Elke week beantwoordt NU.nl een klimaatvraag van een lezer. Deze week: stroomt er straks groene waterstof door ons aardgasnetwerk, en kunnen we onze huizen dan gaan verwarmen met dit duurzame gas?

Verreweg de meeste huizen in Nederland worden nog verwarmd met aardgas. In 2050 moeten alle huizen van het gas af zijn, bijvoorbeeld door over te stappen op elektrische verwarming met een warmtepomp, of via een aansluiting op een warmtenet. Maar ook de inzet van duurzame gassen via het huidige aardgasnetwerk wordt onderzocht.

NUjij'er Ruud_Engelbert_acbb wilde weten hoe dat zit: "Hoe gaat het met de ontwikkeling van een waterstof-aardgasmengsel dat via het huidige aardgasnetwerk getransporteerd kan worden?"

Om te beginnen is het goed om te weten dat we nu al niet meer koken en verwarmen met 100 procent aardgas. Door het aardgasnetwerk stroomt ook al 'groen gas', dat wordt gemaakt door vergisting van organisch materiaal als rioolslib, gft-resten en mest. In 2020 produceerde Nederland bijna 200 miljoen kubieke meter groen gas, goed voor 2 procent van het gasverbruik door Nederlandse huishoudens. Zonder dat we het merken maken we dus al voor een klein deel gebruik van duurzaam gas.

Dat moet in de toekomst steeds meer worden: in het Klimaatakkoord is een doel afgesproken van 2 miljard kubieke meter groen gas in 2030. Dat is dus tien keer zo veel in tien jaar tijd.

Ook waterstof bijmengen is mogelijk

Waterstof kan net als groen gas worden bijgemengd in het aardgasnetwerk, maar daar zitten wat meer haken en ogen aan. Groen gas is functioneel hetzelfde als aardgas en werkt dus prima samen met de apparatuur die we al in huis hebben. Maar als er waterstof in het mengsel komt, kan niet elke cv-ketel dat aan.

Uit een rapport van Netbeheer Nederland (pdf) blijkt dat het bijmengen van 3 procent waterstof geen problemen oplevert voor huishoudens, maar daarboven moet apparatuur in huis mogelijk worden vervangen. In Ameland is ruim tien jaar geleden al eens een succesvolle proef (pdf) uitgevoerd waarin 20 procent waterstof werd bijgemengd, dus technisch gezien is dat wel mogelijk.

Waterstof nog nauwelijks beschikbaar

De beschikbaarheid van groene waterstof is voorlopig de grotere beperking. Waterstof moet geproduceerd worden met duurzame elektriciteit uit zonne- en windparken, maar die zijn nu nog hard nodig om direct stroom te leveren aan huishoudens en bedrijven. Pas als er een overschot aan zonne- en windenergie is, wordt het aantrekkelijk om grootschalig waterstof te maken.

"Waterstof zien wij voor 2030 niet op grote schaal gebruikt worden", zegt Tim van Ham, woordvoerder van Enexis. De netbeheerder is wel betrokken bij een aantal pilotprojecten waarin een wijk volledig op waterstof gaat draaien. "Zodat we er klaar voor zijn als de techniek zo ver is."

Er staat in Nederland momenteel één huis dat al wordt verwarmd met waterstof. In The Green Village op de campus van de TU Delft wonen twee mensen in het H2@Home-huis, waar onder meer de veiligheid van waterstof in het huishouden wordt getest. "Hun ervaring is dat je helemaal geen verschil merkt met een gewone cv-installatie op aardgas", zegt Lidewij van Trigt, projectmanager bij The Green Village.

Waterstof is in industrie meer waard

Toch moeten we niet verwachten dat de meeste Nederlandse huizen straks zo worden verwarmd, zegt waterstofexpert René Peters van TNO. Voor verwarming geldt volgens hem het adagium "Elektrisch waar het kan, waterstof waar het nodig is". Relatief nieuwe en goed geïsoleerde huizen zullen vooral elektrisch of via warmtenetten worden verwarmd, maar in oude binnensteden en afgelegen gebieden kan duurzaam gas een oplossing bieden.

Daarbij is de hoge prijs van groene waterstof voorlopig nog wel een obstakel. "Het is absoluut niet concurrerend met aardgas", aldus Peters. Volgens hem is groene waterstof bovendien veel meer waard voor de industrie, waar het niet alleen kan worden gebruikt om op te warmen, maar ook om op duurzame wijze producten als ammoniak en plastic te maken.

Om te bepalen waar waterstof het best kan worden ingezet, is een zogeheten 'waterstofladder' opgesteld. Daarin staat verwarmen en koken helemaal onderaan. Alleen het gebruik in 'niches in de gebouwde omgeving' - de eerder genoemde moeilijk isoleerbare huizen - staat wat hoger.

Het uitbreiden van de productie van groen gas heeft daarom prioriteit, aldus Peters. "Het slimst is waarschijnlijk eerst een transitie naar groen gas en later naar waterstof, als er voldoende beschikbaar is tegen een betaalbare prijs."