Op sociale media doen berichten de ronde dat Google en Apple "stiekem" een corona-app of -tracker op smartphones hebben geïnstalleerd. Dat is onjuist. De smartphones zijn enkel ter voorbereiding geschikt gemaakt voor een officiële corona-app. In Nederland is zo'n app vooralsnog niet beschikbaar.

De berichten worden onder meer verspreid via Facebook, WhatsApp en Twitter. In de kern komen ze op hetzelfde neer: aan Android-smartphones en iPhones is in verband met het coronavirus heimelijk software toegevoegd die gebruikers ongevraagd volgt.

Wat is er wel gebeurd?

Om te beginnen: het klopt dat Google en Apple een update rond corona-apps hebben doorgevoerd. Na de update is in de instellingen van je smartphone de optie 'Blootstellingsmeldingen voor COVID-19' (Android) en 'Blootstelling aan COVID-19' (iOS) te vinden.

Deze instelling wordt echter verkeerd geïnterpreteerd. De update is namelijk niet stiekem uitgebracht en de betreffende functie staat standaard uit. Daarnaast kan de functie pas geactiveerd worden als gebruikers eerst zelf een officiële corona-app downloaden.

Het gaat dus niet om een losse app. De update zorgt er ook niet voor dat gebruikers vanaf dat moment gevolgd worden. In plaats daarvan gaat het hier om technologie ter ondersteuning van een corona-app - áls zo'n app daadwerkelijk is geïnstalleerd. Iemand moet die app dan wel eerst zelf downloaden.

Hier vind je de instelling:

  • Op Android: Instellingen > Google-instellingen > Blootstellingsmeldingen voor COVID-19
  • Op iOS: Instellingen > Privacy > Gezondheid óf Bluetooth > Blootstelling aan COVID-19
  • Mogelijk moet je Google Play Services (Android) of iOS updaten naar de meest recente versie om de instellingen terug te vinden.
  • In beide gevallen is de technologie niet van tevoren ingeschakeld.

Hebben Google en Apple dit stiekem toegevoegd?

Nee. Google en Apple hebben al in april aangekondigd samen te gaan werken om deze technologie aan smartphones toe te voegen. Op die manier willen zij zorgen dat officiële corona-apps van overheden beter werken.

Die corona-apps werken met bluetooth. Het idee is dat smartphones onderling signalen uitwisselen om elkaars nabijheid te registreren. Zo ontstaat een logboek dat gebruikt kan worden om anderen te waarschuwen nadat bij iemand een COVID-19-besmetting is vastgesteld.

Google beheert Android, terwijl Apple iOS maakt. Deze update zorgt ervoor dat de uitwisselingen van signalen beter gaat tussen smartphones met het andere besturingssysteem. Op die manier moet de corona-app ook werken om mensen met een andere soort smartphone te waarschuwen.

Google en Apple maken zelf geen corona-app, maar geven overheden die dat wel doen sinds 20 mei toegang tot de technologie achter de nieuwe instelling. Om hun corona-app te verbeteren, kunnen ontwikkelaars vervolgens de door Google en Apple gemaakte technische koppeling integreren.

Nederland heeft geen corona-app. Waarom staat dit toch op mijn smartphone?

Met deze update treffen Google en Apple de voorbereidingen voor corona-apps die van hun technologie gebruikmaken. Dat kunnen ook apps zijn die op dit moment in ontwikkeling zijn, zoals in Nederland het geval is.

Nederland is niet het enige land dat werkt aan een corona-app. Android en iOS dekken samen bijna 100 procent van de smartphonemarkt. Met deze update maken Google en Apple in één keer voor alle overheden de weg vrij om hun bouwstenen te gebruiken.

Deze landen moeten nog wel zelf een app uitbrengen. Zolang er geen officiële Nederlandse corona-app is uitgebracht, is de functie in Nederland niet in te schakelen.

Welke apps kunnen toegang krijgen tot deze instellingen?

Google en Apple geven per land of regio maar één app toegang tot de instellingen. Het mag alleen gaan om een corona-app die officieel door of namens de overheid wordt uitgegeven.

Nederland heeft toegang tot deze koppeling aangevraagd en gekregen, maar nog geen app uitgebracht. Tot dat gebeurt, kan er geen uitwisseling van bluetooth-signalen plaatsvinden om het logboek van nabije contacten op te bouwen.

Hoe zit het dan met de privacy?

Naast de voorwaarde dat alleen overheden toegang krijgen om te gebruiken in een eigen app, hebben Google en Apple extra eisen gesteld. Zo mag een corona-app geen locatiegegevens gebruiken. Ook worden gegevens niet gedeeld met andere gebruikers, of met Google of Apple.

Daarnaast zijn er ook voor de uitwisseling van signalen maatregelen genomen om de privacy van gebruikers te beschermen. De signalen bevatten bijvoorbeeld geen informatie over de telefoon of diens gebruiker. Een corona-app gebruikt in plaats daarvan unieke codes die regelmatig veranderen.

Gebruikers moeten corona-app zelf downloaden en activeren

Hoewel op Android en iOS na een update instellingen voor corona-apps terug te vinden zijn, worden deze momenteel niet gebruikt. Gebruikers kunnen de functie pas activeren als zij een officiële corona-app downloaden. Nederland biedt momenteel niet zo'n app aan.

We beoordelen de stelling dat Google en Apple stiekem volgtechnologie hebben toegevoegd dan ook als onwaar.