NUcheckt: Lucht Amsterdam waarschijnlijk niet even ongezond als 183 sigaretten

NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Een jaar wonen in Amsterdam heeft dezelfde impact op je gezondheid als het jaarlijks roken van 183 sigaretten."

Oordeel: onwaarschijnlijk

De luchtvervuiling in Amsterdam is zo ernstig dat de impact op je gezondheid van wonen in de stad gelijk zou staan aan het roken van 183 sigaretten per jaar. Dit meldden media als Parool, AD en Welingelichte Kringen op 14 augustus. De belangrijkste boosdoener zou het autoverkeer zijn. Maar is wonen in de hoofdstad nu echt zo ongezond?

Waar komt het vandaan?

De bron is een rapport van Transport & Environment (T&E). Dit is een in Brussel gevestigde milieuorganisatie die  lobbyt voor maatregelen tegen luchtvervuiling. In het rapport is de gezondheidsimpact van de hoeveelheid fijnstof in tien grote Europese steden vergeleken met de gezondheidsimpact van roken.

In dit rapport staat dat een vierdaagse zomerse citytrip naar Amsterdam even ongezond is als het roken van twee sigaretten. In verschillende nieuwsberichten is hiervan gemaakt dat een jaar wonen in Amsterdam gelijkstaat aan het roken van 183 sigaretten per jaar.

Klopt het?

Maar klopt de berekening in het Brusselse rapport? De onderzoekers bekeken de concentratie fijnstof op het luchtmeetstation Van Diemenstraat in Amsterdam. Fijnstof is een vorm van luchtvervuiling, dat aan meerdere gezondheidsproblemen wordt gelinkt, bijvoorbeeld hart- en longziekten.

Over Amsterdam verspreid zijn er twaalf luchtmeetstations die fijnstof meten, waarvan je de meetgegevens op Luchtmeetnet kunt bekijken. Waarom de onderzoekers ervoor hebben gekozen om alleen de Van Diemenstraat te onderzoeken is niet bekend. Joost Wesseling, luchtkwaliteitsexpert bij het RIVM, legt uit dat de Van Diemenstraat een relatief smalle straat is met relatief veel verkeer. Hij verwacht daarom dat de concentratie fijnstof hier over het algemeen iets hoger zal liggen dan in een groot deel van Amsterdam.

Daarnaast hebben de onderzoekers slechts de fijnstofconcentratie tussen 1 en 7 augustus gebruikt in hun berekeningen. Op basis hiervan schrijven ze hoeveel ongezonde lucht toeristen in de zomer in Amsterdam binnenkrijgen. Het is alleen de vraag of de concentratie fijnstof in de eerste week van augustus representatief is voor de hele zomer, laat staan voor de rest van het jaar. Wesseling legt uit dat de concentratie fijnstof gedurende het jaar schommelt, bijvoorbeeld door het weer, de hoeveelheid fijnstof die van buiten de stad komt en het feit dat er niet op ieder moment evenveel verkeer is.

De conclusie dat wonen in de stad gelijkstaat aan het jaarlijks roken van 183 sigaretten is op weinig metingen gebaseerd. Deze metingen zijn waarschijnlijk niet representatief voor de hele stad of het hele jaar. Het is dus onwaarschijnlijk dat wonen in Amsterdam exact even ongezond is als 183 sigaretten roken.

Nederlands onderzoek

Maar met het roken van hoeveel sigaretten is de gezondheidsimpact van luchtvervuiling in Amsterdam dan wél te vergelijken? Wetenschappers van de GGD Amsterdam, het RIVM en de Universiteit Utrecht ontwikkelden in 2016 een rekenmethode om de gezondheidseffecten van luchtvervuiling uit te drukken in het aantal passief gerookte sigaretten. Passief gerookte sigaretten zijn sigaretten waarvan iemand schadelijke stoffen binnenkrijgt doordat iemand anders in het huis rookt.

Op basis van de Nederlandse rekenmethode bleek dat het wonen naast de Ringweg aan de A10 in Amsterdam even ongezond is als het meeroken van tien sigaretten per dag. Een drukke weg in de binnenstad van Den Haag leverde ruim vier meegerookte sigaretten per dag op.

Wesseling vertelt dat de gezondheidseffecten van luchtvervuiling voor Nederlanders waarschijnlijk gelijkstaan aan het passief meeroken van zo'n drie à zeven sigaretten per dag.

Hoeveel wordt er gerookt?

Maar hoe verhoudt meeroken zich tot het zelf roken van sigaretten? Uit eerder Amerikaans onderzoek bleek dat mensen die een sigaret meeroken ruim driehonderd keer minder fijnstof binnenkrijgen dan mensen die zelf roken. Volgens Wesseling is het waarschijnlijk, dat als dit getal klopt, de gezondheidseffecten van passief roken ook grofweg driehonderd keer kleiner zijn dan van actief roken.

Indien mensen in Amsterdam door luchtvervuiling gemiddeld zeven sigaretten per dag meeroken - een schatting die aan de hoge kant is - dan roken ze jaarlijks passief 2.555 sigaretten. Dit staat, als de aannames kloppen, gelijk aan ongeveer negen zelf gerookte sigaretten per jaar.

Conclusie

Luchtvervuiling is slecht voor de gezondheid, maar een jaar in Amsterdam wonen is hoogstwaarschijnlijk niet even ongezond als het jaarlijks roken van 183 sigaretten. De gegevens waarop de berekening van T&E zijn gebaseerd, zijn afkomstig van één meetstation in een drukke straat, in één week in de zomer. Dit zijn te weinig metingen om met zekerheid te zeggen hoe ongezond het is om een heel jaar in Amsterdam te wonen.

Daarnaast bleek uit berekeningen, op basis van rekenmethodes van het RIVM en Amerikaans wetenschappelijk onderzoek, dat de luchtvervuiling in Nederland en Amsterdam waarschijnlijk minder ongezond is dan het jaarlijks roken van 183 sigaretten.

Deze berekeningen zijn gebaseerd op aannames over de schadelijkheid van roken en luchtvervuiling. Hoewel deze veronderstellingen wetenschappelijk onderbouwd zijn, is niet exact te zeggen met hoeveel gerookte sigaretten de gezondheidsimpact van luchtvervuiling in Amsterdam te vergelijken is.

We beoordelen de stelling "Een jaar wonen in Amsterdam heeft dezelfde impact op je gezondheid als het roken van 183 sigaretten per jaar" als onwaarschijnlijk.

Lees meer over:
Tip de redactie