NU.nl checkt dagelijks berichten die rondgaan op Facebook op hun betrouwbaarheid. Bewering: Meerdere Russische kinderen zijn gewond geraakt door instructies uit een levensgevaarlijk internetspelletje te volgen.

Oordeel: Grotendeels onwaar

Let op, enkele van de beelden waar we met links naar verwijzen kunnen als schokkend worden ervaren.

In maart 2017 pikten verschillende Britse kranten, zoals The Mirror en The Daily Mail, een nieuwsbericht op uit Russische media. Inmiddels verschijnt dit ook op Nederlandstalige clickbaitwebsites, zoals Bizar Maar Waar, waar wij het vonden. 

Volgens het bericht doet er een afbeelding de ronde, die Russische kinderen aanspoort zeer gevaarlijke dingen te doen om een fee te worden. Meerdere kinderen zouden daarbij ernstig gewond zijn geraakt. De meme in kwestie zou gebruikmaken van beelden uit de internationaal populaire Italiaanse kinderserie Winx Club, die gaat over zes feeën in een magische wereld.

Een ruwe vertaling van de meme in kwestie (zie bovenstaande afbeelding), aangeleverd door The Mirror, luidt:

"Om middernacht, als iedereen slaapt, stap uit je bed, loop drie keer een rondje door je kamer, en zeg dan de magische woorden: 'Koninkrijk van Alfey, lieve kleine feetjes, geef me de kracht, ik vraag het u.'

Ga dan stilletjes naar de keuken, zodat niemand het merkt, want anders zal de magie van de woorden verdwijnen. Zet het gasfornuis aan, alle vier de branders. Maar steek het niet aan. Je wilt geen brandwonden oplopen, toch?

Ga dan slapen. Het magische gas zal je bereiken, je zult het inademen terwijl je slaapt en de volgende ochtend, wanneer je wakker wordt, zeg je: 'Dank u, Alfeya, ik ben een fee geworden.' Je zult dan een echte vuurfee zijn geworden.'"

Waar komt het vandaan?

Snopes heeft het bericht weten te herleiden naar de Russische site pg21.ru (in het Russisch), die in juni 2016 berichtte over de 5-jarige Sofia uit de plaats Cheboksary - het meisje dat wordt beschreven en afgebeeld in het artikel op Bizar Maar Waar. Zij liep ernstige brandwonden op, nadat ze Winx Club bekeek en besloot ook een fee te willen worden. Het meisje stak houten stokjes aan met behulp van een gasfornuis, zwaaide ermee en zette zo haar kleding in brand. In het artikel werd de afbeelding met instructies niet genoemd, en de acties van het meisje kwamen er niet mee overeen. 

Het Russische persbureau RIA Novosti (in het Russisch) bracht op 4 maart 2017 het bericht over Sofia wel in verband met het 'feeënspel'. Op het populaire Russische sociale medium VK.com deed ten minste één ander verhaal (in het Russisch) de ronde, over een ouder die hun kind net op tijd onderschepte toen die probeerde een fee te worden (ook aangehaald door BizarMaarWaar). Dat incident is echter nergens anders bevestigd.

RIA ontdekte dat er al sinds 2013 verschillende sets met instructies rondgaan op VK.com. De meeste daarvan zijn onschuldig of overduidelijk als grap bedoeld ('maak een feeënwens', 'smeer je handen in met tandpasta'). In 2014 werd de meme genoemd in een veelbekeken video op YouTube, inclusief instructies over gebruik van gasfornuizen, die ook grappend van toon is.

Klopt het?

Het enige wat we met zekerheid kunnen vaststellen is dat een 5-jarig meisje uit Rusland ernstige brandwonden opliep door met een gasfornuis te spelen in een poging om een fee uit kinderserie Winx Club te worden. Het tweede verhaal - over een ouder die net op tijd kon ingrijpen - kan niet worden bevestigd.

De bewering van BizarMaarWaar dat Sofia 'het nieuwste slachtoffer van een online trend [is] geworden' is dus niet hard te maken. Op basis van de beschikbare informatie kunnen we niet vaststellen dat zij de instructies van een internetmeme volgde (dat lijkt juist niet het geval). Daarnaast is er niets bekend over andere slachtoffers.

Dat de bovenstaande afbeelding met gevaarlijke instructies gebruikmaakt van beelden uit een populaire kinderserie en de ronde doet op Russische sociale media, is een feit. We hebben geen aanwijzingen gevonden dat dit ook het geval zou zijn met een Nederlandstalige versie van de meme. Aangezien verschillende 'handleidingen om een fee te worden' al sinds 2013 te vinden zijn in Rusland, is er ook geen sprake van een nieuwe trend. 

Bovendien meldt BizarMaarWaar dat de gevaarlijke instructies worden gegeven in 'YouTube video's'. Wij vonden maar één verwijzing naar een dergelijke video, en die is volledig in het Russisch.

Conclusie

Het is altijd raadzaam voor ouders om in de gaten te houden wat hun kind online uitspookt en onder ogen krijgt, maar het is misleidend en nodeloos alarmerend om te stellen dat (levens)gevaarlijke berichten zoals het hier behandelde in Rusland al tot meerdere slachtoffers hebben geleid en ze nu ook in Nederland rondgaan. We beoordelen de stelling dan ook als grotendeels onwaar.

Heeft u een bericht of bewering gezien waarvan u de juistheid betwijfelt? Mail dan naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.