De wereld heeft afscheid genomen van Nelson Mandela, de eerste zwarte president van Zuid-Afrika en strijder tegen de apartheid. NU.nl geeft een overzicht van de gebeurtenissen.

Mandela overleed donderdag 5 december, op 95-jarige leeftijd in zijn woning in Johannesburg.

De huidige president Jacob Zuma kondigde de dag erna tien dagen van nationale rouw af, tot Mandela's begrafenis op 15 december.

Afgelopen zondag 8 december was uitgeroepen tot 'nationale dag van gebed en reflectie'. De hele dag zijn diensten gehouden in kerken, maar ook in moskeeën en synagogen en zelfs stadions.

"We moeten, terwijl we rouwen, ook zingen, dansen en doen wat we willen doen om het leven te vieren van deze bijzondere revolutionair, die de geest van de vrijheid in leven hield en ons naar een nieuwe samenleving heeft geleid", aldus Zuma.

Herdenkingsdienst

Maandag 9 december hield het Zuid-Afrikaanse parlement een speciale zitting plaats ter eerbetoon aan Mandela. 

Dinsdag 10 december begon om 10.00 uur de herdenkingsdienst in het FNB-stadion in Johannesburg, die vier uur duurde. Daar had Mandela zijn laatste grote openbaar optreden tijdens de finale van het WK Voetbal in 2010.

Bij de dienst waren rond de honderd staatshoofden en regeringsleiders, onder wie VN-sectretaris-Generaal Ban Ki-moon, de Amerikaanse president Barack Obama en zijn vrouw Michelle, en de oud-presidenten Bill Clinton, George W. Bush en Jimmy Carter met hun echtgenoten. Obama en Ban hebben ook gesproken.

Ook de presidenten François Hollande (Frankrijk), Joachim Gauck (Duitsland) en Desi Bouterse (Suriname) waren er dinsdag. Namens Nederland gingen koning Willem-Alexander en minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans. Ook sterren als Oprah Winfrey en Bono waren bij de dienst.

In het stadion was plaats voor 95.000 mensen, en de ceremonie was op negentig plaaten in Zuid-Afrika via grote schermen te volgen.

Praalbed

Woensdag 11 december tot en met vrijdag 13 december lag het gebalsemde lichaam van Mandela op een praalbed in het Uniegebouw, de officiële zetel van de Zuid-Afrikaanse regering in Pretoria. Daar legde hij in 1994 de eed als president af. 

Die dagen werd het lichaam ook door de straten van Pretoria gereden.

Begrafenis

Zondag 15 december was de staatsbegrafenis van Mandela in het dorp Qunu in de Oostkaap, waar hij opgroeide. Het was Mandela's uitdrukkelijke wens bij zijn familie te worden begraven.

Bij de ceremonie waren slechts enkele hoogwaardigheidsbekleders aanwezig, waaronder aartsbisschop Desmon Tutu en de Britse prins Charles. De kist van Mandela is in besloten kring ter aarde besteld.

Profiel Mandela | Dossier Mandela

Leven Nelson Mandela in beeld

Nelson Mandela is 5 december 2013 op 95-jarige leeftijd overleden. Een overzicht van zijn leven in beeld. © AFP
Nelson Rolihlahla Mandela wordt in 1918 geboren als zoon van een stamhoofd. Na de Tweede Wereldoorlog begint hij zijn politieke loopbaan en sluit hij zich aan bij het African National Congress (ANC). © ANP
In 1961 wordt Mandela leider van de gewapende tak van het ANC. Met geweld gaat de groepering de strijd aan tegen het apartheisdsregime in Zuid-Afrika. © AFP
Na een gestrand huwelijk met Evelyn Ntoko Mase, een jehova's getuige, trouwt Mandela in 1958 met Winnie Mandela. © ANP
Mandela krijgt in 1964 net als enkele andere ANC-leiders een levenslange gevangenisstraf opgelegd vanwege het voorbereiden van een guerrillaoorlog. © ANP
Mandela wordt onder de zwarte bevolking in Zuid-Arfika een symbool voor de opstand tegen het apartheidsregime. De protesten tegen zijn straf en die van de andere ANC-leiders zijn fel. © ANP
Het grootste deel van zijn straf zit Mandela uit op Robbeneiland, voor de kust van Kaapstad. Het eiland werd in de 17e eeuw al door de VOC als strafkolonie gebruikt. © ANP
Ook tijdens het gevangenschap van Mandela komt het in Zuid-Afrika vaak tot opstanden tussen de overheid en aanhangers van sinds 1961 verboden ANC. © ANP
Mandela op latere leeftijd in gevangeniskleren met het nummer waaronder hij vermeld stond op Robbeneiland. © ANP
Op 11 februari 1990 wordt Mandela na 27 jaar achter de tralies vrijgelaten. © ANP
Zijn vrijlating is het gevolg van de omvormingen die worden ingezet door premier Frederik Willem de Klerk. © ANP
Mandela wandelt kort na zijn vrijlating door de tuin van aartsbisschop Desmond Tutu in Kaapstad. © ANP
Op de dag van zijn vrijlating spreekt Mandela de bevolking toe. Hij waarschuwt dat de strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika nog niet gestreden is. © ANP
Mandela wordt na zijn vrijlating de voorzitter van het ANC en leidt de partij tijdens de eerste multi-raciale verkiezingen in Zuid-Afrika. © ANP
De vrijlating van Mandela en zijn gooi naar het presidentschap betekent niet de rust terugkeert in Zuid-Afrika. Spanningen tussen de zwarte bevolking en de blanke minderheid blijven aan de orde van de dag. © ANP
Mandela bezoekt Amsterdam in 1990 om Nederland te bedanken voor de steun in zijn gevecht voor vrijlating. © ANP
Op 10 mei 1994 wordt Mandela geïnaugureerd als eerste zwarte president van Zuid-Afrika. © AFP
De machtswisseling in beeld. Frederik Willem de Klerk schudt zijn opvolger Mandela de hand. © ANP
Een emotionele Mandela tijdens zijn eerste toespraak voor de Verenigde Naties in New York. © ANP
Toenmalig premier Ruud Lubbers schudt Mandela de hand bij een ontmoeting in Zwitserland in 1995. © ANP
Mandela bezoekt in 1998 met de toenmalig Amerikaanse president Bill Clinton zijn cel op Robbeneiland. © ANP
In 1999 legt Mandela andermaal een bezoek af aan Nederland. Hij maakt onder meer een rondvaart door de grachten. © ANP
© ANP
Michael Jackson ontvangt in 1999 uit handen van Mandela een livetime achievement award. © ANP
In een onderonsje met Koningin Beatrix. © ANP
Mandela viert met Charlize Theron dat zij in 2004 de eerste Afrikaanse actrice is die een Oscar in ontvangst mag nemen. © ANP
Ook na zijn periode als president van Zuid-Afrika houdt Mandela veel contact met wereldleiders, zoals de Britse premier Gordon Brown. © ANP
Mandela verwelkomt wetenschapper Steven Hawking bij de aftrap naar diens zoektocht naar de Afrikaanse Albert Einstein in 2008. © ANP
Mandela krijgt een zoen van een zijn kleinkinderen. © ANP
In 2010 verongelukt een achterkleinkind van Mandela door een beschonken automobilist. Hij mist hierdoor de opening van het WK-voetbal in Zuid-Afrika. © ANP
Mandela bezoekt wel de finale van het WK in Zuid-Afrika. Hij ziet Nederland in de verlenging verliezen van Spanje (1-0). © ANP
Mandela heeft sinds 2004 een naar hem vernoemd plein in Johannesburg, met daarop een 6 meter hoog standbeeld. © ANP
Sinds eind 2012 wordt Mandela meerdere keren opgenomen in het ziekenhuis, vanwege problemen met zijn longen. © ANP
Mandela heeft lang nodig om bij te komen van de behandelingen in de zomer van 2013. Begin december komt de oud-president toch te overlijden. © AFP
De kist met het lichaam van Nelson Mandela op weg naar de tent in Qunu waar de begrafenisplechtigheid werd gehouden. © AFP
Ongeveer 4500 mensen verzamelden zich voor de begrafenis van Nelson Mandela. © AFP
De ex-vrouw van Mandela, Winnie Mandela (tweede van links), de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma en weduwe Graca Machel zaten vooraan bij de kist van Mandela. © AFP
De Amerikaanse presentatrice Oprah Winfrey bij de begrafenisplechtigheid. © AFP
Een Zuid-Afrikaan kijkt naar de tent in de verte waar de laatste eer wordt bewezen aan de oud-president. © AFP
Als eerbetoon aan de vorig jaar overleden Nelson Mandela, wordt in Amsterdam-Zuidoost een naar hem vernoemd park onthuld. © ANP