NUcheckt: Stof in chips en frietjes mogelijk kankerverwekkend

NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: 'Pringles bevatten de kankerverwekkende stof acrylamide.'

Oordeel: aannemelijk

Pringles zouden "het meest giftige product in blik" en "een van de meest giftige bewerkte voedingsmiddelen die je kunt eten" zijn, zo beweren websites als Yoo.rs en Bewust-zijn.nl. Pringles zouden gevaarlijk zijn, omdat ze de volgens de berichten kankerverwekkende stof acrylamide bevatten. Dat zou ontstaan door het productieproces van Pringles, maar zijn deze chips echt zo gevaarlijk?

Klopt het?

Er zit inderdaad acrylamide in Pringles, maar het chipsmerk is daar zeker niet uniek in. Ook koffie, koekjes, patat en crackers bevatten acrylamide. Volgens het Voedingscentrum is het "bijna onmogelijk om acrylamide te vermijden".

Maar wat is acrylamide? In 2002 ontdekte de Zweedse voedselautoriteit dat een aantal voedingsmiddelen die bij hoge temperatuur bereid waren acrylamide bevatten. Even later, in de herfst van 2002, ontdekten onderzoekers waarom acrylamide soms in voeding voorkomt.

Acrylamide wordt gevormd tijdens het verhitten van zetmeelrijke producten, zoals aardappelen en granen. De chemische reactie waarbij acrylamide ontstaat, zorgt bijvoorbeeld voor het smakelijke korstje op je cake of de goudgele kleur van je frietjes. Acrylamide ontstaat al bij bakken of frituren bij temperaturen van hoger dan 120 graden.

Is het schadelijk?

Epidemioloog Leo Schouten van Maastricht University vertelt aan NU.nl dat onderzoek bij dieren erop wijst dat acrylamide de kans op kanker verhoogt. Bij mensen wordt acrylamide in voeding gelinkt aan drie soorten kanker: nierkanker, eierstokkanker en baarmoederlichaamkanker.

Het is alleen nog niet helemaal zeker of acrylamide bij mensen echt kankerverwekkend is. Schouten legt uit dat onderzoeken naar acrylamide niet altijd dezelfde resultaten laten zien. In sommige onderzoeken wordt wel een verband tussen deze drie vormen van kanker en het eten van voeding met een hoge concentratie acrylamide gevonden, terwijl andere onderzoeken die niet vinden. Een mogelijke oorzaak voor deze verschillen is volgens Schouten dat het lastig is om te meten hoeveel acrylamide mensen precies binnenkrijgen.

In veel onderzoeken naar acrylamide vullen mensen bijvoorbeeld op een vragenlijst in hoeveel chips ze hebben gegeten, maar niet het specifieke merk, terwijl de hoeveelheid acrylamide per merk en smaak chips enorm kan verschillen.

Hoewel het nog niet helemaal bekend is wat de effecten van acrylamide zijn, adviseerde de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) om de hoeveelheid acrylamide in eten zo veel mogelijk te verlagen.

Ook Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum, vertelt dat het op basis van onderzoek bij dieren en mensen aannemelijk is dat acrylamide de kans op kanker kan verhogen.

Hoe schadelijk is acrylamide?

Maar als acrylamide inderdaad kanker veroorzaakt, hoe schadelijk is het dan? Schouten legt uit dat op dit moment wordt verwacht dat het regelmatig eten van voedsel met veel acrylamide de kans op baarmoederlichaamkanker, eierstokkanker en nierkanker met 20 tot 40 procent verhoogt.

Dit wil zeggen dat mensen die veel acrylamide binnenkrijgen een iets grotere kans op bijvoorbeeld nierkanker hebben dan mensen die weinig voeding met acrylamide eten. Jaarlijks worden ongeveer 15 op de 100.000 Nederlanders gediagnosticeerd met nierkanker. Hiervan kunnen volgens Schouten waarschijnlijk één, maximaal twee, gevallen verklaard worden door blootstelling aan acrylamide.

Schouten vertelt dat het op dit moment nog niet duidelijk is of er een hoeveelheid acrylamide bestaat die je dagelijks veilig kan eten. Ook het Voedingscentrum kent geen veilige dagelijkse hoeveelheid acrylamide. Van der Vossen vertelt dat het advies nu luidt: hoe minder acrylamide, hoe beter.

Maar hoe zorg je dan dat je minder acrylamide binnenkrijgt? Van der Vossen legt uit dat het helpt om je aardappeltjes en frieten goudgeel en niet bruin te bakken. Daarnaast is het belangrijkste advies om gevarieerd te eten. Iedere dag friet of chips eten is niet alleen vanwege de acrylamide ongezond.

Hoe zit het met Pringles?

Acrylamide is mogelijk kankerverwekkend, maar waarom de nieuwsberichten specifiek voor Pringles waarschuwden, weten we niet. Het is bekend dat toen de Amerikaanse voedselveiligheidsautoriteit FDA in 2003 voor het eerst de hoeveelheid acrylamide in voedsel mat, ze ontdekten dat er in de meeste soorten chips veel acrylamide zat en dat Pringles opvallend veel acrylamide bevatten. Het is alleen niet bekend hoeveel acrylamide er nu in deze chipssoort zit.

Het is goed mogelijk dat de hoeveelheid acrylamide inmiddels verlaagd is. Schouten legt uit dat er in Nederland in 2002 bijvoorbeeld veel acrylamide in ontbijtkoek en pepernoten zat, maar dat dit door veranderingen in de receptuur inmiddels enorm gedaald is.

Van der Vossen vertelt dat Pringles in ieder geval niet giftig zijn, dan zouden ze al lang niet meer verkocht worden. Maar gezond zijn Pringles, net zoals andere chips, ook niet.

Conclusie

In Pringles zit inderdaad het stofje acrylamide. Deze stof ontstaat namelijk wanneer je zetmeelrijke producten als aardappelen bakt, wat nu eenmaal noodzakelijk is als je chips wilt maken. Ook andere merken chips, frietjes, koekjes en koffie bevatten acrylamide. Of acrylamide ook kankerverwekkend is, is nog niet helemaal zeker. Maar er wordt wel verwacht dat acrylamide de kans op eierstokkanker, nierkanker en baarmoederlichaamkanker verhoogt.

We beoordelen de stelling 'Pringles bevatten de kankerverwekkende stof acrylamide' als aannemelijk.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.

Lees meer over:
Tip de redactie