De hoge energieprijzen en de drukte op delen van het elektriciteitsnet zorgen voor een grote interesse in batterijprojecten. Bedrijven kunnen met batterijen profiteren van de schommelingen op de energiemarkt, terwijl netbeheerders hopen dat ze de 'files' op het stroomnet minder erg kunnen maken.

Alleen al bij Liander en Enexis staat 2,5 gigawatt aan batterijprojecten in de wachtrij voor een aansluiting, zeggen de netbeheerders tegen NU.nl. Bij elkaar hebben de projecten een vijf keer zo groot vermogen als de kerncentrale in Borssele.

Het is ook een veelvoud van het aantal batterijen dat nu al is aangesloten. Die hebben bij elkaar een geschat vermogen van minder dan 0,1 gigawatt. Tot een jaar terug was er weinig interesse uit het bedrijfsleven om batterijen aan te sluiten, zeggen de netbeheerders.

De sterk gestegen energieprijzen lijken ervoor te zorgen dat bedrijven nu wel brood zien in energieopslag. De verschillen tussen de dal- en piektarieven zijn momenteel zeer groot. Als er veel zonne- en windenergie wordt opgewekt, is de stroomprijs laag of zelfs negatief. Enkele uren later kan diezelfde stroom voor honderden euro's per megawattuur worden verkocht.

Aantrekkelijke investering

De afgelopen jaren pleitte de belangenvereniging van energieopslagbedrijven voor subsidies op batterijsystemen, omdat die anders niet rendabel waren. Nu de prijs van batterijen verder is gedaald en de stroomprijzen sterk zijn gestegen, lijken batterijen plotseling ook zonder subsidie een aantrekkelijke investering te zijn geworden.

Het is nog onzeker of alle batterijen in de wachtrij ook daadwerkelijk worden aangesloten. Mogelijk hebben sommige bedrijven hun projecten op meerdere locaties tegelijk aangemeld, waardoor ze dubbel worden geteld. Ook kunnen projecten niet doorgaan als de financiering niet rond komt of materialen niet beschikbaar blijken te zijn.

Oplossing voor 'files' op het net

De netbeheerders zien batterijen als een mogelijke oplossing voor de drukte op het stroomnet, die er in delen van het land voor zorgt dat bedrijven geen aansluiting meer kunnen krijgen. Zo kunnen ze er op piekmomenten voor zorgen dat zonne-energie het net niet op hoeft. Accu's kunnen de energie opslaan en op een rustiger moment alsnog leveren aan huishoudens en bedrijven.

Maar de netbeheerders willen er wel zeker van zijn dat batterijen alleen op- en ontladen op gunstige momenten, zodat ze de 'files' op het elektriciteitsnet niet erger maken. "Zoals het nu geregeld is, kunnen ze ons tijdens de spits ook in de weg zitten", zegt Tim van Ham van Enexis. "Dat willen wij uitsluiten."

"Door de huidige regelgeving zorgen batterijen niet voor minder, maar juist méér drukte op het elektriciteitsnet", zegt ook Peter Hofland van Liander. Nu moeten ze nog een aansluiting krijgen die het 24 uur per dag mogelijk maakt om op vol vermogen op te laden én energie terug te leveren.

De netbeheerders willen batterijen daarom alleen nog onder voorwaarden aansluiten. Op verschillende plekken lopen experimenten met tijdsgebonden contracten, die ervoor zorgen dat batterijen alleen op bepaalde tijden toegang hebben tot het stroomnet. Zo kunnen de batterijen helpen met het oplossen van de files, zonder dat er juist extra knelpunten ontstaan.

Nieuwe regels

Om zulke contracten overal mogelijk te maken, moet de wet nog worden aangepast. De speciaal coördinator die in Limburg en Noord-Brabant onderzoek doet naar de capaciteitsproblemen op het stroomnet kijkt naar de mogelijkheden om batterijen "flexibel" aan te sluiten. Dat schreef minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) onlangs in antwoord op Kamervragen.

Op haar beurt hoopt de batterijindustrie nog op regels die meer rekening houden met batterijen als belangrijk onderdeel van het energiesysteem. Nu moeten uitbaters van batterijen bijvoorbeeld nog transportkosten betalen aan netbeheerders, net als alle gebruikers van elektriciteit. "Maar wij gebruiken geen energie, wij slaan het tijdelijk op", zegt Tiffany Abati van GIGA Storage daarover.

Dat bedrijf heeft al één grote batterij in Flevoland staan en opent binnenkort een tweede, de grootste van Nederland. Ook daarna zitten er nog projecten in de pijplijn, aldus Abati. "Het is de bedoeling dat we pas net beginnen."