NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Deze keer de bewering: 'Zeelucht helpt om kanker te bestrijden.'

Oordeel: onbewezen

Vlaamse en Nederlandse media, zoals het AD, VTM, De Telegraaf en de Provinciale Zeeuwse Courant meldden op 24 januari dat zeelucht helpt tegen kanker. Dit zou blijken uit nieuw Belgisch onderzoek. Maar heeft onderzoek dit echt aangetoond?

Waar komt het vandaan?

De meeste Nederlandse media lijken hun berichtgeving gebaseerd te hebben op een bericht van persbureau ANP van 24 januari. De kop van het bericht op ANP luidde als volgt: Studie: zeelucht goed tegen kanker. Volgens het ANP-bericht hebben onderzoekers van de Universiteit Gent laten zien dat zeelucht helpt om kanker te bestrijden en het cholesterol in het bloed te verlagen.

Het ANP-bericht is weer gebaseerd op een persbericht van de Universiteit Gent van dezelfde dag, met de volgende kop: Zeelucht is goed tegen kanker en cholesterol.

Wat is er onderzocht?

Een van de onderzoekers van het Gentse onderzoek is Emmanuel van Acker. Hij legt aan NU.nl uit wat er is onderzocht.

"Voor ons onderzoek hebben we luchtmonsters aan de Belgische kust genomen. Vervolgens hebben wij in het laboratorium gekweekte longkankercellen blootgesteld aan deze zeelucht. We hebben vervolgens gekeken wat voor effect de zeelucht had op de genen van deze cellen."

Van Acker legt uit dat ze op basis van eerder onderzoek wisten dat het onderdrukken van sommige genen geassocieerd is met antikankereffecten en het verminderen van slecht cholesterol. "In ons onderzoek vonden we dat zeelucht twee genen minder actief maakte, die inderdaad in verband worden gebracht met kanker en cholesterol."

Van Acker geeft aan dat ze nog niet weten welke stof in zeelucht verantwoordelijk is voor deze positieve effecten.

Genen ook in andere kankeronderzoeken bestudeerd

Leo Schouten, universitair hoofddocent kankerepidemiologie aan Maastricht University, vertelt aan NU.nl dat ook andere kankeronderzoekers bezig zijn met het onderzoeken van de genen, die in het Gentse onderzoek worden gekoppeld aan antikankereffecten. "Ook wordt bij sommige kankerbehandelingen al geprobeerd om de activiteit van deze genen te verminderen."

Schouten vertelt dat het wel mogelijk is dat het resultaat van het Gentse onderzoek gebaseerd is op toeval. "De onderzoekers hebben het effect van zeelucht op heel veel genen bekeken. Het is mogelijk dat je dan door puur toeval een effect vindt bij een aantal genen. Hier hebben de onderzoekers geprobeerd rekening mee te houden, maar het is in dit type onderzoek nog steeds mogelijk dat je enkele toevallige resultaten toch als belangwekkend aanmerkt. Om deze reden zal het onderzoek eerst herhaald moeten worden."

Is zeelucht een remedie tegen kanker?

Kan je op basis van dit soort onderzoek überhaupt zeggen dat patiënten met longkanker baat hebben bij zeelucht of dat zeelucht de kans op longkanker verkleint? Volgens Van Acker is het nog te vroeg om dit te stellen, er moet nog worden aangetoond dat wat er in het lab is gevonden ook bij levende mensen werkt. Hij legt uit dat hun onderzoek de eerste stap is: een aanwijzing dat componenten in zeelucht mogelijk gunstige effecten hebben op longkanker en slecht cholesterol.

"Je kan op basis van dit onderzoek niet tegen longkankerpatiënten zeggen: ga naar zee, hier heb je baat bij. Als er op basis van verdere laboratoriumstudies voldoende bewijs is voor de werkzaamheid van componenten van zeelucht, zal dit vervolgens op proefdieren getest moeten worden en daarna eventueel op mensen."

Schouten vertelt dat het goed is dat dit soort verkennend onderzoek wordt uitgevoerd, maar dat het een gigantische stap is van het effect van zeelucht op losse cellen in een reageerbuis, naar het effect van zeelucht op mensen die bij de zee wonen of wandelen. "Er is nog jaren onderzoek nodig om te bewijzen dat kankerpatiënten baat kunnen hebben bij zeelucht."

Conclusie

Gentse onderzoekers vonden dat zeelucht mogelijk een effect heeft op genen die betrokken zijn bij longkanker en cholesterol. Dit effect werd echter gevonden in losse cellen in het laboratorium. Op basis hiervan kan je niet zeggen dat zeelucht gezond is voor de mens.

We beoordelen de stelling 'Zeelucht helpt om kanker te bestrijden' als onbewezen.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.