NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "De anticonceptiepil vergroot de kans op depressie."

Oordeel: onbewezen

Newsmonkey schreef eind juni dat een groot Deens onderzoek had aangetoond dat er een link is tussen depressie en het slikken van de anticonceptiepil. Vrouwen aan de pil zouden maar liefst 23 procent meer kans hebben op een depressie. Klopt dit? En zo ja, is de pil de oorzaak van deze hogere kans op depressie?

Waar komt het vandaan?

Het Deense onderzoek waar Newsmonkey zich op baseerde, werd al in november 2016 gepubliceerd. Eerder schreven onder meer Marie Claire, Het Laatste Nieuws en Bedrock op basis van deze studie dat de pil de kans op een depressie vergroot.

Voor het onderzoek analyseerden de Deense wetenschappers de gegevens van alle Deense vrouwen tussen de 15 en 34 jaar. In totaal ging het om data van ruim een miljoen vrouwen. Van al deze vrouwen was bekend of ze hormonale anticonceptie gebruikten en of ze een depressiediagnose hadden of antidepressiva gebruikten.

Iedere vorm van hormonale anticonceptie, dus naast de pil ook een spiraaltje met hormonen of de prikpil, was geassocieerd met een hogere kans op een depressiediagnose of gebruik van antidepressiva. Vrouwen die de combinatiepil gebruiken, hadden een 23 procent hogere kans om in een willekeurig jaar voor het eerst antidepressiva voorgeschreven te krijgen.

In Nederland is de combinatiepil de meestgebruikte vorm van hormonale anticonceptie. In de pil zitten twee soorten hormonen: oestrogeen en progestageen.

Wat betekenen de cijfers?

Een vergrote kans van 23 procent op depressie klinkt heftig, maar wat betekent dit als het naar concrete aantallen wordt vertaald?

In een willekeurig jaar kregen volgens de Deense gegevens 17 op de 1.000 vrouwen die geen hormonale anticonceptie slikten voor het eerst antidepressiva voorgeschreven. Bij de groep vrouwen die de combinatiepil wel gebruikte, waren dit 21 op de 1.000 vrouwen. Dit zijn dus 4 op de 1.000 vrouwen meer.

Wat weten we verder over anticonceptie en depressie?

Het Deense onderzoek is niet het eerste onderzoek dat naar het verband tussen depressie en de combinatiepil heeft gekeken.

Frans Helmerhorst, gepensioneerd hoogleraar klinische epidemiologie van de fertiliteit aan het Leids Universiteit Medisch Centrum, schreef aan NU.nl dat recent meerdere onderzoeken naar de pil en depressie zijn geanalyseerd. Helmerhorst schreef zelf mee aan deze analyse.

De schrijvers van de analyse vonden negen onderzoeken, waaronder het Deense onderzoek, waarin het verband tussen depressie en de combinatiepil is onderzocht. Slechts in twee van deze negen onderzoeken is gevonden dat vrouwen die de combinatiepil slikken een grotere kans hebben op depressie. In deze twee onderzoeken was het gevonden verband tussen depressie en de combinatiepil klein.

Risico op vertekening van resultaten

Het is volgens de schrijvers van de analyse mogelijk dat de in deze onderzoeken gevonden hogere kans op depressie bij vrouwen die de combinatiepil slikken, helemaal niet werd veroorzaakt door de pil.

In de onderzoeken is er namelijk alleen vastgesteld dat pilgebruik en depressie samenhangen. Dit betekent niet automatisch dat de pil depressie veroorzaakt. Mogelijk zijn er andere zaken die én ervoor zorgen dat vrouwen eerder de combinatiepil slikken én een grotere kans hebben op depressie.

Zo hadden de gebruikers van hormonale anticonceptie, volgens de schrijvers van de analyse, mogelijk op jongere leeftijd hun eerste seksuele ervaring. Op jonge leeftijd de eerste seksuele ervaring hebben, gaat wellicht samen met gedrag dat de kans op depressie verhoogt. We weten niet of dit daadwerkelijk het geval is, maar het is op basis van dit onderzoek niet uit te sluiten.

Daarnaast keek het Deense onderzoek naar het gebruik van antidepressiva, terwijl deze medicijnen ook voorgeschreven kunnen worden voor andere problemen, zoals angst- en slaapstoornissen. Dit kan de resultaten hebben vertekend.

'Depressie geen reden om pil niet voor te schrijven'

De conclusie van de analyse van de negen onderzoeken naar anticonceptie en depressie was dat er onvoldoende bewijs is voor een verband tussen gebruik van hormonale anticonceptie en depressie. En dat er geen aanleiding is om de pil vanwege een risico op depressie niet voor te schrijven.

Dit was ook de conclusie van een analyse van de Ohio State University uit 2016, waarin 46 onderzoeken naar dit onderwerp zijn bekeken.

Conclusie

Het Deense onderzoek dat een link legde tussen anticonceptiva en depressie was een grootschalig onderzoek naar anticonceptiegebruik, waarin inderdaad werd gevonden dat vrouwen die de pil slikken een iets hogere kans hebben op depressie. Maar het is niet zeker of de pil de veroorzaker is van dit gevonden verschil. Mogelijk zijn er andere factoren die deze resultaten verklaren.

Analyses van het onderzoek dat tot nu toe naar dit onderwerp is gedaan concluderen dat er onvoldoende bewijs is dat de anticonceptiepil de kans op depressie vergroot. We beoordelen de stelling "De anticonceptiepil vergroot de kans op depressie" dan ook als onbewezen.