NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Mensen die in september zijn geboren, zijn het succesvolst."

Oordeel: grotendeels onwaar

De maand waarin je bent geboren heeft volgens Marie Claire invloed op hoe succesvol de rest van je leven gaat verlopen. En vooral baby's die in september zijn geboren, zouden volgens Marie Claire "overal ter wereld" geluk hebben; zij zouden de grootste kans hebben om later hoger onderwijs te volgen en de kleinste kans hebben om in de jeugdgevangenis te belanden. Maar heeft je geboortemaand echt invloed op de rest van je leven?

Waar komt het vandaan?

De bron van het artikel van Marie Claire is een Amerikaans onderzoek van The National Bureau of Economic Research waarin kinderen tussen de zes en vijftien jaar oud uit werden gevolgd. In de Amerikaanse staat mag je naar de kleuterklas als je op 1 september minstens vijf jaar bent. Dat heeft tot gevolg dat kinderen die in september geboren zijn de oudste kinderen van de klas zijn en kinderen die in augustus geboren zijn de jongste kinderen zijn.

Uit het onderzoek bleek dat kinderen die in september geboren zijn, ten opzichte van kinderen die in augustus geboren zijn, hoger scoren op basisschooltoetsen en een grotere kans hebben om later hoger onderwijs te volgen. Ook hebben ze inderdaad een iets kleinere kans om naar de jeugdgevangenis te gaan.

Klopt het?

Ook in Nederland is onderzoek gedaan naar het effect van de geboortemaand. Nederland verschilt alleen op één belangrijk punt van Florida. In het Nederlandse onderwijs is de peildatum voor toelating tot groep 3 traditioneel gezien niet 1 september, maar 1 oktober. Dit betekent dat in Nederland de septemberkinderen juist de jongste kinderen van de klas zijn en de kinderen die in oktober zijn geboren de oudste.

In 1971 promoveerde Karel Doornbos aan de Universiteit Groningen al op het geboortemaandeffect. En ook hij toonde aan dat de maand waarin je geboren bent invloed heeft op schoolsucces. Kinderen die relatief jong waren, bleven vaker zitten en hadden een grotere kans om in het speciaal onderwijs terecht te komen.

Hoewel scholen sinds 1986 geen peildatum meer hoeven te gebruiken, blijkt uit onderzoek dat de meerderheid van de scholen wel nog steeds een peildatum hanteert. In 2015 liet Roxanne Korthals, onderzoeker aan het Research Centre for Education and the Labour Market van Maastricht University, in De Correspondent zien dat de kans om naar het vmbo te gaan voor kinderen die in oktober, november en december geboren zijn nog steeds kleiner is dan voor kinderen die in september geboren zijn.

Hoelang merk je iets van je geboortemaand?

Maar hoelang houdt dit effect van de geboortemaand aan?  Daar is onderzoek minder duidelijk over.

Korthals promoveerde in 2015 op onder meer het effect van de geboortemaand, en uit haar onderzoek bleek dat het onderwijssysteem invloed heeft op hoe groot het geboortemaandeffect is. In landen waarin leerlingen al vroeg worden onderverdeeld in verschillende schoolniveaus, zoals in Nederland, hebben relatief jonge kinderen een grotere kans om naar een lager onderwijsniveau te gaan. Die jonge leerlingen behoren vervolgens echter wel tot de beste leerlingen op dit lagere onderwijsniveau, wat volgens het onderzoek mogelijk juist weer voor betere kansen op de arbeidsmarkt zorgt.

Of kinderen die relatief jong zijn op de basisschool later bijvoorbeeld ook minder vaak naar de universiteit gaan of minder verdienen, daar is in Nederland - voor zover bekend - geen onderzoek naar gedaan.

Voetballer kan beter in januari geboren zijn

Succesvol kun je uiteraard ook buiten school zijn. Hoop je bijvoorbeeld dat je kind later profvoetballer wordt? Ook dan maakt de geboortemaand uit. Uit onder meer Nederlands onderzoek bleek dat kinderen die in januari geboren zijn een grotere kans hebben om in de opleiding van een profclub terecht te komen dan kinderen die in december geboren zijn. Bij voetbal wordt namelijk op basis van iemands leeftijd op 1 januari bepaald of diegene bijvoorbeeld in het onder 9- of onder 10-team zit.

Conclusie

De maand waarin je bent geboren heeft inderdaad, zoals Marie Claire schreef, invloed op de kans dat je het goed doet op school. Hoe groot de invloed van de geboortemaand is, hangt waarschijnlijk af van het schoolsysteem. Op basis van meerdere Nederlandse onderzoeken lijkt het in Nederland gunstiger om een relatief oude leerling te zijn - en dus in oktober, november of december te zijn geboren - dan een relatief jonge leerling, die in september is geboren. Tot welke leeftijd het geboortemaandeffect in Nederland aanhoudt, weten we niet.

We beoordelen de stelling "Mensen die in september zijn geboren, zijn het succesvolst" als grotendeels onwaar.