Goedemiddag en welkom in dit liveblog. Frans-Paul van der Putten, China-expert van het onderzoeksinstituut Clingendael, zat een uur lang klaar om jullie vragen te beantwoorden.


  • Vragensessie over China is afgelopen
  • Onderwerpen:
  • Onafhankelijkheid Taiwan
  • Onrustig in Hongkong en Xinjiang
  • Positie van wereldmacht China
vrijdag om 13:16
En met de laatste vraag van Sanneke sluiten we dit liveblog af. Bedankt voor al jullie vragen en het volgen van dit blog.
vrijdag om 13:11
Vraag van Sanneke: Buiten China is er veel verontwaardiging over de situatie rondom de Oeigoeren. Hoe omschrijft China deze situatie en weert het zich tegen de internationale kritiek? 

"De Chinese regering omschrijft de buitenlandse kritiek als inmenging in China’s interne zaken die deels voortkomt uit onbegrip en beperkte kennis van China, en deels uit politiek opportunisme waarbij de situatie in Xinjiang wordt aangegrepen door met name de VS om China onder druk te zetten."

"Bovendien ligt buitenlandse inmenging gevoelig in China als gevolg van de historische ervaring van het land met koloniale mogendheden. De houding van de Chinese regering is onverzettelijk. Daardoor en doordat de visies erg ver uiteen liggen is er nauwelijks of geen ruimte voor een dialoog met buitenlandse critici over mensenrechten in Xinjiang."
vrijdag om 13:05
Vraag van Max: Met de grootste chipmaker ter wereld in Taiwan, wat betekent dit voor de wereld als China Taiwan overneemt?

"De technologie van het Taiwanse bedrijf TSMC zou een waardevolle bijdrage vormen voor de Chinese chipsector. Maar een overname van Taiwan zou waarschijnlijk gepaard gaan met een militair conflict en westerse economische sancties tegen China, dus het is de vraag in welke staat TSMC zou verkeren na zo’n overname. Ik denk dat China heel terughoudend is wat betreft een conflict met Taiwan."
vrijdag om 12:57
Vraag van Humano: Hoe komt het dat de mensenrechten wat betreft China anders bekeken worden dan bijvoorbeeld de mensenrechten in de VS? Ik krijg daarnaast het gevoel dat alles wat vanuit China komt in twijfel getrokken wordt? Kunt u mij uitleggen waarom dit is?

"China heeft een heel andere politieke geschiedenis en cultuur dan de VS. De Chinese staat bestaat al duizenden jaren en er is een lange traditie waarin de positie van de leider bijna onaantastbaar is. Vroeger was dat de keizer, en in het moderne China is die rol overgenomen door de Communistische Partij. Het collectieve belang, ook als dat ten koste gaat van individuele en minderheidsbelangen, speelt ook een centrale rol in China’s politieke traditie."

"Op een korte periode in 1912-1913 na heeft China nooit een democratisch politiek systeem gehad. Verder is het ook zo dat de staat in het huidige China erg machtig is ten opzichte van burgers, en dat politieke oppositie onderdrukt wordt. Er is een andere kijk op mensenrechten, maar er is ook weinig ruimte voor mensenrechten in China. De reden voor de twijfel en de aanhalingstekens is denk ik dat er nauwelijks onafhankelijke informatiebronnen in China zijn, alle informatie komt direct of indirect van de Chinese overheid, en is daarom gekleurd door de politieke belangen van de Communistische Partij."
vrijdag om 12:51
Vraag van Kevin88: De Communistische Partij China (CCP) heeft een enorm sterke greep op China. China is echter erg groot en de culturele verschillen binnen China zijn dat ook. Zijn er binnen China gebieden waar de mensen minder overheidsgezind zijn (buiten Xinjiang en Hong Kong uiteraard), en kan dit mogelijk problemen opleveren voor de regering in de toekomst?

"Voor zover dat te beoordelen valt lijkt het erop dat de grote meerderheid van de Chinese bevolking de overheid steunt. Er is echter geen garantie voor de overheid dat dit in de toekomst zo blijft."

"De uitbraak van corona in begin 2020 was een grote crisis, en de wereldwijde financiële crisis van 2008-2009 had ook grote gevolgen voor China. In beide gevallen heeft de regering deze schokken doorstaan en is er zelfs sterker uit gekomen, maar er zullen schokken en veranderingen blijven komen en die zijn iedere keer opnieuw een uitdaging voor de overheid."

"De grote economische en maatschappelijke veranderingen in de jaren ‘80 gingen gepaard met een roep vanuit de samenleving om bestuurlijke en politieke hervormingen. Dat leidde in 1989 tot een crisis die de regering slechts met grote moeite, en met militair ingrijpen, overleefde. Deze ervaring heeft de Chinese regering en de Communistische Partij onzeker gemaakt, en de vele maatregelen van de overheid om controle te houden op de samenleving zijn daar het gevolg van."
vrijdag om 12:41
Vraag van Berry: Ik werk al ruim 20 jaar in de import van artikelen vanuit China en heb het land enorm zien veranderen. Drie van de meest zorgwekkende veranderingen die ik opmerk zijn: de vergrijzing in China, het aantrekken van de binnenlandse markt en het feit dat de 'jeugd' naar de grote steden trekt en het productiewerk niet meer wil verrichten.

In hoeverre zijn deze genoemde situaties zorgwekkend voor de toekomst van China alzijnde productieland voor het Westen? En in zekere zin, voor China zelf?

"De ontwikkelingen die je noemt hebben volgens mij inderdaad een grote invloed op China’s rol als productieland. De Chinese regering streeft de afgelopen tien jaar nadrukkelijk naar de overgang van laagwaardige naar hoogwaardige productie, en van primair op export gerichte productie naar productie die op zowel de interne markt als de wereldmacht is gericht. De productie van relatief eenvoudige en arbeidsintensieve producten vertrekt van China naar landen waar de productiekosten lager zijn."

"Voor het Westen betekent dit meer concurrentie, want Chinese bedrijven worden sterk op het gebied van van hoogwaardige producten zoals elektrische auto’s en mobiele telefoons. Het betekent ook een machtsverschuiving binnen internationale productieketens, waardoor westerse bedrijven vaak wat minder invloedrijk worden en Chinese bedrijven juist invloedrijker. Dat veel Chinese bedrijven bij hun productie omschakelen naar robots betekent, in combinatie met het weggaan van arbeidsintensieve productie, dat er in China minder banen zijn in de industrie."
vrijdag om 12:39
Vraag van InformedNL: Rusland en China hebben recent afgesproken hun (militaire) banden aan te halen. Wat betekent dit voor een eventueel conflict in bijvoorbeeld Oekraïne, maar ook in Taiwan? Komt de NAVO onder leiding van de VS dan tegenover zowel Rusland als China te staan?

"China en Rusland stemmen op strategisch gebied steeds nauwer met elkaar af, maar ze zijn geen militaire bondgenoten. Ik verwacht niet dat China zich zou mengen in een eventueel gewapend conflict in Oekraïne."

"Als de VS door zo’n conflict gedwongen worden hun aandacht meer op Rusland te richten zou dat kunnen leiden tot een afname van de spanningen tussen China en de VS in Oost-Azië, zoals dat ook na 9/11 gebeurde in 2001. Verder zou een breuk in de economische banden tussen Rusland en het Westen ertoe leiden dat Rusland economisch meer op China aangewezen raakt. Er is voor China geen motief om zich in een Europees conflict te mengen, en ik denk ook niet dat Rusland in staat is om China ertoe te bewegen dat wel te doen."
vrijdag om 12:13
Vraag van Cees Ston: Ik lees in de media relatief veel negatieve berichten over China. Komt het ooit goed tussen 'het westen' en China?

"Op het moment wordt die relatie steeds moeizamer. Dat komt deels door de onderlinge verschillen, maar ook omdat beide zijden nog niet gewend zijn aan de situatie. Voor China is het de eerste keer dat het land een wereldmacht is. Het Westen moet eraan wennen dat het macht moet delen met China en dat de aanpak die tijdens de Koude Oorlog is gebruikt om met de Sovjet Unie om te gaan deze keer niet goed van toepassing is."

"Ik verwacht dat de belangenverschillen en de verschillende visies op de wereld een bron van spanningen zullen blijven, maar dat China en het Westen geleidelijk meer aan elkaar zullen wennen. Voor het zover is zullen de onderlinge wrijvingen waarschijnlijk nog wel verder toenemen."
vrijdag om 12:09
Vraag van Rik: Wanneer denkt u dat China weer opengaat voor toerisme?

"Ik verwacht dat China minimaal gesloten blijft voor toeristen (en ook voor de meeste mensen die reizen voor hun werk of om familie te bezoeken) tot na een belangrijk congres van de Chinese Communistische Partij dat komend najaar plaats zal vinden in Peking. Dat is naast de Olympische Spelen de andere belangrijke gebeurtenis van dit jaar plaats, omdat naar verwachting daar besloten zal worden dat Xi Jinping voorlopig aan zal blijven als leider. Maar het zou volgens mij goed kunnen dat de inreisbeperkingen na 2022 nog langer van kracht blijven."
vrijdag om 12:04
Vraag van Provinciaal70: China manifesteert zich de afgelopen jaren meer en meer als supermacht en koopt over de hele wereld bijvoorbeeld havens op. Ze hebben nu wereldwijd heel veel invloed. Is dat een zorgwekkende ontwikkeling en zo ja, wat kunnen we als EU daar tegen ondernemen?

"De opkomst van China als nieuwe wereldmacht kan op twee belangrijke manieren negatieve gevolgen hebben voor de EU. De eerste is dat de EU aan economische concurrentiekracht kan verliezen en dat internationale regels gunstiger worden voor China maar minder gunstig voor de belangen van de EU."

"De tweede is dat de opkomst van China een krachtige tegenreactie van de VS veroorzaakt en dat internationale organisaties hun werk niet meer kunnen doen doordat China en de VS elkaar tegenwerken. Dat is een probleem want internationale organisaties zijn noodzakelijk voor economische stabiliteit en het aanpakken van pandemieën en klimaatverandering. In het ergste geval ontstaat er een oorlog tussen China en de VS."

"Wat we als EU kunnen doen tegen deze twee gevaren is zorgen dat we een krachtige speler zijn op het wereldtoneel, zodat we enerzijds (samen met anderen) een tegenwicht kunnen vormen tegen de groeiende macht van China en anderzijds verdere escalatie van de spanningen tussen China en de VS kunnen tegengaan."