Om de opwarming van de aarde te beperken moeten we de uitstoot van CO2 terugdringen. Met een 'koolstofbudget' laten wetenschappers zien hoeveel we nog kunnen uitstoten voordat het te warm wordt. Als we slim met dat budget willen omgaan, moet de uitstoot snel en scherp omlaag.

In het klimaatakkoord van Parijs is afgesproken om de opwarming van de aarde zo veel mogelijk te beperken. Het streven is om de planeet niet meer dan 1,5 graad te laten opwarmen, en in ieder geval ruim onder de 2 graden te blijven.

Momenteel is de aarde al zo'n 1,1 graden warmer dan voor het industriële tijdperk. We kunnen nog maar een beperkte hoeveelheid koolstofdioxide (CO2) uitstoten voordat de grens van 1,5 graad wordt overschreden. Die hoeveelheid wordt ook wel het 'koolstofbudget' genoemd.

Er is een budget van zo'n 400 gigaton CO2 over om aan het pad van 1,5 graad vast te houden, blijkt uit het recentste rapport van VN-klimaatpanel IPCC. Er zitten onzekerheden in die berekening, maar volgens de internationale groep klimaatwetenschappers is er met dat budget zo'n 67 procent kans dat de opwarming voldoende wordt beperkt.

Om onder de 1,7 graden te blijven is er nog een budget van 700 gigaton, en voor 2 graden 1.150 gigaton. Maar als de aarde daadwerkelijk zo veel warmer wordt, zal dat veel problemen met zich meebrengen. Een opwarming van 1,5 graad wordt door wetenschappers gezien als een uiterste veilige grens; daarboven zullen we nog veel vaker te maken krijgen met extreem weer en zal ook de zeespiegelstijging sterk toenemen, met grote gevolgen voor een waterland als Nederland.

Op de site van de Berlijnse klimaatdenktank Mercator wordt een klok weergegeven die laat zien hoelang het met de huidige uitstoot nog duurt voordat ons koolstofbudget op is. Als we op dit tempo blijven uitstoten, zijn we al over 7,5 jaar aangekomen op dat moment.

We moeten dus snel minder CO2 gaan uitstoten. Alleen op die manier kunnen we ons koolstofbudget 'uitsmeren' over meer jaren. Hoe eerder en sneller de CO2-uitstoot daalt, hoe langer we kunnen doen over de transitie naar een uitstootvrije wereld. Dat is goed te zien in de volgende grafiek:

Als de CO2-uitstoot nu niet afneemt, is in de toekomst een steeds snellere reductie nodig om binnen het 'koolstofbudget' te blijven.

Als de CO2-uitstoot nu niet afneemt, is in de toekomst een steeds snellere reductie nodig om binnen het 'koolstofbudget' te blijven.
Als de CO2-uitstoot nu niet afneemt, is in de toekomst een steeds snellere reductie nodig om binnen het 'koolstofbudget' te blijven.
Foto: Our World in Data

Als we al in het jaar 2000 waren begonnen met het terugdringen van de CO2-uitstoot, dan hadden we dat vrij geleidelijk kunnen doen. Maar aan de zwarte lijn is te zien dat de uitstoot daarna alleen nog maar is gegroeid. Hoe langer dat proces doorgaat, hoe 'steiler' de afname die nodig is om binnen het koolstofbudget te blijven.

Om de opwarming van de aarde te stoppen is het daarom essentieel dat de klimaatdoelen ook op de korte termijn al worden gehaald. Het is belangrijk dat de CO2-uitstoot voor 2050 wereldwijd naar nul gaat, maar vooral ook dat deze in de komende jaren al scherp wordt teruggedrongen.

De Europese Unie wil de uitstoot in 2030 met 55 procent hebben teruggedrongen. Het nieuwe kabinet heeft het Nederlandse doel opgehoogd van 49 naar 60 procent. Maar vooralsnog liggen we niet op koers om zelfs dat oude doel te halen.

Bovendien hebben andere landen nog een stijgende uitstoot en zijn er ook rijkere landen met minder ambitieuze doelen. Als alle landen hun huidige doelen voor 2030 halen, zal de aarde deze eeuw alsnog 2,4 graden warmer worden. Ons koolstofbudget wordt dan ruimschoots overschreden, en de aarde komt 'in het rood'. Willen we dat voorkomen, dan moet het roer in de komende jaren volledig om.