NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Mensen met een oudere zus zijn gelukkiger."

Oordeel: ongefundeerd

Volgens websites als Bedrock, 100%NL Magazine en Famme heb je een grotere kans om gelukkig te zijn als je een oudere zus hebt. De websites schrijven dat onderzoek heeft aangetoond dat oudere zussen in gezinnen de rol van verbindende factor op zich nemen, het gezin zo samenbrengen en ervoor zorgen dat jongere kinderen in het gezin zich gelukkiger voelen. Maar is dit ook echt zo?

Update: Bedrock heeft het artikel aangepast. Er staat in dit artikel niet meer dat je gelukkiger wordt van een oudere zus.

Waar komt het vandaan?

De stukken zijn gebaseerd op een artikel van het Engelstalige The Telegraph uit 2009. Er is wel een opvallend verschil: in het Engelstalige stuk wordt over zussen in het algemeen gesproken, niet specifiek over oudere zussen. Wat de reden is dat het in de recente Nederlandstalige stukken over oudere zussen gaat, is onduidelijk.

Het onderzoek waarover The Telegraph schreef, werd in 2009 gepresenteerd op een conferentie voor psychologen in Brighton. Pas in 2014 publiceerden de onderzoekers ook een artikel over dit onderwerp in een wetenschappelijk tijdschrift.

Ook NU.nl berichtte alleen in 2009 over dit onderzoek. NU.nl concludeerde, net als The Telegraph, dat zussen gelukkiger maken dan broers. Over oudere zussen in het specifiek staat ook in het bericht van NU.nl niets.

Wat is er onderzocht?

In het onderzoek werd aan 708 studenten tussen de 18 en 21 jaar gevraagd een enquête in te vullen. In de enquête werden onder meer vragen gesteld over de persoonlijkheid van de deelnemers en hun familie. Studenten met alleen zussen bleken minder mentale problemen te hebben dan studenten met alleen broers.

Alle studenten in dit onderzoek studeerden binnen de faculteiten Sociale Wetenschappen of Geesteswetenschappen. Het is onduidelijk of de gevonden resultaten ook gelden voor alle andere studenten, laat staan voor iedereen met een broer of een zus.

Wat weten we over invloed broers en zussen?

Sheila van Berkel, onderzoeker aan de Universiteit Leiden doet onderzoek naar de effecten van opgroeien met een broer of zus op de ontwikkeling. Zij legt uit dat we op basis van onderzoek weten dat broers en zussen invloed hebben op elkaars mentale gezondheid.

"Dit kan positief zijn, want een broer of zus kan steun bieden. Maar, ook negatief: als er veel conflicten zijn tussen broers of zussen, dan kan dit juist een bron van problemen zijn."

Wat is de rol van sekse?

Van Berkel vertelt dat zussen onderling gemiddeld minder conflicten hebben en vaker een warme en goede band met elkaar hebben dan broers onderling. "We zien dat wanneer er weinig warmte is in de relatie met een broer of zus en er veel conflicten zijn, dit kan leiden tot mentale problemen. Er is een grotere kans op bijvoorbeeld depressie of agressie."

Maar waarom hebben broers vaker ruzie dan zussen? Van Berkel legt uit dat het mogelijk is dat broers meer (zichtbare) conflicten hebben vanwege het gedragsverschil tussen jongens en meisjes. "Jongens onderling vechten vaker bij conflicten, terwijl meisjes vaker minder openlijk agressief zijn naar elkaar."

"Stereotype verwachtingen over het gedrag van meisjes en jongens spelen mogelijk ook een rol. Wellicht worden meisjes sterker gecorrigeerd als ze een conflict hebben met hun zus, omdat dit gedrag minder van meisjes wordt geaccepteerd. In een onderzoek dat wel zelf hebben gedaan zagen we dat in gezinnen met twee jongens met name vaders typisch mannelijk gedrag meer stimuleren dan in gezinnen met jongens en meisjes of alleen meisjes. Dit kan mogelijk verklaren waarom broers meer conflicten hebben."

Van Berkel voegt hier wel aan toe dat er ook onderzoek is dat laat zien dat broers en zussen onderling nog meer ruzie hebben dan zussen onderling of broers onderling. "Als kinderen meer op elkaar lijken, lijken er over het algemeen minder conflicten te zijn."

Maakt het uit of je broer of zus ouder is?

Maakt het nu eigenlijk nog uit of je de oudste bent of niet? Van Berkel vertelt dat in het geval van jonge kinderen de oudste van het gezin inderdaad meer invloed heeft. "Die geven over het algemeen meer steun, maar als oudere kinderen het slechte voorbeeld geven, wordt dit eerder overgenomen. Als de oudere broer of zus rookt, dan is de kans groter dat de jongere broer of zus dit ook gaat doen."

"Maar vanaf de puberteit maakt het niet veel meer uit wie de oudste is. Als het leeftijdsverschil heel groot is, dan hebben broers en zussen over het algemeen wel minder contact."

Conclusie

Het onderzoek waar onder meer Bedrock over schreef, ging helemaal niet over oudere zussen en wees dus niet uit dat een oudere zus gelukkiger maakt.

Het is wel zo dat zussen over het algemeen warmere banden met elkaar hebben, wat positief is voor de mentale gezondheid. Maar er zijn ook aanwijzingen dat het hebben van een zus in het geval van jongens meer conflict oplevert.

We beoordelen de stelling "Mensen met een oudere zus zijn gelukkiger" als ongefundeerd.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.