NUcheckt controleert berichten op hun betrouwbaarheid. Dit keer kijken we naar de bewering dat er bewijs is dat coronatestkits al ruim voor de uitbraak van COVID-19 verhandeld werden. Die blijkt onjuist.

Op Facebook en Twitter wordt in de vorm van screenshots 'bewijs' gedeeld waaruit zou blijken dat al in 2018 wereldwijd COVID-19-testsets werden verkocht. Dit zou aantonen dat de overheid liegt over het ontstaan van het coronavirus. Maar wat zien we echt op de screenshots?

Waar komt het vandaan?

De screenshot blijkt afkomstig van de World Integrated Trade Solution (WITS) - software van onder meer de Wereldbank waarmee informatie over wereldwijde handel gevonden kan worden. De pagina die op Facebook wordt verspreid, biedt informatie over de export van een product met de code 300215. Wat betekent dit?

Voor producten die internationaal worden verhandeld, heeft wereldhandelsorganisatie WTO een systeem opgetuigd waarin iedere productcategorie een nummer heeft. De laatste versie van dit systeem stamt uit 2017.

Thee heeft bijvoorbeeld de code 0902. Groene thee in zakjes valt onder deze categorie en heeft de code 090210.

Onder de code 300215 vallen "verpakte immunologische producten". Hieronder vallen onder meer sommige coronatests. De categorie is echter breder en omvat ook veel producten die al ruim voor de uitbraak van COVID-19 werden gebruikt; zo vallen sommige drugstests ook onder deze productcategorie.

Conclusie

DE screenshot is dus geen bewijs dat er al in 2018 COVID-19-testkits waren. De exportgegevens gaan over alle producten die in de productcategorie 'verpakte immunologische producten' vallen. Inmiddels vallen hier ook sommige COVID-19-testkits onder, maar in 2018 nog niet.

Waarom zo'n verwarrende naam?

Maar waarom stond op de WITS-website dan dat producten met de code 300215 COVID-19-testkits zijn?

Op de WITS-pagina die op Facebook rondging, stond dat de productomschrijving ontleend is aan een recente COVID-19-lijst van de WHO en de WTO. Op deze lijst staan productcategorieën die van belang zijn voor de bestrijding van COVID-19. De productomschrijvingen in deze lijst slaan alleen op het nut dat producten in deze categorie hebben bij de bestrijding van COVID-19; in de lijst staat niet waar deze producten nog meer voor worden gebruikt.

Volgens de WTO helpt de lijst bij het in de gaten houden van de internationale handel in producten die nodig zijn tijdens deze pandemie en kunnen regeringen er beleid op baseren.

Pagina aangepast

Inmiddels is de WITS-pagina aangepast, waardoor het niet meer lijkt of er in 2018 al COVID-19-testsets werden verhandeld. De pagina wakkerde dan ook niet alleen in Nederland complottheorieën aan, maar ook in de Verenigde Staten.

Heb jij ook een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.