NUcheckt controleert beweringen op hun betrouwbaarheid. Dit keer kijken we naar een artikel waarin wordt beweerd dat virussen niet van mens op mens kunnen worden overgedragen.

Een artikel op de website Gezond Wereldnieuws, waarin wordt gesteld dat virussen niet van mens op mens kunnen worden overgedragen, is sinds 10 augustus ruim zeventienduizend keer gedeeld op Facebook. Dit blijkt uit gegevens van analysetool CrowdTangle.

De inhoud van het artikel is nepnieuws en afkomstig uit een video die al in april door YouTube is verwijderd.

Waarom is het nepnieuws?

De belangrijkste bewering in het artikel van Gezond Wereldnieuws is dat virussen niet van mens op mens kunnen worden overgedragen, omdat virussen niet levend zijn. Dit is onjuist, virussen kunnen wel degelijk van mens op mens worden overgedragen, ook al worden ze over het algemeen niet als levend beschouwd.

Een virus bestaat uit genetisch materiaal dat verpakt zit in eiwitten. Een belangrijke reden dat een virus als niet-levend wordt beschouwd, is dat het zich alleen kan vermenigvuldigen met behulp van een cel van een organisme. Het coronavirus kan zich bijvoorbeeld vermenigvuldigen in de longcellen van de mens, maar niet op de deurklink.

Dat virussen bestaan en mensen, planten en bacteriën infecteren, is al lang bekend. Aan het einde van de negentiende eeuw werd het eerste bewijs voor het bestaan van virussen gevonden.

Hoe de vermenigvuldiging van virussen op celniveau exact in zijn werk gaat, verschilt per virus. Onderzoekers ontdekten bijvoorbeeld dat het coronavirus in menselijke cellen een soort bubbeltjes maakt, waarin het genetisch materiaal van het virus wordt vermenigvuldigd.

Virussen kunnen op verschillende manieren van mens op mens worden overgedragen. De manier waarop is afhankelijk van het virus. Geïnfecteerde muggen zijn bijvoorbeeld een belangrijke verspreider van sommige virussen, maar andere virussen verspreiden zich via hoest- en niesdruppeltjes. Weer andere virussen verspreiden zich via seksueel contact.

Hoe verspreidde dit artikel zich?

Op 9 augustus verscheen het onjuiste stuk op Gezond Wereldnieuws. Een dag later werd het in ruim dertig openbare Facebook-groepen geplaatst. Dit zijn voornamelijk pagina's die tegen de coronamaatregelen zijn, zoals Nee tegen 1,5 meter, en pagina's die tegen de overheid in het algemeen zijn, zoals Nederland wordt wakker. Inmiddels is het artikel ruim 17.000 keer gedeeld en reageerden er al ruim 30.000 mensen op.

Het stuk zelf is gebaseerd op een video van de Australiër Tom Barnett. Deze video is volgens Australische media in april door YouTube verwijderd, nadat het al 186.000 keer was bekeken. De video is echter nog steeds op verschillende plekken op Facebook te vinden. Ook is hij te zien op BitChute, een videoplatform dat bekendstaat om video's van complotdenkers en radicaal-rechtse personen. Op BitChute is het filmpje al ruim twaalfduizend keer bekeken.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.