NU.nl checkt dagelijks berichten op hun betrouwbaarheid. Bewering: Chemicaliën in plastic zijn schadelijk voor ongeboren baby's in de baarmoeder.
 

Oordeel: onduidelijk

Op 8 juni schreven we over de enorme hoeveelheid plastic dat in de oceanen drijft. Volgens de milieuorganisatie Plastic Soup Foundation is dit niet alleen slecht voor de natuur, ook voor mensen zou plastic gevaarlijk zijn. In een persbericht van de organisatie staat dat chemicaliën in plastic "ongeboren baby's in de baarmoeder kunnen beschadigen."

Waar komt het vandaan?

De Plastic Soup Foundation probeert vervuiling van water door plastic tegen te gaan. Volgens de organisatie is plastic in zee gevaarlijk voor de mens, omdat minuscule stukjes plastic worden gegeten door dieren in de zee, waardoor ze in de voedselketen komen en uiteindelijk op ons bord terecht kunnen komen. Voor ongeboren kinderen zou dit gevaarlijk kunnen zijn, omdat volgens de organisatie chemicaliën in plastic schadelijk zijn voor foetussen.

De Plastic Soup Foundation stuurde NU.nl een aantal wetenschappelijke artikelen toe, waarin staat dat sommige stoffen in plastic inderdaad een negatief effect kunnen hebben op ongeboren baby's. Eén stof die vooral gevaarlijk zou zijn voor de ontwikkeling van kinderen is BPA. Deze stof is verboden in babyflesjes en voedselverpakkingen voor kinderen tot drie jaar.

Klopt het?

Toxicoloog Juliette Legler van de Universiteit Utrecht vertelt dat er nog geen onderzoek is gedaan naar de invloed van minuscule stukjes plastic, die we via voeding kunnen binnenkrijgen, op ongeboren baby's. "Wel zitten er stoffen in plastic die los kunnen laten van bijvoorbeeld een voedselverpakking en we zo via ons eten kunnen binnenkrijgen. Uit onderzoek blijkt dat deze stoffen mogelijk ongezond zijn." Naar dit type onderzoek verwees ook de Plastic Soup Foundation in de stukken die ze naar NU.nl stuurden. 

Toxicoloog Majorie van Duursen van de Universiteit Utrecht vertelt dat een aantal chemicaliën in plastic mogelijk een risico voor de gezondheid vormen. "BPA is een veelbesproken stof, maar ook weekmakers, die regelmatig in plastic zitten, kunnen een risico vormen."

Van Duursen: "De reden dat we ons zorgen maken over deze stoffen is dat ze het hormoonsysteem van een kind kunnen verstoren. Dit kan juist in perioden waarop het lichaam zich heel snel ontwikkelt, zoals in de baarmoeder en in de eerste levensjaren, gezondheidsrisco's met zich meebrengen."

Kinderarts Gavin ten Tusscher van het Westfriesgasthuis legt uit dat, als de moeder weekmakers heeft binnengekregen, ongeboren kinderen aan deze stoffen worden blootgesteld in de baarmoeder.

Welke gevolgen kunnen deze chemicaliën hebben?

Ziekten die volgens van Duursen gelinkt worden aan hormoonverstorende stoffen zijn bijvoorbeeld obesitas, vruchtbaarheid bij zowel mannen als vrouwen, sommige vormen van kanker, maar ook ADHD. Ook Legler geeft aan dat weekmakers effect kunnen hebben op de kans dat kinderen later in hun leven bepaalde ziektes, zoals sommige vormen van kanker, ontwikkelen. 

Van Duursen vertelt dat het moeilijk is om met zekerheid aan te tonen dat dit soort stoffen in lage concentraties schadelijk zijn voor mensen. "Het is heel lastig om bijvoorbeeld borstkanker of zaadbalkanker aan één stof te linken waar je tientallen jaren eerder in de baarmoeder aan bent blootgesteld." Ook ten Tusscher vertelt dat sluitend bewijs lastig is: "We kunnen mensen niet bewust blootstellen aan schadelijke stoffen om het effect van deze stoffen aan te tonen."

"We kunnen wel dierproeven uitvoeren. Hieruit blijkt dat weekmakers inderdaad kunnen ingrijpen in de hormoonhuishouding. Daarnaast kunnen we ook naar ontwikkelingen in de samenleving kijken. We zien bijvoorbeeld dat er een toename is in het aantal vroeggeboorten en dat zwangerschappen gemiddeld korter zijn. We verwachten dat blootstelling aan hormoonverstorende stoffen hier een oorzaak van zijn. Vrouwen die vaker zijn blootgesteld aan deze stoffen hebben een grotere kans op vroeggeboorten."

Moet er iets gebeuren?

Van Duursen en ten Tusscher roepen op om voorzichtig met deze chemicaliën in plastic om te gaan. Van Duursen: "We weten steeds meer van deze stoffen in plastic af. En dit geeft aanleiding om je zorgen te maken en niet te wachten met maatregelen totdat het helemaal zeker is dat deze stoffen inderdaad ook in lage concentraties schadelijk zijn voor mensen."

Ten Tusscher is het hiermee eens: "We weten dat dit type stoffen niet in de baarmoeder of moedermelk horen voor te komen. En we weten dat het mogelijk is dat deze stoffen een schadelijk effect kunnen hebben. Dan moeten we niet wachten op volledig bewijs om de blootstelling aan deze stoffen te beperken."

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt voor de risico's van hormoonverstorende stoffen in plastic. 

Conclusie

Er is nog geen sluitend bewijs dat chemicaliën in plastic, in de concentraties die mensen binnenkrijgen, inderdaad schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Toch geven meerdere wetenschappers aan dat een aantal chemicaliën in sommige soorten plastic al bij lage concentraties mogelijk de hormoonhuishouding kunnen verstoren. Dit kan schadelijk zijn voor de ontwikkeling van ongeboren kinderen.

Omdat de wetenschappelijke discussie over dit onderwerp echter nog volop gaande is beoordelen we de stelling "chemicaliën in plastic zijn schadelijk voor ongeboren baby's in de baarmoeder" als onduidelijk

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.