NU.nl beantwoordt iedere week een klimaatvraag van een NUjij'er. Deze week leggen we twee vragen over CO2-compensatie voor aan experts.

De eerste vraag luidt: "Als ik een deel van mijn CO2-voetafdruk zou willen compenseren, wat zijn daarvoor dan de beschikbare opties?"

Volgens MilieuCentraal stoot het gemiddelde Nederlandse huishouden 7,5 ton CO2 per jaar uit. Daar komt nog 12,5 ton aan 'indirecte' uitstoot bij, die ontstaat bij de productie van voeding, kleding en andere spullen die we kopen.

"De eerste vraag die je je bij CO2-compensatie moet stellen is: had ik de uitstoot zelf kunnen voorkomen?", zegt Heleen de Coninck, hoogleraar sociotechnologische innovatie en klimaatverandering aan de TU Eindhoven. "Dat is eigenlijk altijd beter."

Wie toch wil compenseren, heeft twee opties: ervoor zorgen dat de CO2 weer uit de lucht wordt gehaald, of bijdragen aan vermindering van de CO2-uitstoot van iemand anders.

CO2-reductie is controversieel

We beginnen bij die laatste optie, die zeer controversieel is. De Coninck noemt als voorbeeld het Clean Development Mechanism van de Verenigde Naties, dat tot stand kwam onder het Kioto-protocol van 1997. De bedoeling van dit mechanisme was dat landen 'CO2-credits' konden inkopen om projecten in andere landen te steunen die de uitstoot van broeikasgassen zouden terugdringen.

Zelfs op die zwaar gecontroleerde markt "bleek dat bijna alle windenergieprojecten ook wel zonder die verkoop van CO2-credits waren gerealiseerd", zegt De Coninck. "Dan waren de reducties die je hebt gekocht dus nep, en heb je geen CO2 gecompenseerd."

Ook consumenten die hun CO2-uitstoot willen compenseren, lopen het risico om genept te worden. "Een veel te lage prijs is een goede indicatie, bijvoorbeeld wat je aanklikt bij het kopen van een KLM-ticket." Bij een retourticket van Amsterdam naar Sydney belooft KLM bijvoorbeeld ongeveer 1,5 ton aan CO2-uitstoot te compenseren voor 12,44 euro.

Het is echter zeer de vraag of je daarmee écht de uitstoot van die vluchten compenseert. Uit onderzoek blijkt vaak dat zulke claims behoorlijk worden overdreven. Onlangs besloot de Reclame Code Commissie nog dat Shell niet mag claimen dat je voor 1 cent per liter de uitstoot van je tankbeurt kan compenseren. Het kan niet worden geverifieerd of de CO2-uitstoot daadwerkelijk wordt gecompenseerd door het bosbehoud waar Shell in investeert, luidde het oordeel.

Hoe zit het met het planten van bomen?

Dan resteert dus nog de andere optie: CO2 uit de lucht halen. Dat wordt meestal gedaan door bomen te planten. Daarmee komen we bij de volgende vraag op ons reactieplatform NUjij: "Hoeveel bomen moeten er bijgeplant worden om bij de huidige emissies CO2-neutraal te zijn?"

Met die vraag kloppen we aan bij Gert-Jan Nabuurs, hoogleraar Europese bossen bij Wageningen University & Research (WUR). "Wereldbossen spelen een enorm belangrijke rol in het wereldklimaat", zegt hij. "Nu leggen bossen ruim 30 procent van de werelduitstoot vast, dus dat is enorm." Maar ligt daar ook de oplossing voor het klimaatprobleem?

Nabuurs verwijst naar de Gereedschapskist Natuurslim Bos- en Natuurbeheer, die de WUR heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Daarin is te vinden hoeveel CO2 kan worden vastgelegd door nieuwe bossen aan te planten. Dat moet dan wel gebeuren op land dat nu bijvoorbeeld wordt gebruikt voor landbouw.

Zo'n nieuw bos kan in Nederland ongeveer 8 ton CO2 per hectare per jaar vastleggen, ervan uitgaande dat het 50 jaar blijft staan. Voor de jaarlijkse directe en indirecte uitstoot van een gemiddeld Nederlands huishouden (20 ton) is dus al 2,5 hectare nieuw bos nodig.

Volgens het CBS bedroeg de volledige Nederlandse uitstoot van broeikasgassen in 2020 zo'n 191 miljoen ton CO2-equivalent. Om dat te compenseren zou bijna 24 miljoen hectare moeten worden beplant met bomen: een gebied dat bijna zes keer zo groot is als Nederland.

"Bosaanleg kan het probleem maar voor een deel oplossen", concludeert Nabuurs. Het terugdringen van de CO2-uitstoot blijft in de komende decennia dus het allerbelangrijkst.

Heb jij ook een vraag over het klimaat? Laat hieronder een reactie achter op NUjij. Volgende week beantwoorden we weer een nieuwe klimaatvraag.