NU.nl's partner Nieuwscheckers checkt beweringen in de aanloop naar de Europese verkiezingen. Bewering: "Australië neemt jaarlijks twintigduizend vluchtelingen op uit vluchtelingenkampen van de Verenigde Naties."

Oordeel: onwaar

Vorige week spraken de lijsttrekkers van Nederlandse partijen tijdens het Nieuwsuur-lijsttrekkersdebat onder meer over migratie. Peter van Dalen, Europarlementariër namens de ChristenUnie/SGP, zei dat Australië jaarlijks twintigduizend mensen uit VN-vluchtelingenkampen opneemt. Dat is onjuist: Australië neemt een stuk minder vluchtelingen op.

Bron van de bewering

Bij het Nieuwsuur- lijsttrekkersdebat dat op 13 mei plaatsvond, was een van de debatonderwerpen 'vluchtelingen'. Europarlementariër Van Dalen debatteerde met Bas Eickhout (GroenLinks), Malik Azmani (VVD), Derk Jan Eppink (Forum voor Democratie) en Ayhan Tonça (DENK) over het onderwerp.

Van Dalen wendde zich op een gegeven moment tot FVD- Europarlementariër Eppink en zei: "Wat ik zie bij Forum: die gooien de deuren van Europa op slot en zeggen dan: 'We passen het Australische model toe, iedereen op een eiland.' Maar u winkelt selectief, want in het Australische model zit nog iets anders. U praat alleen maar over push-backs, maar het gaat ook over Australië dat elk jaar twintigduizend vluchtelingen opneemt uit VN-vluchtelingenkampen."

Waarom klopt dit niet?

Australië maakt deel uit van het hervestigingsprogramma van UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie. Dat programma is ingericht voor vluchtelingen die langdurig en onder slechte omstandigheden verblijven in kampen. De UNHCR selecteert daarbij de kwetsbaarste groepen voor hervestiging in een land dat meedoet aan het programma, zoals Australië. Volgens VluchtelingenWerk Nederland wordt jaarlijks slechts 0,5 procent van de vluchtelingen wereldwijd hervestigd.

Een medewerker van het UNHCR-kantoor in de Australische stad Canberra, stuurt ons een link naar de UNHCR-database, de zogenoemde Resettlement Data Finder, waar je per land kunt zien hoeveel mensen daar hervestigd zijn. Daar treffen we de onderstaande gegevens over de periode van 2009 tot en met 2018 aan. In 2019 zijn tot nu toe 1.463 mensen hervestigd in Australië.

In de bovenstaande grafiek is te zien dat het aantal door Australië opgenomen vluchtelingen uit VN-kampen in de afgelopen tien jaar niet in de buurt van de twintigduizend is gekomen. Gemiddeld waren het er nog geen 7.000 (om precies te zijn: 6.716) per jaar.

Het is niet duidelijk op welke cijfers Van Dalen zijn uitspraak baseert. Een reactie van de Europarlementariër blijft tot op heden uit.

'Geen feitelijke onderbouwing'

Martijn van der Linden, persvoorlichter van VluchtelingenWerk Nederland, laat per e-mail weten dat de organisatie "het getal twintigduizend niet terugziet in de rapporten over hervestiging". Van der Linden legt uit hoe het Australische model in elkaar zit. "Hervestiging is een van de twee essentiële onderdelen van het Australische model: kwetsbare vluchtelingen uit kampen van over de hele wereld kunnen in aanmerking komen voor hervestiging. Daarnaast mag niemand zich spontaan melden in Australië. Als je dat doet, dan word je afgewezen."

Volgens Van der Linden wordt er vaak eenzijdig gerefereerd aan het Australische model. "Hervestiging wordt vaak voor het gemak vergeten als men het over het Australische model heeft. Vaak hebben voorstanders van het model het alleen over het aspect 'grenzen sluiten'."

We leggen de vraag over de twintigduizend vluchtelingen per jaar ook voor aan Henk van Houtum, hoogleraar Politieke Geografie en Geopolitiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen en tevens medeoprichter en coördinator van het Nijmegen Centre for Border Research. "Het lijkt me een onwaarschijnlijk hoog aantal. Die twintigduizend kan ik nergens terugvinden", laat hij weten. "Ook niet op de officiële Australische overheidspagina's. Daar staan beduidend lagere aantallen."

Van Houtum vertelt tevens dat het Australische beleid de laatste jaren wordt gekenmerkt door een "nationalistisch, streng immigratiebeleid en een push-back policy. Met soms dramatische gevolgen die indruisen tegen mensenrechten", aldus de hoogleraar. "Kortom, het Australische beleid is schrijnender dan Van Dalen in zijn repliek aan Eppink aangeeft."

Human Rights publiceerde meerdere malen rapporten over de situatie van vluchtelingen in Australië. In deze recente publicatie valt te lezen dat Australië afgelopen augustus de inkomenssteun voor en huisvesting van asielzoekers heeft stopgezet; een actie die door de Verenigde Naties als "meedogenloos" wordt beoordeeld.

Conclusie

Er zijn geen cijfers die aantonen dat Australië jaarlijks twintigduizend vluchtelingen opneemt uit kampen van de Verenigde Naties. De aantallen in de Resettlement Data Finder van UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, zijn een stuk lager. De afgelopen tien jaar ging het om gemiddeld 6.716 vluchtelingen per jaar. Bovendien stelt zowel VluchtelingenWerk Nederland als hoogleraar Henk van Houtum dat er geen feitelijke onderbouwing is voor het aantal dat Van Dalen noemt. Wij beschouwen de bewering daarom als onwaar.

Na publicatie van dit artikel is de woordvoerder van Van Dalen alsnog met een reactie gekomen. Hij verwijst naar een artikel van The Guardian uit februari 2018, waarin staat dat Australië in 2016 meer dan 24 duizend vluchtelingen opnam.

Maar dit zijn niet louter vluchtelingen uit VN-kampen, zoals Van Dalen zei in het Nieuwsuur-debat. Het gaat ook om mensen die via andere regelingen naar Australië zijn gekomen, zoals een speciaal programma voor Syrische vluchtelingen in 2016. In de jaren erna – in 2017 en 2018 – is het totale aantal vluchtelingen dat Australië heeft opgenomen weer gedaald tot onder de 20.000.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.