NU.nl checkt dagelijks berichten op hun betrouwbaarheid. Bewering: 24 procent van de eindexamenleerlingen heeft last van "belemmerende spanning" tijdens de eindexamens.

Oordeel: onbewezen

Een beetje spanning voor je eindexamens is normaal, maar volgens kunstdocent en faalangsttrainer Pascal Cuijpers hebben heel veel leerlingen bij de eindexamens echt last van deze nervositeit. Bijna een kwart van de leerlingen zou last hebben van belemmerende spanning tijdens het maken van het eindexamen. Dit schrijft de docent bijvoorbeeld in Het Parool en op opiniesite Joop.nl. Ook op andere websites is te vinden dat 24 procent van de eindexamenleerlingen last heeft van faalangst. Maar is het eindexamen echt zó spannend?

Waar komt het vandaan?

Cuijpers vertelt dat het percentage afkomstig is van de website faalangst.nl van Ortho Consult, een bedrijf dat onder meer trainingen aan docenten geeft. Hier staat inderdaad vermeld dat uit een onderzoek uit 1996 van de onderwijsadviesbureau KPC groep bleek dat 24 procent van de leerlingen last heeft van examenvrees, een vorm van faalangst.

Wat is faalangst?

Meijer, onderwijsonderzoeker aan het Kohnstamm Instituut, zet zijn vraagtekens bij dit getal. Volgens hem is er eigenlijk geen getal aan het aantal mensen met faalangst te hangen. Hij legt uit dat mensen verschillen in hun neiging om faalangstig te reageren en dat faalangst voor de meeste mensen dus niet iets is wat je helemaal niet of helemaal wel hebt. "Sommige mensen zullen heftiger en sneller angstig reageren als ze worden geëvalueerd, zoals bij het eindexamen, dan anderen. De meeste mensen hebben een ongeveer gemiddelde neiging om faalangstig te reageren, terwijl er een heel klein aantal mensen is dat extreem faalangstig is."

Meijer vertelt dat faalangst inderdaad belemmerend kan werken. Dat wordt waarschijnlijk veroorzaak door de negatieve gedachten als gevolg van faalangst. "De theorie is dat deze gedachten aandachtsvermogen in beslag nemen, waardoor je het minder goed doet op een toets."

Hoe zit het bij het eindexamen?

Het eindexamen kan er volgens Meijer voor zorgen dat ook leerlingen die er normaal gesproken geen last van hebben, wel last krijgen van faalangst. "Als er veel op het spel staat, zoals bij de eindexamens, kan faalangst eerder naar boven komen."

Hij voegt hieraan toe dat ook de manier waarop leerlingen worden geïnstrueerd een rol speelt bij hoe faalangstig leerlingen zich voelen. "Op de ene school kunnen leerlingen daardoor misschien faalangstiger zijn dan op de andere."

Hebben meer leerlingen last van faalangst?

Meijer denkt niet dat mensen over het algemeen faalangstiger zijn geworden in de afgelopen twintig jaar. "Ik denk wel dat de druk op het eindexamen is toegenomen en dat er vaak zwaardere consequenties volgen op het slecht presteren op het examen."

"Denk aan ouders, die meer zijn gaan hechten aan goede schoolprestaties van hun kinderen. Dit zal er waarschijnlijk voor zorgen dat leerlingen meer faalangst ervaren." Ook docent Cuijpers verwacht, op basis van zijn eigen ervaringen, dat meer kinderen last hebben van faalangst bij het eindexamen.

Bij zowel Cuijpers als Meijer zijn geen recente onderzoeken bekend die hebben laten zien bij hoeveel eindexamenkandidaten faalangst belemmerend werkt.

Conclusie

Zoals Meijer heeft uitgelegd is faalangst niet iets wat je helemaal niet hebt of helemaal wel hebt; er zijn verschillende gradaties. En het kan ook nog eens flink per situatie verschillen. Misschien zorgt bij jou alleen het eindexamen wiskunde voor faalangstige gevoelens, terwijl je totaal niet nerveus bent voor het examen Frans. Het is om deze reden ook zo goed als onmogelijk te zeggen hoeveel leerlingen last hebben van belemmerende spanningen tijdens de eindexamens. Er is daarnaast slechts één Nederlands onderzoek van ruim twintig jaar oud dat hier een inschatting van geeft, terwijl experts aangeven dat de druk rond het examen in deze periode is toegenomen.

Om deze reden beoordelen we de stelling '24 procent van de eindexamenleerlingen heeft last van belemmerende spanning tegen de eindexamens' als onbewezen.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.