NUcheckt: Zijn steeds meer Nederlanders bereid hier een aanslag te plegen?

NU.nl checkt dagelijks berichten die rondgaan op Facebook op hun betrouwbaarheid. Bewering: In Nederland is een groeiende groep mensen die Nederland nooit verlaat, maar wel radicaliseert en bereid is om in Nederland een aanslag te plegen.

Oordeel: Aannemelijk

VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen is op 28 oktober te gast in het radioprogramma WNL Op Zaterdag. In het interview stelt Tellegen dat het aantal mensen toeneemt dat binnen de landsgrenzen radicaliseert en bereid is om een aanslag te plegen.

Het bijbehorende artikel met de kop: 'Steeds meer moslims binnen de Nederlandse grenzen bereid aanslag te plegen', gaat sindsdien veel rond op Facebook en wordt overgenomen door Metro, dat de aanhalingstekens achterwege laat in de kop. Meerdere Facebook-gebruikers plaatsen hun vraagtekens bij die stelling.

Waar komt het vandaan?

"Die groep wordt naar verwachting groter, zo zegt ook de terrorismecoördinator(Dick Schoof, red)", aldus het Kamerlid tegen WNL. "Van het probleem binnen onze eigen grenzen zijn we nog niet af."

Tellegen laat desgevraagd weten dat ze de uitspraak heeft gebaseerd op verschillende dreigingsanalyses van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). "Je ziet een beweging dat er dreiging van zowel buiten- als binnenuit komt", aldus Tellegen. Het gaat volgens haar om de zogenoemde 'homegrown-jihadisten'. "De NCTV waarschuwt terecht op het gevaar van die mensen."

Klopt het?

Het dreigingsniveau in Nederland ligt al enige tijd op niveau 4. Dat houdt in dat de kans op een aanslag in Nederland reëel is, maar dat er geen concrete aanwijzingen zijn dat er voorbereidingen worden getroffen voor een aanslag in Nederland. Het niveau wordt door de NCTV in Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN), dat vier keer per jaar wordt gepubliceerd. Dit is een analyse van de nationale en internationale terroristische dreiging tegen Nederland. Een terugkerend hoofdstuk in het rapport is 'Terroristische dreiging in en tegen Nederland'.

De meest recente versie van het DTN werd eind juni uitgegeven. Daarin stelt de NCTV dat de groeiende invloed van salafisme in Nederland een zorg blijft, vanwege de onverdraagzaamheid van een deel van de aanhang. Het salafisme is een verzamelnaam voor verschillende conservatieve stromingen binnen de soennitische islam. De opvattingen zijn gericht op een 'zuivering' van de geloofsgemeenschap en de maatschappij. Het jihadi-salafisme is de extreemste stroming. Volgers van deze opvatting keuren het gebruik van geweld goed.

In het rapport wordt stilgestaan bij de geweldsbereidheid van jihadisten in Nederland. Volgens de NCTV geeft dat thema een dubbel beeld. Aan de ene kant tonen arrestaties en onderzoek aan dat er jihadisten zijn die bereid zijn geweld te gebruiken. Tegen een aantal van hen zijn controlerende maatregelen genomen, zij staan te boek als 'gevaarlijk'. Anderzijds valt het de NCTV op dat de meerderheid van de Nederlandse jihadisten geen stappen onderneemt om zelf tot geweld over te gaan, ondanks de overtuiging dat aanslagen legitiem en zelf noodzakelijk zijn.

De groep Nederlandse 'homegrown jihadisten', vaak vriendengroepen of familie, is weinig georganiseerd. Mogelijk kan de terugkeer van geharde jihadisten uit bijvoorbeeld Syrië dat veranderen.

Dat stipte de toenmalige minister van Veiligheid en Justitie Stef Blok ook aan in een kamerbrief in februari 2017. "Een toenemend aantal terugkeerders zal waarschijnlijk de binnenlandse jihadistische beweging versterken en daarmee de dreiging die van deze beweing uitgaat", schreef hij destijds op basis van het dreigingsbeeld. "Terugkeerders kunnen anderen radicaliseren of rekruteren, maar ook betrokken zijn bij het voorbereiden en plegen van een aanslag."

Nieuwe aanwas

In het dreigingsbeeld van april 2017 meldt de NCTV dat de jihadistische gemeenschap in Nederland nog steeds nieuwe aanwas heeft. In veel gevallen gaat het om relatief jonge personen, die over het algemeen weinig diepgaande kennis over het gedachtegoed hebben. Voor hen is de gewelddadige subcultuur ook een manier om zich af te zetten tegen autoriteiten.

De binnenlandse jihadistische beweging in Nederland bestaat uit enkele honderden aanhangers en enkele duizenden sympathisanten. Die beweging was vooral gericht op uitreis naar Syrië, maar sinds begin 2016 neemt het aantal uitreizigers maandelijks af. Dat komt voornamelijk doordat terreurgroep IS terrein verliest.

Nu uitreizen afneemt, acht de NCTV het in het dreigingsbeeld van november 2016 mogelijk dat de beweging zich meer gaat richten op Nederland zelf. De coördinator stipt daarbij twee mogelijkheden aan. Ten eerste de vorm van werving en prediking. Dat houdt mogelijk verband met de toename van online activiteit van jihadisten sinds de zomer van 2016. De tweede mogelijkheid is dat jihadisten in Nederland gehoor geven aan de herhaaldelijke oproepen van terreurgroepen in eigen land terroristisch geweld te plegen.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid wijst bij het voorleggen van de bewering van Tellegen naar het driemaandelijkse dreigingsbeeld en geeft daar verder geen toelichting op. "Dit is het publieke beeld dat wij naar buiten brengen", aldus de woordvoerder. Hij zegt dat een nieuw dreigingsbeeld vertraagd is en later in november komt.

Conclusie

Cijfers over het aantal jihadisten binnen de landsgrenzen bestaan niet, maar de laatste dreigingsbeelden schetsen wel een beeld van een toenemende binnenlandse dreiging. Met name doordat de jihadistische beweging zich niet meer richt op uitreizen en er meer terugkeerders zijn uit bijvoorbeeld Syrië.

In juni stelt de NCTV dat de jihadistische beweging in Nederland inderdaad nieuwe aanwas heeft. Ondanks het gebrek aan harde cijfers, beoordelen we de bewering als aannemelijk.

Heeft u een bericht of bewering gezien waarvan u de juistheid betwijfelt? Mail dan naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.

Lees meer over:

Hoe meld ik nepnieuws?

Hoe meld ik nepnieuws?
Regelmatig komen op Facebook nieuwsberichten voorbij waar lezers vraagtekens bij plaatsen. NU.nl controleert die berichten. Maar hoe meld je ze eigenlijk bij ons?

Redacteuren

Redacteuren
NU.nl helpt Facebook met het tegengaan van nepnieuws en hoaxes op het sociale platform. Dit zijn de redacteuren achter NUcheckt.

Redactieblog

Redactieblog
Facebook is een proef gestart om nepnieuws en hoaxes tegen te gaan. NU.nl helpt hen daarbij. Maar waarom eigenlijk?

NUwerk

Tip de redactie