NUcheckt controleert berichten op hun betrouwbaarheid. Dit keer kijken we naar misverstanden over de risico's van de Indiase variant (deltavariant) onder gevaccineerden.

Via sociale media wordt een bericht verspreid waarin staat dat de deltavariant van het coronavirus voor gevaccineerden dodelijker is dan voor ongevaccineerden.

Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet Twitterde bijvoorbeeld: "Slecht nieuws voor alle 'geprikten'! De deltavariant maakt in Engeland meer dodelijke slachtoffers onder gevaccineerden dan onder niet-gevaccineerden."

En in een Duitstalig artikel dat ook in Nederland wordt gedeeld, wordt zelfs beweerd dat de deltavariant zes keer dodelijker is voor gevaccineerden.

Er is geen bewijs dat gevaccineerden meer risico lopen bij een besmetting met de deltavariant. De cijfers waarop deze berichten zijn gebaseerd, zijn ongeschikt voor het trekken van deze conclusie. Zo wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden met het aantal gevaccineerden en de leeftijd van de gevaccineerden.

Goed opgezet onderzoek duidt er juist op dat de coronavaccins ook bij een besmetting met de deltavariant bescherming bieden.

Waar komt dit vandaan?

Op 18 juni publiceerde Public Health England een zogenoemde technische briefing over de coronavirusvarianten in Engeland. In dit document staat dat er sinds 1 februari ruim 60.000 besmettingen met de deltavariant zijn opgespoord. Meer dan de helft van deze infecties werd geconstateerd bij ongevaccineerden.

In totaal zijn 73 personen na een infectie met de deltavariant overleden. Ongeveer de helft van de overledenen (34 personen) was niet gevaccineerd tegen COVID-19. Ook had één persoon zo recent een eerste coronaprik gehad, dat er nog geen effect van de vaccinatie kon worden verwacht. Daarnaast zijn 10 personen die al wel enige tijd geleden een coronaprik hadden gehad en 26 volledig gevaccineerde personen overleden.

Er zijn in totaal dus iets meer gevaccineerden dan niet-gevaccineerden overleden. Ook valt op van de volledig gevaccineerden (twee prikken) bij wie een besmetting was vastgesteld 0,6 procent overleed, terwijl van de ongevaccineerden bij wie een besmetting was vastgesteld ongeveer 0,1 procent overleed.

Maar dit betekent niet dat je kunt concluderen dat de deltavariant voor gevaccineerden gevaarlijker is dan voor niet-gevaccineerden.

Waarom kun je dit niet zeggen?

Ten eerste hebben inmiddels bijna 36 miljoen Britten minstens één coronaprik gehad. Dit betekent dat ongeveer 80 procent van de Engelsen ouder dan zestien jaar gevaccineerd is. Er zijn dus veel meer gevaccineerden dan dat er ongevaccineerden zijn. De cijfers van Public Health England zijn daarom niet verrassend. Als de vaccins helemaal niet zouden werken, zou je verwachten dat het bij zo'n 80 procent van de sterfgevallen om gevaccineerden ging. Maar dat is niet zo.

Maar waarom zijn er na een besmetting relatief veel gevaccineerden zo ziek geworden dat ze kwamen te overlijden? Op basis van de gegevens die zijn gepubliceerd, is hier geen sluitend antwoord op te geven.

We weten wel dat gevaccineerden over het algemeen ouder en kwetsbaarder zijn dan ongevaccineerden. Dit geldt vooral als je kijkt naar de mensen die al volledig zijn gevaccineerd zijn en dus twee prikken hebben gehad. 92 procent van de tachtigplussers had op 17 juni twee doses gehad. Bij 50- tot en met 54-jarigen is dit aandeel al een stuk kleiner: 79 procent.

Daarnaast kan ook de testbereidheid een rol spelen. Als gevaccineerden zich minder snel laten testen dan ongevaccineerden, kan dit de cijfers vertekenen.

Wat weten we al wel over vaccinatie en de deltavariant?

In onderzoeken waarin wel rekening met de vaccinatiebereidheid, leeftijd en onderliggende aandoeningen is gehouden, blijkt juist dat de coronavaccins wel beschermen tegen ziekte en ziekenhuisopname als gevolg van een besmetting met de deltavariant. De coronavaccins lijken wel iets minder goed te beschermen dan bij een besmetting met de klassieke variant van het coronavirus. Dit probleem speelt vooral als je nog maar één prik hebt gehad. Ook dit stond in de technische briefing van Public Health England.

Hoe goed de vaccins tegen sterfte als gevolg van een besmetting met de deltavariant beschermen, hebben de Engelsen nog niet kunnen berekenen. Er zijn daarvoor nog te weinig sterfgevallen. Onderzoekers verwachten wel dat de bescherming nog steeds hoog zal zijn.

Tegen ziekenhuisopname na een besmetting met de deltavariant beschermt het Pfizer-vaccin na twee prikken voor 96 procent en het AstraZeneca-vaccin voor 92 procent. Ziekenhuisopnames komen na een vaccinatie dus nog steeds voor, maar de kans daarop is ook bij de deltavariant een stuk kleiner.