DEN HAAG - Nu de koningin niet langer leidend is bij de formatie, is er direct na de verkiezingen een belangrijke taak weggelegd voor de voorzitter van de Tweede Kamer.

Dat zei oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas zaterdag. ''De voorzitter moet de dag na de verkiezingen de fractievoorzitters bij elkaar halen'', stelt Weisglas (VVD), die tot 2006 de Kamer leidde.

''De voorbereiding voor de formatie deed de koningin altijd. In die zin zal mevrouw Verbeet in zekere zin in de plaats van de koningin gaan treden'', verwijst Weisglas naar de huidige Kamervoorzitter.

Gerdi Verbeet (PvdA) zal echter kort na de verkiezingen al vertrekken uit de Kamer. Sommige partijen zien het daarom niet zitten om haar de leiding te geven.

''Onzin'', vindt Weisglas. ''Als de oude procedure nog zou gelden, was Verbeet op 13 september ook gewoon naar de koningin gegaan, ook als bekend is dat ze vertrekt.''

Stokje overdragen

Bovendien kan Verbeet het stokje overdragen aan de volgende Kamervoorzitter, denkt Weisglas. Pas als er een duidelijke opdracht van de Tweede Kamer is over de formatie, kan de lijsttrekker van de grootste partij aan de slag met het daadwerkelijke onderhandelen. ''Diegene moet toch weten wat de Kamer van hem vraagt.''

Het is voor het eerst dat de Tweede Kamer de formatie zelf gaat regelen. Volgens Weisglas is de Kamer daar ''mans genoeg'' voor. Maar over de precieze handelswijze na de verkiezingen bestaat nog veel onduidelijkheid.

VVD-leider en premier Mark Rutte zei eerder door de veranderingen te vrezen voor een lang formatieproces. Hij is bang ''dat de boel na 12 september eerst negen dagen stil komt te liggen'', omdat dan de Kamer pas weer bijeenkomt.

Verkennende gesprekken

Eerder op de dag liet ChristenUnie leider Arie Slob weten in de week na de verkiezingen verkennende gesprekken te willen voeren. Slob denkt dat de lijsttrekkers van de grote partijen ''gedeukt uit de campagne komen''.

Een kleine fractie kan volgens hem tussen de partijen staan en helpen met onderhandelen. ''Het is eigenlijk gewoon corvee, maar het moet wel gebeuren, en snel.''

Voorstanders van de nieuwe werkwijze, zoals D66, SP en PvdA, lieten eerder weten geen chaos te verwachten. ''We zijn gewend om naar de majesteit te gaan. Maar nu komt het aan op politiek leiderschap. En sommigen hebben daarvoor een beetje koudwatervrees'', zei D66-Kamerlid Gerard Schouw daarover.

Lees alles over de aankomende Tweede Kamerverkiezingen in ons dossier