NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Intelligente mensen drinken gemiddeld meer alcohol dan minder intelligente mensen."

Oordeel: waarschijnlijk

Dat het niet verstandig is om veel alcohol te drinken, is bekend. Toch zouden juist de intelligentste mensen vaker alcohol drinken dan mensen die wat minder intelligent zijn, schreven onder meer Esquire en Gatsby deze maand. Grijpen slimme mensen echt vaker naar de fles?

Waar komt het vandaan?

In de artikelen van Esquire en Gatsby staat dat kinderen die op hun elfde hoog op een intelligentietest scoorden, later in hun leven meer alcohol nuttigen dan jongeren die op hun elfde lager op de test hadden gescoord. Op basis van dit onderzoek concluderen de websites dat slimme mensen meer drinken.

Het onderzoek waar Esquire en Gatsby zich op baseren, is uitgevoerd met gegevens van het Centre for Longitudinal Studies (CLS). Het wordt in de nieuwsberichten niet duidelijk om welk onderzoek het precies gaat, maar waarschijnlijk is het gebaseerd op een onderzoek dat in 2016 is gepubliceerd. Voor dit onderzoek onder 6.057 jongeren werd gekeken naar het verband tussen intelligentiescores op elfjarige leeftijd en het alcohol- en drugsgebruik in de rest van hun tienerjaren.

Uit het onderzoek bleek dat kinderen die op hun elfde hoog op een intelligentietest scoorden rond hun negentiende vaker regelmatige drinkers zijn dan kinderen die laag scoorden. In het onderzoek is niet gemeten hoeveel de jongeren precies dronken. We weten dus niet of de intelligente jongeren meer drinken, ze drinken alleen regelmatiger.

Hoe zit het met volwassenen?

Daarnaast gaat het aangehaalde onderzoek alleen over jongeren en niet over volwassenen. Britse onderzoekers, die zich ook op data van het CLS baseerden, onderzochten het alcoholgebruik van dertigers die in 1970 geboren waren en op tienjarige leeftijd een intelligentietest hadden gedaan. Ook uit dit onderzoek blijkt dat mensen die als kind slim waren, later in hun leven regelmatiger dronken. Daarnaast dronken de intelligente deelnemers ook in totaal meer alcohol en vertoonden ze vaker problematisch drinkgedrag.

Bij de Britten geldt dus dat slimme kinderen later meer zijn gaan drinken. De conclusies die Gatsby en Esquire trekken, lijken dus in grote lijnen te kloppen. Een beperking is wel dat de deelnemers alleen als kind zijn getest en niet ook op latere leeftijd, toen ze daadwerkelijk dronken.

We weten dus niet zeker of de mensen die als kind hoog op intelligentie scoorden, als volwassenen nog steeds hoog op een intelligentietest zouden scoren. We weten dus ook niet zeker of slimme volwassenen meer drinken. Daarnaast is het onduidelijk of de conclusies van de Britten ook voor andere landen gelden.

Hoe zit het in Nederland?

In Nederland is, voor zover bekend, geen onderzoek gedaan naar intelligentiescores en drinkgedrag. Wel is onderzoek gedaan naar opleidingsniveau en alcoholgebruik. Deze onderzoeksresultaten komen overeen met het Britse onderzoek. Uit de Nationale Drug Monitor 2017 van het Trimbos Instituut blijkt dat laagopgeleiden vaker niet drinken dan hoogopgeleiden. Hoogopgeleiden zijn daarnaast vaker zware drinkers en vaker overmatige drinkers dan laagopgeleiden.

Een man is een zware drinker als hij minstens één keer per week zes glazen of meer op een dag drinkt. Voor vrouwen ligt de grens op minimaal één keer per week minstens vier glazen op een dag. Overmatige drinkers zijn mannen die minstens 21 glazen per week drinken of vrouwen die minstens 14 glazen per week drinken.

Nu is intelligentie niet exact hetzelfde als opleidingsniveau, maar hangt het opleidingsniveau wel samen met intelligentie, zoals gemeten kan worden in een IQ- of intelligentietest.

Maar drinken intelligente mensen meer, omdat ze slimmer zijn? Esther Croes van het Trimbos instituut legt aan NU.nl uit dat het verschil weinig te maken heeft met intelligentie als zodanig, maar vooral met het imago van alcohol binnen de groep hoogopgeleiden. Volgens Croes heeft alcohol onder hoogopgeleiden een positief en stijlvol imago. Het is in deze groep dan ook geaccepteerd om regelmatig te drinken.

"Daarnaast zien we dat in hoogopgeleide gezinnen drinken vaak een gewoonte is, waardoor kinderen dit gedrag kopiëren en ze zelf ook sneller regelmatig gaan drinken."

Conclusie

Uit het Britse onderzoek en het onderzoek van het Nederlandse Trimbos instituut kun je concluderen dat mensen die als kind intelligent waren en mensen met een hoog opleidingsniveau regelmatiger en meer drinken. Dit wil niet zeggen dat ze vanwege hun intelligentie meer drinken.

Waarschijnlijk heeft je sociale omgeving een veel grotere invloed op je alcoholgebruik dan je intelligentie. Een beperking van het Britse onderzoek is dat het intelligentieniveau van de deelnemers niet op dezelfde leeftijd is gemeten als het alcoholgebruik. Het Nederlandse onderzoek heeft alleen het opleidingsniveau, maar niet het intelligentieniveau gemeten. 

Toch beoordelen we de stelling "intelligente mensen drinken gemiddeld meer alcohol dan minder intelligente mensen" als waarschijnlijk.