NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "97 procent van de klimaatwetenschappers is van mening dat de opwarming van de aarde voor een groot deel door de mens wordt veroorzaakt."

Oordeel: aannemelijk

Thierry Baudet, de partijleider van Forum voor Democratie (FVD), en Hans Nijenhuis, de hoofdredacteur van het AD, debatteerden op 7 februari in het televisieprogramma Jinek over klimaatverandering.

NineForNews schreef op 13 februari dat Nijenhuis bij Jinek had gezegd dat 97 procent van de wetenschappers gelooft dat de mens verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde. Volgens die website klopt deze bewering niet.

Ook Baudet twitterde dat Nijenhuis tijdens de discussie bij Jinek een fout zou hebben gemaakt. Volgens de FVD-voorman is de bewering over "de 97-procentconsensus van klimaatwetenschappers" foutief.

Waar komt het vandaan?

Maar wat is er exact beweerd door Nijenhuis?

In de uitzending van Jinek zei Baudet dat het volgens hem heel erg meevalt met door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Nijenhuis reageerde hierop door te zeggen dat hij het Kamerlid graag zou geloven, maar dat "99 procent van de wetenschappers die hier iets van weten waarschuwt dat dit eraan komt".

Nijenhuis zegt tegen NU.nl dat die 99 procent een foutje was. Hij wilde zeggen dat 97 procent van de wetenschappers die onderzoek doen naar klimaatverandering vindt dat de opwarming van de aarde voor een groot deel door de mens is veroorzaakt. "Baudet heeft me in zijn Twitter-bericht dus niet verkeerd geciteerd."

De hoofdredacteur van het AD geeft daarnaast aan dat het exacte percentage misschien nog wel iets hoger of lager dan 97 procent ligt. "Mijn punt is dat een grote meerderheid van de klimaatwetenschappers het standpunt dat de mens een belangrijke oorzaak is van de klimaatverandering na de industriële revolutie ondersteunt."

Ook volgens Obama zijn klimaatwetenschappers het met elkaar eens

De bewering van Nijenhuis, die dus door NineForNews en Baudet wordt betwist, luidt dus: 97 procent van de klimaatwetenschappers is van mening dat de opwarming van de aarde voor een groot deel door de mens wordt veroorzaakt. Maar klopt die 97 procent van Nijenhuis, of wees Baudet hem terecht op een fout?

Er wordt al een aantal jaar beweerd dat 97 procent van de klimaatwetenschappers het erover eens is dat de mens een belangrijke oorzaak van klimaatverandering is. In 2016 twitterde de toenmalige president van de Verenigde Staten Barack Obama dat 97 procent van de klimaatwetenschappers vindt dat klimaatverandering plaatsvindt en dat die door de mens is veroorzaakt.

Onderzoek naar mening klimaatwetenschappers

Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de mening van klimaatwetenschappers, en de 97 procent die Obama en Nijenhuis noemden kan uit meerdere onderzoeken afkomstig zijn. Het meest geciteerde onderzoek is in 2013 gepubliceerd. Amerikaanse en Australische onderzoekers bekeken voor dit onderzoek bijna twaalfduizend samenvattingen van wetenschappelijke artikelen over klimaatverandering en de opwarming van de aarde.

De onderzoekers stelden vast dat 97,1 procent van de onderzochte samenvattingen waarin een mening over klimaatverandering staat, het standpunt dat de mens wereldwijde opwarming veroorzaakt ondersteunt.

Dit onderzoek is sterk bekritiseerd. De belangrijkste reden hiervoor is dat van de twaalfduizend onderzochte samenvattingen twee derde helemaal geen standpunt over klimaatverandering innam. Alleen op basis van de samenvattingen mét een standpunt is in eerste instantie geconcludeerd dat een grote meerderheid van de klimaatwetenschappers het met elkaar eens is. Een groot gedeelte van de onderzoeken naar klimaatverandering is dus buiten beschouwing gelaten.

De Australische en Amerikaanse onderzoekers hebben ook aan wetenschappers die minstens één artikel met een mening over klimaatverandering schreven, gevraagd of ze vonden dat de mens de opwarming van de aarde veroorzaakt. 96,4 procent van de klimaatwetenschappers die deze vraag beantwoordden bleek die mening toegedaan te zijn.

Meerdere onderzoeken vinden consensus onder klimaatwetenschappers

Er bestaan ook onderzoeken die het over veel lagere percentages hebben. Een veel aangehaald onderzoek onder aardwetenschappers uit 2009 concludeerde dat slechts 66 procent van deze wetenschappers overtuigd was van door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Hier zaten echter ook onderzoekers bij die helemaal geen klimaatwetenschapper waren en dus ook geen onderzoek naar klimaatverandering hadden gedaan.

Daarnaast bleek uit dit onderzoek dat 97 procent van de klimaatwetenschappers die in een wetenschappelijk tijdschrift hadden gepubliceerd het wel met elkaar eens is over door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Een beperking van dit onderzoek is dat er minder dan honderd klimaatwetenschappers werden ondervraagd.

Een groter onderzoek uit 2010, waaraan dertienhonderd klimaatwetenschappers deelnamen, stelde vast dat tussen de 97 en 98 procent van deze wetenschappers het standpunt dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering plaatsvindt ondersteunt.

Hoe eens klimaatwetenschappers het met elkaar zijn, lijkt wel af te hangen van de exacte vraag die ze wordt gesteld. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vroeg klimaatwetenschappers niet of de mens een belangrijke oorzaak is van klimaatverandering, maar of minstens de helft van de temperatuurstijging sinds 1950 is veroorzaakt door mensen. Met deze stelling bleken minder klimaatwetenschappers het eens te zijn, maar alsnog was 84 procent van mening dat deze stelling klopte.

Expertise van invloed op mening klimaatverandering

Er zijn dus meerdere onderzoeken die een consensus onder klimaatwetenschappers laten zien. Maar waren de resultaten van deze onderzoeken uitzonderlijk, of is de meerderheid van de klimaatwetenschappers het er echt over eens dat de aarde opwarmt door de mens?

Een analyse van veertien studies die gepubliceerd zijn in wetenschappelijke tijdschriften liet zien dat hoe gespecialiseerder in klimaatverandering wetenschappers zijn, hoe meer ze het erover eens zijn dat de opwarming van de aarde voor een groot deel door de mens wordt veroorzaakt. Hoe eens ze het zijn, hangt volgens deze analyse af van de exacte vraag, het jaartal van het onderzoek en de methode.

Alle onderzoeken die in de analyse werden bekeken concludeerden dat tussen de 90 en 100 procent van deze wetenschappers vindt dat mensen voor een groot deel de recente opwarming van de aarde veroorzaken. Er zijn dus onderzoeken die stellen dat de consensus iets lager ligt dan 97 procent, maar ook onderzoeken die tot de conclusie kwamen dat de consensus hoger ligt.

Conclusie

Meerdere gepubliceerde onderzoeken stelden vast dat 97 procent van de klimaatwetenschappers die hierover publiceren het ermee eens is dat de mens een belangrijke rol speelt bij de opwarming van de aarde. Er zijn echter ook goed uitgevoerde onderzoeken die tot lagere percentages komen, net als dat er onderzoeken zijn die hogere percentages melden. Om deze reden concludeerden onderzoekers in 2016 dat de consensus onder klimaatwetenschappers tussen de 90 en 100 procent ligt.

De stelling "97 procent van de klimaatwetenschappers is van mening dat klimaatverandering voor een groot deel door de mens wordt veroorzaakt" beoordelen we als aannemelijk.