NU.nl checkt dagelijks berichten die rondgaan op Facebook op hun betrouwbaarheid. Bewering: In 2048 kunnen vissen uit oceanen zijn verdwenen.

Oordeel: Ongefundeerd

"Geen bakje kibbeling of broodje zalm meer", schrijft radiozender FUN X bij een bericht met de alarmerende kop Schokkend: 'In 2048 zijn alle oceanen leeggevist'. Het artikel is gebaseerd op een verhaal en een video van de site Unilad, waarin een Britse dierenactiviste stelt dat er jaarlijks 2,7 triljoen vissen uit de zee wordt gevist. "We kunnen in 2048 oceanen zonder vis hebben", vervolgt ze.

Waar komt het vandaan?

De bewering was in 2006 even prominent in het nieuws. De oorsprong van de stelling komt uit de studie Impacts of Biodiversity Loss on Ocean Ecosystem Services, die in november 2006 werd gepubliceerd in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Science. De dierenactiviste laat desgevraagd weten dat zij haar uitspraken op deze studie heeft gebaseerd. De afgelopen jaren doken berichten met het jaartal 2048 opnieuw op door een campagne van het WNF tegen overbevissing.

Klopt het?

De onderzoekers hebben in 2006 gekeken naar duizend tot tweeduizend jaar geschiedenis van visserij. Ze zagen dat het aantal diersoorten in de oceaan langzaam afnam in die periode, maar dat die uitputting de laatste honderd tot tweehonderd jaar versnelde. De onderzoekers vreesden dat als die trend zich zou doorzetten, de voorraad vis uit de zee kan zijn verdwenen. Dat zou dan komen door het instorten van ecosystemen door het teruglopen van het aantal diersoorten in zee.

De onderzoekers hebben zich destijds niet gericht op overbevissing, maar pakten een breder thema: de menselijke impact op ecosystemen in zee, waaronder visserij. Het bijbehorende persbericht benadrukte echter dat alle vissen zouden zijn verdwenen in 2048 en dat werd vervolgens breed opgepakt in de media. Grote Amerikaanse kranten als New York Times en Washington Post hadden het bericht zelfs op de voorpagina.

De aandacht die de bevinding kreeg, leidde tot kritiek binnen de wetenschappelijke wereld van mariene biologie. Mede daarom besloten enkele mede-auteurs en enkele critici van het onderzoek uit 2006 enkele jaren later samen de visbestanden te analyseren. Dit onderzoek richtte zich op gebieden van de Verenigde Staten, IJsland en Nieuw-Zeeland en werd in 2009 ook in Science gepubliceerd.

Vijf van de tien grote zee-ecosystemen die zij onder de loep namen, waren zich aan het herstellen van overbevissing. Desondanks lag 63 procent van de geanalyseerde visbestanden nog onder het beoogde doel. Hoofdonderzoeker Boris Worm stelde dat het vervolgonderzoek aantoonde dat de oceanen geen verloren zaak zijn. Hij noemde het wel problematisch dat in verschillende gebieden een neerwaartse trend was waargenomen wat vispopulatie betreft.

Ook in recentere onderzoeken blijft de voorspelling dat de oceanen in 2048 visvrij zijn, niet overeind. In 2013 bleek dat verschillende gebieden die voorheen te lijden hadden onder overbevissing, zich aan het herstellen waren. Dat gebeurt echter wel langzamer dan theoretisch voorspeld, aldus het onderzoek dat eveneens in Science verscheen.

In een onderzoek naar het herstel van visbestanden uit 2014 bleek dat de gebieden die actief worden beheerd zich aan het herstellen zijn. Daarbij moet worden gezegd dat het merendeel van de visbestanden niet in kaart wordt gebracht en onbeheerd is.

Conclusie

De uitspraak dat de oceanen in 2048 visloos kunnen zijn is gebaseerd op een gedateerd onderzoek uit 2006. Het betreffende onderzoek was indertijd niet gericht op deze specifieke ontwikkeling. Het feit dat de hoofdonderzoeker in een vervolgstudie zelf een flinke nuance aanbrengt, maakt dat deze stelling niet meer bruikbaar is. 

Recentere onderzoeken laten ook zien dat verschillende visbestanden zich herstellen. We beoordelen de uitspraak daarom als ongefundeerd.