NU.nl's partner Nieuwscheckers checkt beweringen in aanloop naar de Europese verkiezingen. Bewering: "Juncker heeft gezegd dat hij vertegenwoordigers van EU-kritische partijen zal weren uit de hoogste EU-ambten, ook als deze partijen verkiezingswinst boeken."

Media in verschillende Europese landen berichtten afgelopen week dat de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, EU-critici zal weren uit de hoogste EU-ambten, zelfs als hun partijen een verkiezingsoverwinning boeken. Hij zou dit beweerd hebben in een interview met een Poolse nieuwssite. Juncker heeft dit echter niet gezegd: de vermeende quote is het resultaat van knip- en plakwerk.

Waar komt het vandaan?

De media die deze uitspraken van Juncker publiceerden, verwijzen naar zijn interview met de Poolse nieuwssite Rzeczpospolita, dat op 28 april verscheen. De bewuste selectie van uitspraken en het frame van Juncker als antidemocratisch zijn echter ontleend aan een Breitbart News-artikel van 30 april met de kop EU Democracy: Prez Juncker Reveals He Blocks Eurosceptics from Commission Jobs, Regardless of Elections.

In verschillende variaties is dit nieuws in de eerste dagen van mei vervolgens gepubliceerd door het Vlaamse Sceptr, de Nederlandse sites Xandernieuws, JDReport, Fenixx en E.J. Bron en Duitse, Zweedse, Italiaanse en andere media.

Het stond ook op de Engelstalige anti-EU-site Voice of Europe, maar uitgever Jan Dijkgraaf heeft het na vragen van Nieuwscheckers meteen verwijderd. "Geen behoefte aan onjuiste berichten op onze website", liet hij weten.

Het nieuws werd op 3 mei ook via Twitter verspreid door Eerste Kamer- en Statenlid Marjolein Faber (PVV) en geretweet door partijgenoten van haar.

Faber verspreidde screenshots van de versie van E.J. Bron. De auteur van dit stuk grijpt zelf terug op een artikel op de Duitse site Epochtimes.

Waarom klopt dit niet?

Het gesprek van Juncker met het Poolse Rzeczpospolita maakt deel uit van een serie interviews met Poolse, Slovaakse, Tsjechische en Hongaarse media die hij eind april gaf. Aanleiding voor deze interviews met media uit de vier Visegrádlanden was het vijftienjarige jubileum van de uitbreiding van de EU in 2004.

De gewraakte uitspraak van Juncker is - zoals eerder werd vastgesteld door de Duitse factcheckers van Correctiv - een combinatie van twee uitspraken in een andere context. De eerste gaat over de selectie van Eurocommissarissen, de tweede over de verwachte samenstelling van het volgende Europees Parlement. Bij Nieuwscheckers staat de volledige passage uit Rzeczpospolita.

Juncker, die zelf zal aftreden als voorzitter van de Europese Commissie, zei tegen Rzeczpospolita eerst dat hij "de vorige keer" - dus bij het samenstellen van de huidige Europese Commissie onder zijn voorzitterschap in 2014 - zes kandidaten heeft afgewezen. De benoemingsprocedure kent hem die macht toe. Alle lidstaten stellen in overleg met de voorzitter van de Europese Commissie één Eurocommissaris met een specifieke expertise aan. De nationale regering nomineert een kandidaat en draagt deze voor bij de Europese Commissie. De EC-voorzitter kan de kandidaat weigeren of accepteren.

Een aantal van de kandidaten die Juncker in 2014 wel accepteerde, werden ook niet zonder slag of stoot benoemd. Hun officiële benoemingen volgden pas nadat het Europees Parlement en de Europese Raad goedkeuring hadden gegeven. Het parlement kan geen individuele benoemingen dwarsbomen, maar wel bezwaar maken tegen de portefeuilleverdeling.

In 2014 keurde het Europees Parlement de benoeming van de Hongaarse Eurocommissaris Tibor Navracsics van Onderwijs en Cultuur af. Navracsics werd uiteindelijk wel Eurocommissaris van Cultuur en Onderwijs, maar Juncker paste op aandringen van het Europees Parlement zijn takenpakket aan.

In de tweede quote, de uitspraak over "degenen die zich achter dom nationalisme hebben geschaard", heeft Juncker het over de samenstelling van het Europees Parlement, dus niet die van de Europese Commissie.

Conclusie

Uitspraken van de scheidende voorzitter van de Europese Commissie Juncker in een interview met een Poolse nieuwssite zijn uit hun verband gerukt en gecombineerd, waardoor de EC-voorzitter lijkt te zeggen dat hij degenen die volgens hem "dom nationalisme" voorstaan, zal uitsluiten van de Europese Commissie.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.