NUcheckt: Is koolzuurhoudend water slecht voor je gebit?

NU.nl checkt dagelijks berichten die rondgaan op Facebook op hun betrouwbaarheid. Bewering: Water met koolzuur doet je tanden verrotten en kan je dik maken.

Oordeel: Niet waar

Op 31 juli verschijnt op de website van NPO Radio 1 het artikel 'Waarom water met koolzuur niet goed voor je is'. Zoals de titel doet vermoeden, komt bruisend water als Spa Intense (voorheen Spa Rood) er in het stuk niet goed vanaf. Het zou slecht zijn voor je tanden en bovendien zou je er dik van kunnen worden. Sindsdien wordt het artikel veelvuldig gedeeld op sociale media. De tekst werd ook op Radio 1 voorgelezen.

Waar komt het vandaan?

Het stukje is gebaseerd op een artikel uit de Britse krant Daily Mail van 26 april 2017. Daarin stelt een tandarts dat koolzuur tanderosie kan veroorzaken wat op den duur kan leiden tot gele en gebroken tanden. In het artikel wordt koolzuurhoudend water in dezelfde categorie gestopt als cola light, met een pH-waarde van 3. In het artikel van Radio 1 wordt wel een tandarts aangehaald die denkt dat het wel meevalt. De bewering dat je dik kunt worden van bruisend water komt bij The Sun vandaan.

Waarom klopt het niet?

Hoe lager de pH-waarde, hoe zuurder de drank. In je mond is normaal gesproken sprake van een neutrale zuurgraad (pH-waarde 7). Speeksel handhaaft dat niveau en zorgt daarmee dat tandglazuur niet slijt. Bij het drinken van zure dranken, kan de zuurgraad in de mond op een niveau komen dat schadelijk kan zijn voor de tanden.

Henk Brand van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) noemt de stelling dat bruisend water slecht is voor de tanden "ongenuanceerd." "In Spa Rood zit enkel koolzuur, wat eigenlijk niet zo heel zuur is", zegt de onderzoeker. "Als je Spa Rood drinkt, zal dat voor een kleine daling van de pH-waarde in de mond zorgen. Maar het speeksel neutraliseert dat vrijwel direct."

Brand wijst op het verschil met andere koolzuurhoudende dranken als Fanta en cola, waarin nog andere zuren zitten. Zo zijn fosforzuur (cola) en citroenzuur (fanta) met een zuurgraad van rond de 3 pas echt slecht voor de tanden. Dat is moeilijk te neutraliseren door het speeksel. Bij een slok van deze dranken komt de zuurgraad in de mond tot een niveau waarbij tanderosie mogelijk is.

Bij koolzuurhoudend water als Spa Rood is dat niet het geval. Water met koolzuur heeft amper buffercapaciteit, waardoor de zuurheid verloren gaat bij contact met speeksel. "Bij koolzuurhoudend water treedt de neutralisatie zo snel op, dat het bij normaal gebruik geen effect heeft", zegt Brand. "Schade is bij Spa Rood alleen mogelijk als je het de hele dag door drinkt, maar dat zijn exceptionele gevallen."

Zwitserse onderzoekers bekeken in 2004 het effect van verschillende dranken op het gebit, door tanden een tijdje te laten liggen in verschillende koolzuurhoudende dranken. De hardheid van tanden had voornamelijk te lijden onder ijsthee en Red Bull. Maar bij koolzuurhoudend water trad er geen verandering op. Ook Britse onderzoekers zagen in 2001 dat tanderosie amper optrad bij veelvuldig contact met bruisend water.

Maakt water dik?

Dan de bewering dat je dik kunt worden van het drinken van bruisend water. Koolzuur zou namelijk het 'hongerhormoon' ghreline stimuleren, waardoor je meer gaat eten dan wanneer je normaal water drinkt. Dat zijn bevindingen uit een onderzoek van een Palestijnse universiteit. Hierbij kregen ratten een jaar lang verschillende dranken toegediend. Ratten die koolzuurhoudende dranken kregen, kwamen sneller aan in gewicht. De onderzoekers linkten dat aan het toegenomen niveau van ghreline in het bloed van de ratten.

In een klein vervolgonderzoek kregen twintig mannen in de leeftijd van 18 tot 23 jaar enkele dagen hetzelfde lichte ontbijt, gevolgd door dezelfde dranken die waren gebruikt bij de ratten. De mannen die een koolzuurhoudende drank kregen na hun ontbijt, bleken een hoger ghreline-gehalte te hebben dan de mannen die gewoon water dronken.

"De resultaten impliceren een grote rol van koolzuurgas in frisdranken in gewichtstoename door het stimuleren van een hongerreactie in mannelijke zoogdieren", schrijven de onderzoekers in de conclusie.

Het onderzoek was voornamelijk gericht op ratten en is daarna op zeer kleine schaal uitgevoerd op twintig jonge mannen. De resultaten kunnen dus niet worden vertaald naar alle mannen. Vrouwen kwamen in het onderzoek helemaal niet voor. Bovendien is in het onderzoek niet speciaal gekeken naar het effect van koolzuurhoudend water, terwijl in nieuwsberichten die suggestie wel werd gewekt.

Conclusie

De claim van een tandarts wordt prominent gebracht in de artikelen. Hij onderbouwt zijn stelling niet met wetenschappelijke resultaten. Dat zal ook moeilijk gaan, want de onderzoeken die er zijn, bewijzen het tegendeel. In werkelijkheid heeft koolzuur amper effect op het gebit.

Daarnaast is de stelling dat je dik kunt worden van het drinken van koolzuurhoudend water te kort door de bocht. Het onderzoek richtte zich vooral op ratten. We beoordelen het bericht met de misleidende titel 'Waarom water met koolzuur niet goed voor je is' daarom als onwaar.

Lees meer over:
Tip de redactie