Elektrische auto's hebben een flinke accu aan boord om honderden kilometers te kunnen afleggen. Maar wat als je met die batterij meer zou kunnen doen dan rijden? Binnenkort gebruiken we de autobatterij misschien ook wel om ons huis van stroom te voorzien.

Eigenaren van zonnepanelen meldden het afgelopen jaar vaker dat de panelen uitvallen. Omdat er steeds meer zonne-energie wordt geproduceerd, kan het elektriciteitsnet de productie op zonnige dagen soms niet meer aan, waardoor panelen automatisch worden uitgeschakeld.

Netbeheerders roepen daarom op thuisbatterijen te subsidiëren. Daarmee kan zonnestroom worden opgeslagen en later zelf worden verbruikt als het donker is, zonder dat de elektriciteit het net op hoeft.

Maar is het wel nodig om aparte thuisbatterijen aan te schaffen als steeds meer mensen al een gigantische accu voor de deur geparkeerd hebben in de vorm van een elektrische auto? "Als je een grote autobatterij hebt, kun je daarmee in theorie meer dan een week je huis van elektriciteit voorzien", zegt onderzoeker Wouter Schram van de Universiteit Utrecht.

Er hoeft dus maar een klein deel van de accucapaciteit te worden gebruikt om de lampen een avond lang aan te houden. En de batterij is toch al beschikbaar, zonder extra aanschaf.

Autobatterij kan voor klimaatwinst zorgen

De inzet van deze zogeheten vehicle-to-grid-technologie kan de 'pieken' op het net verminderen: overdag of 's nachts, als er relatief weinig stroom wordt verbruikt, laadt de autobatterij zichzelf op. 's Avonds, als het verbruik juist het hoogst is, loopt hij deels leeg. Op die momenten hoeft er minder elektriciteit over het net vervoerd te worden.

Netbeheerders zijn daarom enthousiast. "Wij zien dit als de volgende stap als het gaat om slim laden", zegt Erik Schepens, specialist laadinfrastructuur bij Liander. Nu betekent slim laden nog dat auto's automatisch een goed moment zoeken om de accu vol te laten lopen, maar straks komt daar dus nog de teruglevering van stroom bij.

Vooral voor mensen met een eigen oprit is het een "kansrijke oplossing", denkt Schepens, maar ook bij publieke laadpalen zou de technologie kunnen worden ingezet. Dan moet wel worden geregeld dat de eigenaar van de auto bijvoorbeeld korting krijgt op het oplaadtarief, in ruil voor het beschikbaar stellen van zijn accucapaciteit.

Systeem is ook goed voor klimaat

Het gebruik van de auto als thuisbatterij kan ook voor klimaatwinst zorgen. Hij moet dan wel zo worden geprogrammeerd dat hij oplaadt als er veel groene stroom is, en juist teruglevert als er vooral gas- en kolencentrales draaien. "Dan kun je veel CO2-impact hebben", zegt Schram. Twee jaar geleden berekende hij met Utrechtse collega's al eens dat zo'n slim systeem kan zorgen voor een gehalveerde CO2-uitstoot bij het opladen.

Voor autobezitters zitten er ook nadelen aan het gebruik van de auto als thuisaccu. De batterij wordt meer gebruikt en slijt daardoor sneller. Hij zal dus eerder vervangen moeten worden, wat een zeer prijzige reparatie is. Het gebruik van de auto om elektriciteit terug te leveren loont daarom alleen als dat een flinke besparing op de energierekening oplevert.

Ook heb je minder goed in de hand hoe vol je accu is, omdat hij soms (een beetje) leegloopt. "Sommige mensen zeggen: 'Dit wil ik sowieso niet, want mijn moeder woont aan de andere kant van het land en ik wil daar altijd naartoe kunnen rijden'", aldus Schram. Slimme software zou wel kunnen inschatten wanneer je wil gaan rijden, of je zou dit zelf kunnen instellen in een app.

Deelauto's leveren dit jaar al stroom terug

Vanwege deze nadelen wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om via de accu's van elektrische deelauto's stroom terug te leveren. Die moeten vooraf worden gereserveerd, waardoor altijd duidelijk is wanneer de accu vol moet zijn.

In Utrecht staan al honderden laadpalen waardoor de stroom twee richtingen op kan stromen. Daarnaast komen er via autodeelbedrijf We Drive Solar dit jaar 150 auto's op de weg die op piekmomenten elektriciteit gaan terugleveren.

Volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht, dat vorige week is verschenen, kunnen de knelpunten in lokale stroomnetten helemaal verdwijnen als 20 tot 30 procent van de automobilisten overstapt op deelauto's die ook elektriciteit kunnen terugleveren.

"Dat is onrealistisch op landelijke schaal op korte termijn", zegt onderzoeker Nico Brinkel. Maar in drukke stedelijke gebieden zijn deelauto's aantrekkelijker en is zo'n percentage misschien wel haalbaar.

Technologie nog beperkt beschikbaar

Momenteel is het nog wachten op bredere beschikbaarheid van de vehicle-to-grid-technologie. De meeste elektrische auto's en laadpalen die nu op de markt zijn, kunnen hier nog geen gebruik van maken.

Daar begint langzaam verandering in te komen: Hyundai, Kia en Nissan maken al auto's die de technologie ondersteunen en Volkswagen begint dit jaar.

Ondertussen moet nog wel worden gewerkt aan systemen die kunnen regelen wanneer auto's worden opgeladen en ontladen. Schram: "Wie stuurt al die autobatterijen aan? Hoe gaat die communicatie? Dat soort vragen staat nog best open."