Goedemiddag! Ik ben Ruben Swart en samen met verslaggever Job van der Plicht hielden we je in dit liveblog op de hoogte van de vragensessie met Jaap van Dissel, de voorzitter van het Outbreak Management Team (OMT). Alle vragen waren door onze bezoekers ingestuurd.

vrijdag 19 november om 14:12
Dat was 'm dan, onze vragensessie met Jaap van Dissel. Bedankt voor al jullie vragen en het volgen van dit blog. We zullen de belangrijkste vragen en antwoorden nog samenvatten in een nieuw artikel.
vrijdag 19 november om 14:09
De laatste vraag: Als u een toekomstbeeld moet schetsen over zes maanden, hoe ziet dat er dan uit?

"Dan hebben we een beter seizoen. Het ligt eraan hoeveel infecties erbij komen en of dan meer mensen gevaccineerd zijn. De ernstige piek wil je er niet meer in hebben, dus moet je de basisregels in stand houden. In de toekomst zal de winterperiode toch een soort coronaperiode worden."

"Verzwaringen van de maatregelen lijken me onwaarschijnlijk op de langere termijn. We kunnen wat hebben aan de medicatie waar nu aan gewerkt wordt. Er zullen ongetwijfeld meer vaccins en medicijnen komen, dat helpt in de bestrijding. Maar het belangrijkste blijft ons gedrag."
vrijdag 19 november om 14:03
Zijn we een keer van het virus af? Of hebben we er altijd mee te maken?

"Het zal zeker nog tot 2023 onder ons zijn. De vraag is in welke mate. Nederlanders reizen graag, dus die kunnen het altijd weer mee terug nemen. Dan kun je denken aan een reizigersvaccinatie bijvoorbeeld. Een jaarlijkse vaccinatie zoals de griepprik is nog onzeker, maar zou kunnen. De komende jaren zal het virus nog wel actief onder ons zijn."
vrijdag 19 november om 14:01
Wat vindt u het leukst aan uw werk?

"Je hebt het micro-organisme, de gastheer en de factoren eromheen. Hoe dat samenkomt en zich ontwikkelt, dat vind ik heel interessant."

"Natuurlijk heb ik ook verdriet gehad van dit virus, zoals iedereen dat heeft gehad."
vrijdag 19 november om 13:58
Hoe groot is de kans dat je twee keer ziek raakt van een coronabesmetting?

"Die kans is heel klein, onder de 1 procent."
vrijdag 19 november om 13:57
Wanneer komen jongeren in aanmerking voor de boosterprik?

"De verwachting is dat jongeren rond het voorjaar een boosterprik kunnen krijgen. Dan is het wel de vraag of zij gebruikmaken van de huidige boosters, of dat zij nieuwe moeten krijgen. Er zitten wat haken en ogen aan."
vrijdag 19 november om 13:55
Is dit dan de laatste winter dat we met strenge maatregelen zitten?

"Daar ziet het wel naar uit. Als de resultaten van de studies over de pillen bekend worden, dan is dat een toevoeging aan ons arsenaal. En dat is gewenst."
vrijdag 19 november om 13:53
Gaan coronapillen ons uit de pandemie helpen?

"We kunnen de verspreiding van het virus voorkomen door middel van vaccinatie. Wellicht kan dit binnenkort ook met coronapillen. Daarvoor moet de EMA deze pillen eerst controleren en is het de vraag hoe breed je deze medicijnen in kunt zetten."

"Het is wel gunstig dat dit eraan zit te komen. We verwachten komend jaar."

"Is het erg om besmet te raken als deze pillen er zijn? Dat hangt dan weer af van de werking ervan. In eerste instantie zul je het moeten combineren."
vrijdag 19 november om 13:51
Het is druk bij de GGD's, het is moeilijk om testafspraken te maken. Hebben we inmiddels nog wel zicht op het virus?

"We hebben wel een beeld, maar het aantal besmettingen geeft niet nauw weer in welke mate het virus rondgaat. Er zijn altijd mensen die zich niet laten testen. Daarnaast lopen de ziekenhuisopnames en de opnames op de ic drie weken achter. We hebben enigszins zicht op het virus, maar het zit hem ook in de mate van de details. We kunnen veel gegevens halen uit rioolwater."
vrijdag 19 november om 13:44
Waarom geven de leden van het OMT zo vaak hun mening in allerlei talkshows? Zou het niet beter zijn voor alle geloofwaardigheid om dit als lid van het OMT juist zo weinig mogelijk te doen?

"Uiteraard wordt dit onderwerp binnen het OMT besproken. Maar ik denk niet dat je dat moet doen. De uitlatingen zijn over het algemeen zeer verantwoord. Dit werk kost mij tijd genoeg, dus ik hoef verder niet vaker in de media te komen dan ik nu doe."
vrijdag 19 november om 13:43
Bent u gevaccineerd en heeft u corona gehad?

"Ik ben gelukkig gevaccineerd met AstraZeneca en heb geen corona gehad."
vrijdag 19 november om 13:42
Hoe kunnen we de vaccinatiegraad nog verhogen?

"Er zijn twee groepen. Mensen die misschien wel gevaccineerd willen worden. Die kunnen gebruikmaken van prikbussen of andere initiatieven. Uiteindelijk kom je bij een groep die geen vaccin wil, en dat wordt gerespecteerd."
vrijdag 19 november om 13:40
Vanuit het OMT komen de laatste tijd voor mijn gevoel steeds vaker adviezen die ogenschijnlijk haaks staan op de normen en waarden die in onze grondwet verankerd zijn danwel tegen de grenzen van fatsoen aanschuren, zoals het advies over 2G en de coronapas. Op welke manier toetst het OMT of voorgestelde maatregelen ethisch én moreel verantwoord zijn? Houdt u ook rekening met polarisatie en de manier waarop de maatregelen gebracht worden?

"De vraag is: waar liggen dit soort afwegingen? Dit zijn keuzes die gemaakt moeten worden. Dit soort antwoorden liggen in de politieke arena. Los van dat je deze afwegingen wel meeneemt in de wetenschap, is het van belang dat je een goed advies kunt geven. Ik ben het er niet mee eens dat 2G tegen de grenzen van fatsoen aanschuurt. Het is aan de politiek om hierover besluiten te nemen."
vrijdag 19 november om 13:37
Hoe reëel zou het zijn om alle maatregelen los te laten en het virus rond te laten gaan?

"Je zult een toename van besmettingen, ziekenhuisopnames, opnames op de ic en uiteindelijk doden zien. Dus dan kom je flink in de problemen."
vrijdag 19 november om 13:35
Hoe reëel is dat code zwart in beeld gaat komen?

"Als je je aan de basisregels houdt, kun je al zo veel besmettingen voorkomen. Dan is code zwart niet aan de orde."
vrijdag 19 november om 13:34
Gaan we het redden met dit pakket aan maatregelen?

"Het ligt er ook aan in hoeverre men de maatregelen accepteert. We moeten de horeca bijvoorbeeld eerder sluiten omdat de basismaatregelen een beetje lek zijn. Als je kijkt naar andere landen, dan houden die zich meer aan de basismaatregelen en zijn andere maatregelen minder nodig. Een ander voorbeeld: Denemarken. Daar checken horecaondernemers uit zichzelf hun gasten. Het ligt dus ook aan ons gedrag."
vrijdag 19 november om 13:30
Er liggen nu meer mensen in het ziekenhuis dan vorig jaar (en de trend is stijgend, terwijl er vorig jaar tot begin december juist steeds minder mensen in het ziekenhuis lagen). Hoe kan dat, nu 85 procent van de volwassenen gevaccineerd is en vorig jaar niemand? Je zou dan toch logischerwijze verwachten dat er ten opzichte van een jaar geleden veel minder mensen in het ziekenhuis terechtkomen? Is de huidige variant dan veel besmettelijker dan de overheersende variant van een jaar geleden?

"We liggen onder de piek dan vorig jaar. Het is niet moeilijk uit te leggen: we hebben een periode gehad waarin we nauwelijks maatregelen hadden. De besmettelijkere deltavariant kon toch meer zijn gang gaan. Als je nagaat dat in het ziekenhuis 50 procent gevaccineerd is en 50 procent ongevaccineerd, toont dat aan dat het vaccin werkt. Voor iedere gevaccineerde die nu in het ziekenhuis ligt, liggen er twintig mensen minder ten opzichte van vorig jaar."
vrijdag 19 november om 13:26
Wat is het idee achter de beperking van de openingstijd van winkels?

"In de praktijk is het zo dat als je de duur beperkt, dat je het aantal contactmomenten ook beperkt. Wellicht komen er nu meer mensen tegelijk naar de winkel, maar het kan ook zijn dat mensen online gaan kopen. Dat is niet te zeggen, maar over het algemeen beperk je de duur en intensiteit van de contactmomenten."
vrijdag 19 november om 13:23
Hoe vaak treedt een besmetting op na het aanraken van een product?

"Dat is niet bekend, maar we weten wel dat het kan gebeuren. Het is dus belangrijk om je handen te wassen en te niezen of kuchen in je elleboog. Zo kun je de kans verkleinen. We zien dat infecties van het maag-darmgebied geweldig hard zijn teruggegaan. Dus de basismaatregelen helpen daar ook tegen."
vrijdag 19 november om 13:21
Basisscholen als verspreidingsbron: hoe gaan we hier verstandig mee om? In hoeverre wordt rekening gehouden met kwetsbare leerkrachten en hun familie? Scholen sluiten wordt benoemd, maar dan aansluitend bij de kerstvakantie. Waarom wordt niet groots en al eerder ingegrepen? Hoe groot is de kans dat scholen tijdelijk sluiten?

"Dit wil je bij voorkeur voorkomen, onderzoeken wijzen uit dat dit schadelijk is voor kinderen. Je hoopt dat de ouders en de onderwijzers zich laten vaccineren, dat maakt de kans op het openhouden van de scholen veel groter."
vrijdag 19 november om 13:19
Is al bekend of natuurlijke besmetting of vaccinatie meer bescherming biedt tegen het virus?

"Of het één beter is, is niet eenvoudig te beantwoorden. We weten dat het allebei effectief is. Dit zal met een controlegroep onderzocht moeten worden."

"We worden bijvoorbeeld allemaal gevaccineerd tegen tetanus, dan krijg je antistoffen tegen toxine. Maar dat is bij een infectie van tetanus niet het geval."
vrijdag 19 november om 13:16
Hoe kijkt u aan tegen de werking van de mondkapjes? Uit onderzoek blijkt dat deze sterk helpen tegen besmettingen."

"De vraag is: wat hebben ze precies onderzocht? In het ziekenhuis maken ze al lang gebruik van mondkapjes, de effectiviteit is al lang bewezen. De vraag was in hoeverre dit helpt om het virus tegen te gaan ten opzichte van de al geldende maatregelen, daar was het om te doen."
vrijdag 19 november om 13:14
Beste meneer Van Dissel, wat zijn de bronnen die u gebruikt voor het geven van advies aan de regering? Ik neem aan dat het met uw dagelijkse verplichtingen lastig is om zelf al het onderzoek dat wordt gepubliceerd in de gerenommeerde bladen te bestuderen. Heeft u medewerkers die dit doen en u adviseren? Hoe moet ik dit voor mij zien?

"In de praktijk doe je het altijd samen. Er zijn inmiddels al iets van 200.000 publicaties over corona. Je maakt een selectie op grond van vragen welke stukken je leest. Er is altijd sprake van een selectie."
vrijdag 19 november om 13:12
Werkt de vaccinatie wel genoeg tegen de deltavariant?

"Bij de alleroudsten is de effectiviteit wat minder. Maar kortweg gezegd is het antwoord: ja, het werkt. Het werkt nog altijd sterk tegen het virus."
vrijdag 19 november om 13:11
Heeft een gevaccineerde persoon minder kans op besmetting (en daarmee bedoel ik dus niet minder kans op ziekenhuisopname)?

"Daarvoor moeten we eerst een besmetting definiëren. Je kan besmet zijn, bijvoorbeeld dat het virus in je keel zit, maar je kunt ook geïnfecteerd raken. Bij gevaccineerden ligt het percentage veel lager, namelijk 50 procent. Dat is een schatting, maar de kans op besmetting is grofweg de helft kleiner. Ongevaccineerden hebben ook sneller de kans om ziek te raken."
vrijdag 19 november om 13:09
Ik lees dat er in Gibraltar zeer strenge maatregelen komen naar aanleiding van de oplopende bezettingsgraad, terwijl 100 procent van de bevolking gevaccineerd is. Wat kunt u hierover zeggen?

"Het beleid dat je gaat doen, hangt af van je doelen. Van Gibraltar weet ik het niet. In Spanje zijn er gebieden waar het heel rustig is. Daar hoef je dan ook verder weinig maatregelen te treffen."
vrijdag 19 november om 13:08

Mensen hebben behoefte aan perspectief. Klopt het dat de grootste problemen in ons land over zijn zodra iedereen gevaccineerd is of genezen is van een coronabesmetting? En zo ja, op welke termijn ziet u dat gebeuren?

"Als iedereen immuniteit heeft - dat kun je krijgen door een infectie of vaccinatie - dan verwacht je dat de grootste problemen voorbij zijn. Dan lopen de ziekenhuizen niet meer vol en raakt de ic niet overbelast."

"In Portugal speelt corona bijna geen rol meer vanwege de hoge vaccinatiegraad. In Nederland zitten we rond de 85 procent. We verwachten nog een piek deze winter, daarna verwacht ik dat de problemen afnemen. COVID-19 blijft in meer of mindere mate aanwezig en zal net als de griep altijd aanwezig blijven. De vraag is met welke intensiteit."

vrijdag 19 november om 10:59
Een half jaar geleden schoven wij ook aan bij Van Dissel. We bespraken onder meer de restklachten en de besmettelijkheid van het virus. Deze vragen en antwoorden lees je hier.
vrijdag 19 november om 10:58
Nog voordat het coronavirus in Nederland aanwezig was, spraken we over het op dat moment nog "mysterieuze virus" met Jaap van Dissel. Lees de vragen en antwoorden hier terug.