De Nederlandse rapper Murda kreeg vrijdag te horen dat er in Turkije vijf tot tien jaar celstraf tegen hem is geëist voor zijn songteksten, waarin drugsgebruik zou worden aangemoedigd. Hij is niet de eerste rapper die om deze reden met de Turkse justitie in aanraking komt. Maar hoe groot is de kans dat het ook daadwerkelijk tot een veroordeling komt?

Rapmuziek is in de afgelopen jaren steeds populairder geworden in Turkije. De nieuwe generatie artiesten wordt aangevoerd door de rapper Ezhel, met wie Murda al meermaals samenwerkte en die met het nummer Aya een van de grootste hits van de laatste jaren scoorde. Deze nieuwe generatie schuwt maatschappijkritische teksten niet. Ezhel kwam hierdoor al meerdere malen in de problemen met de Turkse justitie.

In 2018 werd ook tegen Ezhel een gevangenisstraf tot tien jaar geëist wegens songteksten over drugsgebruik op zijn debuutalbum Müptezhel (straattaal voor "gebruiker").

De zaak trekt enorm veel media-aandacht, tot ver buiten de landsgrenzen. Zelfs Amnesty International springt voor de rapper in de bres. Zijn arrestatie wordt als exemplarisch gezien voor het verstikkende regime van president Recep Tayyip Erdogan. Voor velen houdt de arrestatie dan ook in de eerste plaats verband met de maatschappijkritische toon van sommige nummers op Ezhels debuutalbum en zijn videoclips.

Beluister Aya van Murda en Ezhel
187
Beluister Aya van Murda en Ezhel

'Songteksten vallen onder artistieke vrijheid'

Datzelfde jaar nog wordt Ezhel vrijgesproken. Volgens de rechter vallen zijn songteksten onder de artistieke vrijheid. Deze uitspraak zou goed nieuws kunnen zijn voor Murda, die in tegenstelling tot zijn collega's niet de Turkse nationaliteit heeft. Maar er zijn ook vergelijkbare voorbeelden waarbij de uitspraak minder gunstig was voor de aangeklaagde.

Ezhel zelf wordt niet lang na zijn vrijspraak wederom aangeklaagd, ditmaal wegens vermeend drugsgebruik. Ook in die zaak moet Ezhel zich tijdens het verhoor verantwoorden voor zijn teksten en wordt vrijgesproken. In 2019 krijgt hij wel een voorwaardelijke straf van twintig maanden opgelegd voor drugsgebruik.

Het jaar erop verhuist de rapper naar Berlijn. Daar zijn veel critici van de regering neergestreken sinds de mislukte staatsgreep van 2016, waaronder de gevluchte journalist Can Dündar.

Veroordeeld voor een parodie

Rapper Burry Soprano lijkt minder geluk te hebben in zijn strafzaak. De rapper wordt in 2019 al eens aangehouden op verdenking van aanmoedigen tot drugsgebruik wegens de songtekst van zijn lied Mary Jane (vaak een verwijzing naar marihuana, maar volgens de rapper gaat het nummer over Spider-Man-personage Mary Jane Watson). In 2021 wordt hem een celstraf van vier jaar en twee maanden opgelegd.

In maart 2021 wordt hij van een hotel in Istanboel naar een cel gebracht. Enkele dagen later verklaart de rapper echter via sociale media alsnog te zijn vrijgelaten. Sindsdien verschijnen er weer regelmatig berichten van hem op onder andere Instagram en brengt hij verschillende nieuwe nummers uit.

Iets vergelijkbaars overkwam YouTuber Porçay, die al sinds 2018 overhoop ligt met Turkse autoriteiten wegens een parodie op rapper Ezhel die hij maakte. In het satirische stuk wil hij naar eigen zeggen juist de drugsgerelateerde teksten van de Turkse rapscene op de hak nemen, maar dat werd niet zo opgevat. Ook hij werd tot een celstraf van vier jaar en twee maanden veroordeeld, maar was snel daarna weer actief op sociale media, wat erop zou kunnen duiden dat ook hij vervroegd is vrijgelaten.

'Ik kan niet langer zwijgen'

Strafzaken of niet, Ezhel en andere rappers steken hun kritiek op de gang van zaken niet onder stoelen of banken. In 2019 vraagt Ezhel met het nummer Olay ("Incident") aandacht voor politiegeweld, vrijheid van meningsuiting, geweld tegen vrouwen en het conflict in Syrië.

Vrijwel gelijktijdig wordt door een collectief van twintig rappers onder aanvoering van de rapper Saniser het nummer Susamam ("Ik kan niet langer zwijgen") uitgebracht. In het veertien minuten lange stuk wordt Turkije een spiegel voorgehouden en trekken de artiesten van leer tegen onder meer ongelijkheid, klassenjustitie en het gebrek aan vrijheden. In de eerste vier dagen wordt het nummer ruim twaalf miljoen keer beluisterd.

De AKP van Erdogan noemt het nummer een provocatie en beschuldigt de rappers ervan dat ze hun positie als artiesten misbruiken voor politieke doeleinden. Normaliter betekenen deze uitspraken dat aanklagers vrijwel direct in actie komen. Nieuwe arrestaties bleven echter uit, totdat Murda eerder deze week op het vliegveld werd aangehouden. Hij moet zijn proces in Turkije afwachten.

Ezhel treedt op 4 december op in de Melkweg in Amsterdam. Vanwege grote belangstelling is op 8 december een extra concert gepland.

Beluister Mary Jane van Burry Soprano
180
Beluister Mary Jane van Burry Soprano