NU.nl checkt dagelijks berichten op hun betrouwbaarheid. Bewering: 'Een kwart van de volwassenen heeft een vitamine B12-tekort.'

Oordeel: onwaarschijnlijk

Vermoeidheid, duizeligheid en een slecht geheugen zijn volgens sites als viralfood.nl en tipsenideetjes.nl allemaal tekenen dat je een tekort hebt aan vitamine B12. Vitamine B12 zou onder andere nodig zijn voor een goede spijsvertering en een goed werkend geheugen. De vitamine zou dus enorm belangrijk zijn. Volgens de berichten heeft echter een kwart van de volwassenen een B12-tekort. Maar klopt dit wel? 

Wat is een B12-tekort?

Ingeborg Brouwer, hoogleraar Voeding voor Gezond Leven aan de Vrije Universiteit legt uit dat een tekort aan vitamine B12 op verschillende manieren kan ontstaan. "Het is mogelijk dat iemand te weinig voeding met B12 eet. Dit komt bijna alleen voor bij mensen die strikt veganistisch eten. B12 zit namelijk alleen in dierlijke voeding."

Het is volgens Brouwer niet erg om een paar weken veganistisch te eten. "Je lichaam heeft maar heel weinig vitamine B12 nodig en heeft bovendien ook een reservevoorraad, waar je soms jaren mee kan doen. Vegetariërs die melk drinken en kaas en eieren eten krijgen over het algemeen voldoende vitamine B12 binnen."

Hiernaast zijn er volgens Brouwer ook mensen die de vitamine niet goed uit hun voedsel kunnen opnemen. "Dit komt doordat deze mensen een stofje in hun maag missen. Dit probleem speelt voornamelijk bij ouderen en kan bijvoorbeeld ontstaan bij een darmontsteking of bij patiënten met de ziekte van Crohn."

Brouwer legt uit dat de eerste symptomen van een B12-tekort over het algemeen 'vage klachten' zijn, zoals vermoeidheid en duizeligheid. "Als een B12-tekort lang aanhoudt dan kan dit voor beschadigingen aan het zenuwstelsel zorgen."

Hoe meet je een tekort?

Brouwer vertelt dat een B12-tekort meestal wordt bepaald aan de hand van iemands klachten en een bloedtest. "Ongeveer 95 procent van de mensen met een tekort heeft een B12-bloedwaarde van minder dan 148 picomol/l. Zo'n lage bloedwaarde wijst dus op een B12-tekort. Enkele mensen, die wel een B12-tekort hebben, zullen iets boven de waarde van 148 picomol/l zitten."

"Maar ongeveer 20 procent van de mensen met een bloedwaarde onder de grens van 148 picomol/l, heeft geen klachten en ook geen B12-tekort."  Brouwer legt uit dat het daarom vooral nuttig is om via een bloedtest te controleren of iemand een B12-tekort heeft, als iemand ook klachten heeft die wijzen op een tekort.

Hoeveel mensen hebben een tekort?

Volgens onder andere viralfood.nl heeft een kwart van de volwassenen zo'n B12-tekort. Waar dit percentage vandaan komt is onduidelijk. Brouwer vertelt dat het percentage in Nederland hoogstwaarschijnlijk een stuk lager ligt. "Van de mensen tussen de twintig en veertig jaar heeft slechts 2 à 3 procent een vitamine B12-tekort. Oudere mensen hebben een grotere kans op een B12-tekort. Onder 70-plussers wordt het aandeel mensen met een tekort op zo'n 10 procent geschat en onder 85-plussers zou het kunnen oplopen naar een kwart van de mensen in deze leeftijdsgroep."

Ook het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) vermeldde in haar standpunt over B12-tekort in 2014 vergelijkbare percentages. De cijfers zijn gebaseerd op verschillende onderzoeken in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In Canadees onderzoek uit 2005 schrijven de auteurs op basis van meerdere onderzoeken dat een B12-tekort onder 1,5 tot 15 procent van de ouderen voorkomt.

Er is, voor zover bekend, nog geen grootschalig onderzoek naar B12-tekort onder een representatieve groep Nederlanders gedaan. Omdat onderzoek in verschillende westerse landen ongeveer dezelfde cijfers laten zien, is het te verwachten dat het aandeel mensen met een B12-tekort in Nederland ook redelijk vergelijkbaar zal zijn met de resultaten uit deze eerdere onderzoeken. 

Grenswaarde

Lisette de Groot, hoogleraar Voeding van de Oudere Mens aan Wageningen University, schrijft aan NU.nl dat het aandeel mensen dat een tekort heeft aan B12 wel afhankelijk is van de manier waarop je een B12-tekort meet en welke bloedwaarden je als grenswaarde neemt. De Groot verwijst naar een wetenschappelijk artikel waarin wordt geschreven dat de grens waaronder de hoeveelheid B12 'laag' is, mogelijk hoger ligt dan de waarde die nu wordt gebruikt om een B12-tekort vast te stellen. 

Brouwer vertelt ook dat door sommige onderzoekers wordt beargumenteerd dat de ideale B-12 waarde iets hoger ligt dan de grens van 148 picomol/l. Als dit klopt kan het aantal mensen dat een tekort heeft aan B12 heeft hoger liggen dan nu uit onderzoek blijkt. 

Toch vindt Brouwer het zeer onwaarschijnlijk dat een kwart van alle volwassenen een B12-tekort heeft. Onderzoek in Westerse landen naar B-12 tekorten laten over het algemeen ook veel lagere percentages zien.

We beoordelen de stelling "een kwart van de volwassenen heeft een vitamine B12-tekort" als onwaarschijnlijk.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.