones beeldopnamen maken is in principe niet de bedoeling bij een demonstratie. "Dit zijn toestanden die je in een democratie liever niet wil hebben."

"Dat kan te maken hebben met de manier waarop de demonstraties plaatsvonden. Maar in een breder perspectief: Extinction Rebellion demonstreert in collectief belang, de boer uit eigenbelang. Dat creëert scheve verhoudingen. Vreedzame demonstraties zijn vanuit democratisch perspectief ontzettend belangrijk. Dus is een vraag voor de politie: op welke manier kun je die faciliteren in plaats van blokkeren?"

"Het uitgangspunt is de Grondwet, waarin het recht op demonstreren is opgenomen. Dat laat zich moeilijk verenigen met controle van de identiteit van demonstranten. Het is in de praktijk natuurlijk ingewikkelder. Een demonstratie kan uit de hand lopen, de sfeer kan agressief worden, er kan bijvoorbeeld met stenen gegooid worden. Maar dat zijn strafbare feiten. Normaal gesproken gaan we hier niet van uit."

Maar Klandermans heeft ook begrip voor de politie. "De politie heeft een ander probleem: zij moet de orde handhaven. Als mensen de grenzen overschrijden, dan begrijp ik dat ze daarop aangesproken worden. Maar dat moet naar aanleiding van incidenten gebeuren. Demonstreren op snelwegen mag in principe niet. Dan arresteert de politie ook terecht mensen."

"De politie werkt met een nauwe grens. In die zin is het voorstelbaar en begrijpelijk dat ze dit soort maatregelen gebruikt, maar strikt genomen mag het niet. ID-kaarten controleren en drones gebruiken zitten op de grens van het toelaatbare. Wat is de taxatie van de politie op het moment dat een demonstratie mis lijkt te lopen? Als het kan escaleren, dan is het begrijpelijk dat de politie ingrijpt, aangezien zij als taak heeft de orde te handhaven."

Zie ook |Politie schendt recht op privacy en demonstratie, zegt Amnesty

"Het bijzondere van Amnesty is dat ze lijkt te redeneren langs de lijn: alle demonstranten zijn gelijk, maar sommigen zijn gelijker dan anderen. De organisatie is veel bezig met klimaatdemonstranten, maar niet met demonstraties als boerenprotesten, protesten van extreemrechts of de coronaprotesten. Amnesty wekt daarmee de schijn van bevooroordeeldheid."

Ook concludeert hij dat een snelweg blokkeren op wettelijk vlak weinig met een vreedzame demonstratie te maken heeft. "Blokkades zijn geen demonstraties. Als je daaraan meedoet, moet je niet klagen dat de politie je oppakt. Als je een strafbaar feit wil plegen, zoals het blokkeren van een weg, dan moet je niet klagen dat bijvoorbeeld je ID-kaart wordt gecontroleerd. Amnesty interpreteert naar mijn mening bewust de Europese jurisprudentie daarover verkeerd."

Hij ziet ook weinig buitensporigheden aan de kant van de politie. "De politie is het uitvoerende orgaan van de burgemeester en het Openbaar Ministerie. Het is aan de politie om professioneel de-escalerend op te treden. En dat doet ze volgens mij, want er waren bij de klimaatprotesten geen disproportionele acties. Ik zie niet in hoe de politie dit anders had kunnen of moeten doen."

Wel zijn agenten wettelijk bevoegd de identiteit van demonstranten te controleren als daar een aanleiding voor is. Dit kan volgens de politie nodig zijn als mensen bijvoorbeeld eerder de openbare orde hebben verstoord. Maar agenten moeten dat niet te snel doen en zich bewust zijn van de zwaarte van het middel, benadrukt de politie.