Voormalig topdirigent Bernard Haitink is donderdag op 92-jarige leeftijd overleden. Volgens zijn management is Haitink vreedzaam gestorven, thuis in Londen, omringd door zijn vrouw en familie. In 2019 dirigeerde hij in het Zwitserse Luzern zijn laatste concert.

Zijn managementbureau noemt de in Amsterdam geboren maestro een van de meest gevierde dirigenten van zijn generatie. "De erfenis van Bernard Haitink zullen zijn ongeëvenaarde interpretaties van de grote symfonische en operameesterwerken zijn."

De dirigentenloopbaan van Haitink begon in de jaren vijftig met de dirigentencursus van de Nederlandse Radio Unie, waarna hij al snel chef-dirigent werd van het Radio Filharmonisch Orkest. Met het Concertgebouworkest in zijn geboorteplaats Amsterdam had Haitink een lange band. Hij was er chef-dirigent van 1961 tot en met 1988. In 1999 kreeg hij van het orkest de titel van eredirigent.

Ook in het buitenland boekte Haitink gedurende zijn loopbaan veel grote successen met vermaarde orkesten, waaronder het London Philharmonic Orchestra en de Metropolitan Opera in New York. Op 85-jarige leeftijd dirigeerde hij in 2014 nog tal van internationaal vermaarde orkesten.

Haitink liet eerder dat jaar via de Volkskrant weten zijn dirigeerstok stilletjes weg te willen leggen. "Ik heb geen zin in al die officiële afscheidsdingen, maar het is een feit dat ik niet meer zal dirigeren", verklaarde de maestro toen.

Haitink was geliefd, maar ook lastpak

Dat Haitink in 1956 op 27-jarige leeftijd zijn debuut maakte op de bok van het Concertgebouworkest, was eigenlijk puur toeval. Het Requiem van Luigi Cherubini stond op het programma en wegens ziekte van de dirigent was dringend een vervanger nodig. De keus viel op Haitink, die kort daarvoor had laten zien dit stuk te beheersen.

Dit debuut voor het Concertgebouworkest bleek het begin van een glansrijke carrière. De piepjonge Haitink kreeg lovende recensies. Het bleek ook het begin van een lange relatie met het Concertgebouworkest. In 1959 werd Haitink er samen met Eugen Jochum chef-dirigent toen Eduard van Beinum overleed. Haitink zou 28 jaar als dirigent aan het orkest verbonden blijven, zij het niet altijd in harmonie.

In 1982 dreigde Haitink met opstappen, omdat de geldkraan zou worden dichtgedraaid. "Ik ben inderdaad een driftkikker", liet Haitink zich eens ontvallen. In 1988 ging het mis toen Haitink vertrok naar de Royal Opera in Londen en er ruzie ontstond over zijn opvolging als dirigent. Het Concertgebouworkest en Haitink gingen in een vertroebelde sfeer uiteen. De ruzie werd uiteindelijk bijgelegd, maar Haitink bleef lang weg bij het orkest waar hij groot was geworden.

Haitink voelde zich vernederd bij 125-jarig jubileum Concertgebouw

In 1994 keerde hij terug bij het Concertgebouworkest, maar Haitink bleef voor dissonanten zorgen. Zo zou in 2006 ter ere van zijn vijftigjarig jubileum als dirigent een nieuwe biografie over hem worden gepresenteerd in het Concertgebouw. Maar de maestro zei niet achter inhoud van het boek te staan en de uitreiking tijdens het gala ging op de valreep niet door.

In 2014 zorgde Haitink opnieuw voor een relletje, toen hij zei nooit meer het Concertgebouworkest te willen dirigeren. Hij voelde zich vernederd, omdat de directie hem naar eigen zeggen "totaal heeft genegeerd" tijdens het 125-jarig jubileum van het muziekpaleis, waaraan hij zo lang verbonden was.