Voedselkeuzelogo Nutri-Score moet er in 2021 voor gaan zorgen dat Nederlanders in de supermarkt makkelijker gezondere keuzes maken. Maar wat weten we eigenlijk over de effectiviteit van dit soort logo's?

De Nutri-Score is een voedselkeuzelogo, dat op basis van onder meer de hoeveelheid vet, suiker en zout in een product laat zien hoe gezond of ongezond het is.

De Nutri-Score wordt op dit moment al in Frankrijk gebruikt en op 28 november maakte staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) bekend dat de Nutri-Score in 2021 ook het voedselkeuze logo van Nederland wordt. Maar gaan mensen echt gezondere keuzes maken door een voedselkeuzelogo?

Het voedselkeuzelogo dat Nederland had, het Vinkje, werd in 2016 officieel afgeschaft. Volgens onderzoek van de Consumentenbond was het Vinkje te verwarrend en hielp het mensen niet om in de supermarkt te kiezen voor gezondere producten.

Het Vinkje dat in 2016 is afgeschaft (Foto: Stichting Ik Kies Bewust)

Waarderen consumenten voedselkeuzelogo's?

Hans van Trijp, hoogleraar Marktkunde en Consumentengedrag aan de Wageningen University and Research, vertelt dat consumenten het over het algemeen prettig vinden als er een voedselkeuzelogo op een product staat. "Veel mensen vinden het lastig om in te schatten hoe gezond een product is en waarderen het als een voedselkeuzelogo hen daarbij helpt."

Het is volgens Van Trijp wel belangrijk dat een voedselkeuzelogo niet te veel botst met de ideeën die consumenten zelf al hebben over wat gezond en ongezond is. "Als het logo te vaak niet overeenkomt met wat mensen denken dat gezond is, dan zie je dat een groep mensen het voedselkeuzelogo minder vertrouwt."

Gaan consumenten gezonder eten van voedselkeuzelogo's?

Als consumenten een voedselkeuzelogo inderdaad waarderen, zorgt het er dan ook voor dat ze gezonder gaan eten? Volgens van Trijp moet er niet een al te groot effect van voedselkeuzelogo's worden verwacht. "Er zijn niet heel veel onderzoeken waaruit blijkt dat voedselkeuzelogo's op zichzelf ervoor zorgen dat mensen gezondere keuzes maken."

Dit bleek ook uit het rapport van de Onafhankelijke Commissie Voedselkeuzelogo, die het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in 2016 om advies over dit onderwerp heeft gevraagd. De commissie schreef dat onderzoek niet had aangetoond dat voedselkeuzelogo's op zichzelf een betekenisvolle bijdrage leveren aan het maken van gezondere keuzes.

Wanneer heeft een logo misschien effect?

Waarom hebben voedselkeuzelogo's volgens onderzoek zo weinig effect? Van Trijp legt uit dat als consumenten boodschappen doen, ze vaak niet bewust nadenken over hoe gezond de producten zijn die ze kopen. "Mensen selecteren boodschappen bijvoorbeeld op basis van wat ze al kennen, wat ze lekker vinden en wat makkelijk is. Tijdens het doen van de boodschappen kijken veel mensen niet bewust naar voedselkeuzelogo's en dus heeft een logo vaak geen effect."

Volgens van Trijp kan een voedselkeuzelogo consumenten die gemotiveerd zijn om gezond te eten, bijvoorbeeld omdat ze gezondheidsproblemen hebben of willen afvallen, wel helpen met het maken van gezondere keuzes. "Het is, naast het invoeren van een voedselkeuzelogo, dus belangrijk om mensen met een ongezond eetpatroon te motiveren om gezonder te eten."

Werkt de Nutri-Score beter dan andere logo's?

Van Trijp vertelt dat het logo waar Nederland voor heeft gekozen, de Nutri-Score, op dit moment het best beschikbare logo is. "Uit meerdere onderzoeken kwam dat de Nutri-Score consumenten beter helpt bij het bepalen hoe gezond een product is dan andere logo's."

Dit bleek ook uit consumentenonderzoek dat dit jaar in opdracht van het ministerie van VWS is uitgevoerd. Tijdens het onderzoek kregen deelnemers een aantal keren twee producten te zien en moesten ze het gezondste product kiezen.

Zonder de Nutri-Score op de verpakking deden de deelnemers dit in 45 procent van de gevallen goed. Bij producten waar de Nutri-Score wél op stond, maakten mensen in 54 procent van de gevallen de juiste keuze.

Twee andere voedselkeuzelogo's, het Scandinavische Keyhole en het Britse MultipleTraffic Light, zorgden er niet voor dat de deelnemers beter konden bepalen welk product gezonder was.

Nutri-Score wordt nog aangepast

Voordat de Nutri-Score in 2021 in Nederland wordt ingevoerd, wordt hij nog wel aangepast. Op dit moment is de Nutri-Score alleen gebaseerd op de hoeveelheid calorieën, suikers, verzadigd vet, zout, eiwit, vezels, fruit, groente, peulvruchten en noten in een product. Hierdoor komt de Nutri-Score bij verschillende producten niet overeen met de Nederlandse voedselrichtlijnen.

Staatssecretaris Blokhuis schreef bijvoorbeeld dat de Nutri-Score in vergelijking met het Nederlandse voedingsadvies te positief is over witbrood en te negatief over olijfolie.

Een groep Nederlandse en internationale wetenschappers is nu bezig met het evalueren en aanpassen van de Nutri-Score.