NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Dit keer de bewering: "De EU heeft de afgelopen twee jaar anonieme creditcards voor vluchtelingen gedeeltelijk gefinancierd."

Oordeel: grotendeels onwaar

De website Fenixx plaatste op 24 februari een bericht waarin de Europese Unie wordt beschuldigd van witwassen, omdat de EU anonieme creditcards die aan vluchtelingen worden uitgereikt gedeeltelijk zou financieren. De andere financierders van deze creditcards zijn volgens Fenixx onder meer Mastercard en de Amerikaanse miljardair George Soros.

Waar komt het vandaan?

Volgens Fenixx is de bron van het verhaal een interview met de Hongaarse Europarlementariër Tamás Deutch op de Hongaarse tv-zender Echo TV. In dit interview zei de parlementariër dat de EU heeft moeten toegeven dat anonieme creditcards worden uitgedeeld aan vluchtelingen.

Deutch zei ook dat het vanwege de Europese witwasregels en antiterrorismeregels verboden is om een anonieme creditcard uit te geven en dat de EU dus zijn eigen wetten overtreed. Over Soros of Mastercard staat niets in dit interview.

Vragen aan Europese Commissie

Deutch stelde de Europese Commissie (EC) in november 2018 inderdaad vragen over creditcards die aan vluchtelingen zouden worden uitgereikt. De Europese Commissie beantwoordde deze vragen op 22 november.

De EC legt in de beantwoording van de vragen op 12 februari uit dat in Griekenland inderdaad vluchtelingen worden geholpen met betaalkaarten, waar maandelijks een bedrag op wordt gestort door de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Het programma waarmee dit gebeurt heet de Greek Cash Alliance.

Deze betaalkaarten zijn in principe zes maanden geldig en er staat inderdaad geen naam op, maar wel een nummer dat verwijst naar de persoon van wie de kaart is. Volgens de EC wordt de identiteit van de kaarthouder maandelijks gecontroleerd met een fysieke check. De kaarten kunnen alleen in Griekenland worden gebruikt.

Griekenland bepaalt wie betaalkaarten krijgt

De betaalkaarten worden uitgereikt door de UNHCR in samenwerking met het Rode Kruis en de Catholic Relief Service. De UNHCR legt aan NU.nl uit dat de Griekse regering bepaalt welke vluchtelingen in aanmerking komen voor de financiële hulp van de UNHCR. Iedere vluchteling die voor deze hulp in aanmerking komt, is dan ook geregistreerd in Griekenland.

De UNHCR schrijft dat de kaarten die aan de vluchtelingen worden uitgereikt geen creditcards zijn, er kunnen geen schulden mee worden gemaakt. Als het geld dat de UNHCR op deze kaarten heeft gestort op is, kun je er niets meer mee. Daarnaast kan alleen de UNHCR het overmaken van geld naar deze kaarten goedkeuren.

Door wie worden ze gefinancierd?

De betaalkaarten zijn bedoeld om bijvoorbeeld voedsel, transport, kleding en medicijnen te kopen. De hoeveelheid geld die de vluchtelingen krijgen, is in lijn met de sociale voorzieningen in Griekenland. De Europese Unie is één van de partijen die bijdraagt aan de financiering van deze hulp.

Vorig jaar onderzochten de Engelstalige factcheckers Snopes en Politifact en Nieuwscheckers van de Universiteit Leiden of ook George Soros betrokken is bij het financieren van deze betaalkaarten. Dit bleek niet het geval. Er is geen enkel bewijs dat Soros betrokken is bij dit UNHCR-programma.

Een stichting die door Soros gefinancierd wordt, was wel in gesprek met Mastercard. De stichting wilde samenwerken met het bedrijf bij het helpen van vluchtelingen, maar dit was eind 2018 nog niet van de grond gekomen.

Via de UNHCR kregen tussen 2016 en 2018 meer dan 90.000 mensen financiële hulp in de vorm van een betaalkaart.

Conclusie

De EU betaalt dus mee aan een programma waarmee een gedeelte van de in Griekenland geregistreerde vluchtelingen financiële hulp krijgt. De betaalkaarten zijn echter geen creditcards en ze zijn ook niet anoniem. Alle kaarten zijn voorzien van een nummer dat verwijst naar de identiteit van de geregistreerde vluchtelingen.

Om deze reden beoordelen we de stelling "de EU heeft de afgelopen twee jaar anonieme creditcards voor vluchtelingen gedeeltelijk gefinancierd" als grotendeels onwaar.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.