NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Aluminium veroorzaakt de ziekte van Alzheimer."

Oordeel: onwaarschijnlijk

In mei deelde de website Health Bytes een bericht waarin stond dat aluminium de ziekte van Alzheimer veroorzaakt. Volgens de website is dit een probleem omdat aluminium in enorm veel producten zit, zoals thee, wijn, cosmetica en veel bewerkte voeding. Wetenschappelijk onderzoek wijst er echter op dat er hoogstwaarschijnlijk helemaal geen verband is tussen aluminium en alzheimer.

Waar komt het vandaan?

Berichten waarin wordt gesteld dat aluminium slecht is voor de hersenen en de kans op alzheimer vergroot, zijn niet nieuw. In 2014 schreef Nine for News al dat aluminium in voedsel, cosmetica en medicijnen de ziekte veroorzaakt. Het stuk was gebaseerd op een interview met de Britse hoogleraar Christopher Exley van de universiteit van Keele in de Daily Mail.

Ook het recente stuk van Health Bytes is op dit interview gebaseerd. Exley claimt hierin dat aluminium zich door de jaren heen in de hersenen ophoopt. Dit zou er volgens Exley voor kunnen zorgen dat de ziekte van Alzheimer zich eerder openbaart en dat mensen de ziekte in een agressievere vorm krijgen. Maar klopt dit verhaal?

Zit er aluminium in ons eten?

Het is waar dat er aluminium in ons voedsel zit. Het Voedingscentrum schrijft dat aluminium in veel voedingsmiddelen van nature voorkomt. Een belangrijke reden hiervoor is dat aluminium van nature in grondwater zit. Met name in thee en cacaobonen zit relatief veel aluminium, maar dit is volgens het Voedingscentrum nog steeds zo weinig dat mensen er geen aluminiumvergiftiging van kunnen oplopen. Ook schrijft het Voedingscentrum dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor een verband met de ziekte van Alzheimer.

Wat zegt het onderzoek naar aluminium en alzheimer?

Dinant Bekkenkamp, teamleider wetenschappelijk onderzoek bij Alzheimer Nederland, bevestigt dat aluminium hoogstwaarschijnlijk geen belangrijke rol speelt bij het ontstaan van de ziekte van Alzheimer. Hij zegt dat het idee dat aluminium een oorzaak van alzheimer kan zijn in de jaren zestig is ontstaan.

"Bij konijnen werd aangetoond dat ze na het inspuiten van grote hoeveelheden aluminium een vorm van hersenschade oplopen die op het eerste gezicht lijkt op de hersenschade bij alzheimerpatiënten. Ook vonden onderzoekers aluminium in het brein van mensen die de ziekte van Alzheimer hadden, wat volgens de onderzoekers kon wijzen op een verband tussen aluminium en het ontstaan van alzheimer."

Beide bevindingen vormden echter geen bewijs dat aluminium een oorzaak is van alzheimer. Bekkenkamp legt uit dat de konijnen onrealistisch grote hoeveelheden aluminium ingespoten kregen en dat deze dieren ook gevoeliger voor aluminium zijn dan mensen.

"Bij mensen zagen sommige onderzoekers dat ouderen inderdaad kleine hoeveelheden aluminium in het brein kunnen hebben, maar andere studies zagen dat juist niet. Bovendien vonden andere onderzoeken ook andere metalen, maar soms ook bacteriën of virussen in de hersenen. Dit betekent niet dat dit de oorzaken van de ziekte van Alzheimer zijn; als mensen ouder worden, kunnen de hersenen zich minder goed beschermen, hierdoor is het niet gek dat er allerlei stoffen en ziekteverwekkers die daar niet horen in de hersenen komen."

Hoe verwerkt het lichaam aluminium?

Bekkenkamp legt uit dat het lichaam normaal gesproken nauwelijks aluminium opneemt. "Uit voeding wordt het nauwelijks opgenomen, en wat er toch in het bloed terechtkomt, wordt er door de nieren uitgefilterd. Wanneer dit proces niet goed gaat, kan aluminium gevaarlijk zijn."

Bij mensen met nierproblemen kan in uitzonderlijke gevallen een aluminiumvergiftiging optreden. "Zowel de schade aan de hersenen als de symptomen van zo'n aluminiumvergiftiging verschillen echter van die van de ziekte van Alzheimer. Zo overlijden mensen met een aluminiumvergiftiging vaak aan heftige epileptische aanvallen, die bij alzheimer heel zeldzaam zijn. Ook de schade aan de hersencellen blijkt bij een aluminiumvergiftiging toch anders dan bij alzheimer."

Is aluminium in het dagelijks leven een risico?

Maar een aluminiumvergiftiging komt dus alleen onder uitzonderlijke omstandigheden voor. Wat is het effect van het aluminium waar je dagelijks mee in contact komt? Bekkenkamp vertelt dat bij bevolkingsonderzoek geen (grote) effecten van aluminium in het dagelijks leven zijn gevonden. "Bij mensen die relatief veel aluminium binnenkrijgen, zoals theedrinkers en mensen die in een aluminiumfabriek werken, werd vaak geen verhoogd risico op alzheimer gevonden, of soms een heel kleine verhoging."

Dat in sommige bevolkingsonderzoeken een kleine verhoging van het risico werd geconstateerd, kan volgens Bekkenkamp mogelijk komen doordat fabriekswerkers ook op andere vlakken anders leven dan de gemiddelde mens.

Conclusie

Bekkenkamp vertelt dat aluminium op dit moment niet een van de verdachten is in de zoektocht naar de oorzaak van de ziekte van Alzheimer. Ook andere alzheimerorganisaties, zoals het Britse Alzheimer's Society en de Amerikaanse Alzheimer's Association, schrijven dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat aluminium alzheimer veroorzaakt.

We beoordelen de stelling "aluminium veroorzaakt de ziekte van Alzheimer" als onwaarschijnlijk.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.