NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "78 procent van de vrijgezelle jongeren gebruikt op vakantie meestal of altijd een condoom."

Oordeel: onbewezen

Nederlandse jongeren zouden zich op vakantie seksueel netjes gedragen, meldden onder meer Ondertussen.nl en Hart van Nederland begin augustus. De meeste jongeren gaan volgens de berichten met een vaste partner op vakantie en vrijgezellen zouden tijdens hun vakantie zelden met meer dan één persoon seks hebben. Bovendien zou 78 procent van de vrijgezelle jongeren die tijdens vakantie seks hadden meestal of altijd een condoom hebben gebruikt. Maar worden condooms echt door zoveel vakantievierende Nederlandse jongeren gebruikt?

Waar komt het vandaan?

De bron van deze berichten is een persbericht van Testalize.me, een Nederlands bedrijf dat soatesten verkoopt. In het persbericht staat inderdaad dat 78 procent van de zogenoemde actieve singles meestal of altijd een condoom gebruikt op vakantie. Deze conclusie trok het bedrijf op basis van een enquête onder 1.050 jongeren tussen de 18 en 35 jaar. Testalize.me legt aan NU.nl uit dat in het onderzoek een actieve single wordt gedefinieerd als een jongere die geen vaste partner heeft en gedurende de vakantie met minstens één persoon seks heeft gehad.

Hoeveel van de ondervraagden jongeren viel in deze categorie? Van de 1.050 ondervraagde jongeren zijn 732 op vakantie geweest. Van deze groep was slechts 8,7 procent een actieve single. Dit waren maar 64 personen. Op basis van hun antwoorden werd geconcludeerd dat bijna 80 procent van de actieve singles altijd of meestal een condoom gebruikt op vakantie.

De conclusie is dus gebaseerd op de antwoorden van een kleine groep mensen. De onderzoekers hebben wel gecontroleerd of de deelnemers representatief waren wat betreft geslacht en regio. Maar er is daarvoor niet gekeken naar hun leeftijden en opleidingsniveaus.

Uit onderzoek van Soa Aids Nederland en het Rutgers Instituut blijkt namelijk dat het condoomgebruik verschilt per opleidingsniveau en per leeftijdscategorie. Het is dus onduidelijk of het gedrag van deze 64 jongeren vertaald kan worden naar het gedrag van alle Nederlandse jonge actieve singles.

Seks onder je 25e

Bestaan er andere onderzoeken die het onderzoek van Testalize.me kunnen ondersteunen? Anna Nijsters van Soa Aids Nederland vertelt dat er geen grootschalig onderzoek naar seks op vakantie is gedaan, maar dat het condoomgebruik onder Nederlandse jongeren over het algemeen een stuk lager ligt dan in het vakantieonderzoek werd geconstateerd.

In 2017 werd het onderzoek Seks onder je 25e gepubliceerd, waarvoor een representatieve groep van ruim twintigduizend Nederlandse jongeren is ondervraagd. Nijsters vertelt dat 70 procent van de jongeren bij de eerste vrijpartij nog een condoom gebruikt. Daarna daalt het condoomgebruik.

Van de jongeren die voor het laatst een onenightstand hadden, heeft slechts 60 procent daarbij een condoom gebruikt. Van de jongeren die voor het laatst seks hadden met een losse partner waar ze meerdere keren mee hadden gevreeën, gebruikte 29 procent altijd een condoom en 30 procent soms.

Resultaten zijn moeilijk met elkaar te vergelijken

Dat 78 procent van de jongeren op vakantie altijd of meestal een condoom gebruikt, lijkt onwaarschijnlijk als je deze cijfers vergelijkt met het laatste grootschalige onderzoek naar seksueel gedrag onder jongeren. De resultaten uit Seks onder je 25e zijn alleen moeilijk te vergelijken met de resultaten van Testalize.me. Dit komt doordat de jongeren in het onderzoek van Testalize.me 18- tot 35-jarigen waren en die in het onderzoek Seks onder je 25e juist 12- tot 25-jarigen.

Dit zou een mogelijke verklaring kunnen zijn voor het verschil tussen de onderzoeken. Dit lijkt echter niet waarschijnlijk. Condoomgebruik daalde in het onderzoek Seks onder je 25e namelijk met de leeftijd. Daarnaast blijkt uit onderzoek naar de seksuele gezondheid onder Nederlandse volwassenen dat bij ongeveer 50 procent van de onenightstands een condoom wordt gebruikt. Verder gebruikt ongeveer 50 procent van de mensen met een losse partner soms of altijd een condoom. Bij vaste relaties ligt het condoomgebruik overigens nog een stuk lager.

Conclusie

De conclusie dat bijna 80 procent van de actieve singles op vakantie een condoom gebruikt, is getrokken op basis van de antwoorden van slechts 64 jongeren. De onderzoekers hebben niet gecontroleerd hoe representatief de groep wat betreft leeftijd en opleidingsniveau was. Dit terwijl bekend is dat de leeftijd en het opleidingsniveau van invloed zijn op condoomgebruik. Er is, voor zover bekend, geen recent en betrouwbaar onderzoek gedaan naar seks op vakantie, maar we zien dat het condoomgebruik in Nederland bij onenightstands en andere losse contacten een stuk lager ligt dan Testalize.me heeft geconstateerd. Toch bewijst dit niet dat de conclusie van Testalize.me onwaar is. Het is mogelijk dat jongeren op vakantie opeens een stuk voorzichtiger zijn.

We beoordelen de stelling "78 procent van de vrijgezelle jongeren gebruikt op vakantie meestal of altijd een condoom" als onbewezen.