Obama dankt Zuid-Afrika voor het delen van Mandela

Tijdens de herdenkingsdienst voor Nelson Mandela in Zuid-Afrika spraken dinsdag diverse wereldleiders, onder wie de Amerikaanse president Barack Obama.

De dienst voor de oud-president werd gehouden in het FNB-stadion in Johannesburg, waar 95.000 mensen in passen. Het stadion was slechts voor driekwart gevuld, waarschijnlijk vanwege de regen en problemen met het openbaar vervoer.

De ceremonie begon rond 11.00 uur, een uur later dan gepland, met het volkslied, gebeden en toespraken van diverse familieleden.

Er klonk luid gejuich toen Obama het podium betrad. "De wereld dankt u voor het delen van Nelson Mandela met ons," sprak Obama naar de bevolking van Zuid-Afrika. "Jullie vrijheid is zijn nalatenschap."

Volgens Obama moet Mandela niet gezien worden als een icoon, want dat zou 'Madiba' zelf ook niet willen. "Hij was geen buste van marmer, hij was een man gemaakt van vlees en bloed. Een zoon, een vader, een vriend." 

Wel noemde hij Mandela "de laatste grote bevrijder van de twintigste eeuw". Obama vergeleek Mandela met Mahatma Gandhi, Martin Luther King en Abraham Lincoln.

Reflectie

Obama noemde de periode van rouw om de dood van Mandela, "en het vieren van zijn leven", ook "een tijd voor zelfreflectie", waarin mensen zich moeten afvragen: "Hoeveel heb ik van Mandela's lessen overgenomen in mijn eigen leven?"

De Amerikaanse president riep op net als Mandela te strijden voor gelijkheid en gerechtigheid, voor vrijheid en mensenrechten. "Er zijn te veel leiders die zeggen solidair te zijn met Madiba's strijd voor vrijheid, maar in hun eigen land geen tegenspraak dulden van de bevolking."

Aan het eind van zijn toespraak sprak Obama: "Hoewel ik altijd te kort zal schieten in vergelijking met Mandela, zorgt hij er toch voor dat ik een beter mens wil zijn."

Obama kreeg een staande ovatie. Hij sprak na afloop kort met Mandela's weduwe Graca Machel. Na de toespraak van Obama verlieten honderden mensen het stadion, melden diverse verslaggevers.

Bekijk de toespraak van Obama:

Zuma

De ceremoniemeester moest het publiek meerdere malen tot stilte manen tijdens de toespraken. De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma werd tijdens de dienst een paar keer uitgejoeld, maar het publiek luisterde rustig naar zijn toespraak, laat onze verslaggever in het stadion weten.

Zuma betrad als laatste van de wereldleiders het podium (video). Het verdriet om Mandela gaat volgens de president gepaard met vreugde en feest, het vieren van zijn leven. Zuma dankte alle staatshoofden, regeringsleiders en internationale delegaties voor hun aanwezigheid en condoleances. "De familie van Mandela, de bevolking van Zuid-Afrika en het hele continent voelen zich vandaag sterker, omdat we gesteund worden door de hele wereld."

Volgens Zuma legde Mandela "de basis voor het Zuid-Afrika van onze dromen, dat welvarend en democratisch is". Hij benadrukte: "Er is niemand zoals Madiba. Hij was uniek." 

Zuma sprak over de gevangenschap van Mandela, en zijn vrijlating, "een van de meest memorabele momenten in de wereldgeschiedenis". Volgens Zuma slaagde Mandela erin de onderdrukkers en onderdrukten bij elkaar te brengen.

Het amfitheater in het Uniegebouw zal voortaan het Nelson Mandela Amfitheater heten. Dat is onderdeel van het gebouw waar de Zuid-Afrikaanse regering zetelt en de plaats waar ook Mandela in 1994 geïnaugureerd werd.

Ban Ki-moon

Secretaris-generaal van de Verenigde Naties (VN) Ban Ki-moon was tijdens de ceremonie de eerste wereldleider die sprak (video). Hij vergeleek Mandela met een regenboog, die "de combinatie is van regen en zon".

Ban bood namens de VN zijn condoleances aan de familie aan, en noemde daarbij expliciet ex-echtgenote Winnie Mandela. "Zuid-Afrika is een held verloren. En de wereld een vriend en mentor."

Wereldleiders

Na Ban sprak Nkosazana Dlamini Zuma, leider van de Afrikaanse Unie, gevolgd door gezang van Sibongile Khumalo en koor. Na Obama hield vervolgens de Braziliaanse president Dilma Rousseff een toespraak. "De apartheid is door Mandela verslagen", zo sprak zij. "De grote leider was gericht op de toekomst van zijn mensen en Zuid-Afrika."

Vice-President Li Yuanchao van China memoreerde aan de grote glimlach van Mandela en roemde de fundering die hij legde voor een betere toekomst van Zuid-Afrika. President Hifikepunye Pohamba van buurland Namibië was de enige Afrikaanse leider die sprak. De Indiase president Pranab Mukherjee vergeleek Mandela net als Obama met Gandhi.

Vervolgens sprak de Cubaanse president Raúl Castro, die Mandela een "geweldig voorbeeld" noemde voor Zuid-Amerika. "Mandela's leven leert ons dat alleen samenwerken ons kan beschermen tegen de vele dreigingen." Castro en Obama begroetten elkaar voor de ceremonie begon (video).

Tutu

Aan het einde van de dienst sprak bisschop Ivan Abrahams de woorden: "God heeft ons een profeet gegeven, vader van de natie en gigant onder leiders". Daarna volgde een dankwoord van de premier van de regio Gauteng, Nomvula Mokonyane. 

Tot slot besloot aartsbisschop Desmond Tutu de dienst met een slotgebed. Hij vroeg het publiek te gaan staan en maande om stilte. "Ik wil een speld horen vallen."

Daarna verkondigde hij: "We danken u God, en we beloven God dat we het voorbeeld van Nelson Mandela gaan volgen."

Koning

Namens Nederland waren koning Willem-Alexander en minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans bij de dienst aanwezig. Timmermans plaatse op zijn Facebookpagina een foto van Willem-Alexander, "in een sfeervol stadion, met prachtige zang en mooie toespraken".

Onder de gasten waren ook de Amerikaanse oud-presidenten George W. Bush, Bill Clinton en Jimmy Carter en hun echtgenoten, en verder Frederik Willem de Klerk, de voorganger van Mandela als president van Zuid-Afrika en Thabo Mbeki, die Mandela opvolgde als president.

Ook vele beroemdheden waren bij de ceremonie aanwezig, waaronder de Zuid-Afrikaanse actrice Charlize Theron, U2-zanger Bono, Oprah Winfrey en Peter Gabriel.

Begrafenis

Mandela overleed 5 december op 95-jarige leeftijd in zijn woning in Johannesburg. Zijn begrafenis is aanstaande zondag in Qunu, de plaats waar hij opgroeide. Hij krijgt een staatsbegrafenis.

Bekijk hier een overzicht van de gebeurtenissen rond het afscheid van Nelson Mandela.

Liveblog (gesloten) | Overzicht toespraken in beeldToespraak Obama | Toespraak Zuma

Overzicht afscheid van Mandela | Dossier Mandela | Profiel Mandela

Herdenkingsdienst Nelson Mandela

De Amerikaanse president riep de wereld op het voorbeeld van Mandela te volgen en tegen ongelijkheid, armoede en racisme ten strijde te trekken. © ANP
Barack Obama: "Als het donker is en er ongerechtigheid plaatsvindt, laten we dan denken aan Madiba". © AFP
VN-Secretaris-Generaal Ban Ki-moon: 'Zuid-Afrika heeft een held verloren. En de wereld een vriend en mentor.' © AFP
Mevrouw Zuma bedankte Mandela voor zijn daden. © AFP
Graca Machel, de vrouw van Mandela, woont de herdenkingsdienst in Johannesburg bij. © AFP
Bill en Hillary Clinton, met op de achtergrond George W. en Laura Bush. © AFP
Lange rijen Zuid-Afrikanen met paraplu's bij de ingang van het enorme voetbalstadion in Johannesburg. © AFP
In het Verenigd Koninkrijk leggen mensen dinsdag bloemen en brieven neer bij een standbeeld van Nelson Mandela. © AFP
Bij het gemeentehuis in Kaapstad herdenken mensen Mandela. © ANP
Pakistaanse kinderen houden posters met daarop de afbeelding van Nelson Mandela vast in Islamabad. © ANP
Mensen bekijken de herdenkingsdienst van Nelson Mandela op een groot scherm in de Zuid-Afrikaanse stad Durban. © AFP
Bloemen en kaarsen bij de Zuid-Afrikaanse ambassade in Oslo, Noorwegen. © ANP
De Franse president Hollande is geland op Waterkloof vliegveld. Hij zal ook aanwezig zijn bij de herdenking van Mandela. © AFP/SANA
De Russische president Putin tekent het condoleanceregister in de Zuid-Afrikaanse ambassade in Moskou. © ANP
Mensen houden kranten vast met daarop de foto van Nelson Mandela in het Orlando stadion in Soweto. © AFP
Rond 11.00 uur begon de ceremonie na een uur vertraging in het FNB-stadion in Johannesburg. © AFP
Mensen dansen voor een blaasorkest tijdens de herdenking van Nelson Mandela in het FNB-stadion. © ANP
Familie van Mandela is ook aanwezig in het stadion. Van links naar rechts: Zindzi Mandela, Zenani Mandela, Makaziwe Mandela, Winnie Mandela Madikizela and Graca Machel © ANP
Het regent hard tijdens de herdenking. Vanwege het slechte weer is er minder publiek dan verwacht. © ANP
Bono, zanger van U2, en de Zuid-Afrikaanse actrice Charlize Theron zijn ook aanwezig bij de herdenking. © ANP
De Zuid-Afrikaanse vlag in het FNB-stadion waar de ceremonie gehouden wordt. © ANP
De Amerikaanse president Barack Obama arriveert in Zuid-Afrika samen met zijn vrouw Michelle Obama en voormalig president George W. Bush. Ze zullen de plechtigheid in het FNB-stadion bijwonen. © ANP
Veel Zuid-Afrikanen zijn aanwezig bij de herdenkingsdienst van hun donderdag overleden oud-president Nelson Mandela. © AFP
Een menigte betreedt het stadion. © AFP
Velen zoeken een plek in het stadion. © AFP
In het stadion is plek voor 95.000 mensen. © AFP
De Zuid-Afrikanen zingen en dansen. © AFP
Veel Afrikanen zijn te voet gekomen. © AFP
De Amerikaanse president Barack Obama komt aan in Johannesburg. © AFP
Mandela overleed donderdag in zijn huis in Johannesburg op 95-jarige leeftijd. Zijn begrafenis is aanstaande zondag in Qunu, de plaats waar hij opgroeide. © AFP

Lees meer over:
Tip de redactie