NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Schiphol is de belangrijkste veroorzaker van stikstofproblemen."

Oordeel: onwaar

Onder meer het AD en RTV Drenthe schreven op 2 oktober dat boeren op 29 oktober Schiphol zouden willen bezetten. Via WhatsApp en andere wegen zouden boeren worden opgeroepen opnieuw in actie te komen na de demonstratie van 1 oktober op het Malieveld in Den Haag.

In het WhatsApp-bericht dat verschillende media publiceerden, werd gesteld dat Schiphol het grootste stikstofprobleem is en dat dit probleem zou zijn opgelost als Schiphol wordt platgelegd. Maar welke rol speelt Schiphol, en het Nederlandse vliegverkeer in het algemeen, nu echt in de huidige stikstofproblematiek?

Wat is het stikstofprobleem?

Het huidige stikstofprobleem draait om een aantal stoffen die het element stikstof bevatten: ammoniak (NH3), dat door de landbouw wordt uitgestoten, en stikstofoxiden (NOx), die bij verbrandingsprocessen worden uitgestoten en dus worden uitgestoten door onder meer het verkeer en de industrie.

Wanneer er te veel van deze stoffen in natuurgebieden terechtkomen, kan dit de biodiversiteit aantasten. Nederland moet volgens Europese regels de biodiversiteit in 160 natuurgebieden in Nederland beschermen, de zogenaamde Natura 2000-gebieden. 118 van deze gebieden zijn volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) "gevoelig voor stikstof". In mei concludeerde de Raad van State dat de Nederlandse regelgeving die deze gebieden moet beschermen, onvoldoende is. Sindsdien liggen onder meer veel bouwprojecten stil.

Wat is het aandeel van Schiphol?

Cijfers van het RIVM laten zien dat de landbouw verantwoordelijk is voor ongeveer 40 procent van de schadelijke neerslag van stikstof in de daarvoor gevoelige natuurgebieden. Wim van der Maas van het RIVM vertelt dat het Nederlandse vliegverkeer zorgt voor ongeveer 0,1 procent van de stikstof die neerslaat in stikstofgevoelige natuurgebieden.

Wanneer je kijkt naar de uitstoot, dan zorgt het Nederlandse vliegverkeer voor 4 kiloton stikstofoxide. Hiermee zorgt het vliegverkeer voor minder dan 1 procent van de Nederlandse stikstofuitstoot. Ter vergelijking: het wegverkeer zorgde in 2017 voor 77 kiloton stikstofoxide.

De landbouw zorgt volgens het RIVM voor 46 procent van de uitstoot van de schadelijke stikstof.

Om welk vliegverkeer gaat het?

Die neerslag- en uitstootcijfers van het vliegverkeer gaan niet over álle vliegtuigen boven Nederland. Het betreft alleen de uitstoot van toestellen die in ons land landen en opstijgen, en wat ze tot op een hoogte van 3.000 voet (ongeveer 1 kilometer) uitstoten.

Van der Maas legt uit dat volgens internationale regels de uitstoot van het vliegverkeer op deze manier moet worden berekend. Dit is bovendien de enige vliegverkeer-uitstoot die onder die noemer meetelt voor de nationale stikstofuitstoot. Hoe hoger een vliegtuig namelijk vliegt, hoe hoger er stikstof wordt uitgestoten en hoe kleiner het effect op een specifiek gebied is.

Vliegtuigen die bijvoorbeeld alleen Nederland overvliegen zonder hier te landen of op te stijgen, dragen dus wel degelijk bij aan de stikstofneerslag in kwetsbare natuurgebieden. Maar Van der Maas legt uit dat wanneer deze stikstof neerslaat, niet meer te achterhalen is waar die vandaan komt. Deze stikstofneerslag wordt daarom 'onverklaard' genoemd. Volgens Van der Maas is 10 procent van de stikstofneerslag in daarvoor gevoelige natuurgebieden 'onverklaard'. Dit is dus deels stikstof van overvliegende vliegtuigen, maar ook stikstof van andere bronnen.

Conclusie

In Nederland opstijgende en dalende vliegtuigen, waaronder de vliegtuigen bij Schiphol, dragen volgens het RIVM maar voor 0,1 procent bij aan de neerslag van stikstof in de daarvoor gevoelige gebieden. Het is onwaar dat Schiphol de grootste veroorzaker is van het stikstofprobleem.