Jazz-zangeres Rita Reys is in de nacht van zaterdag op zondag op 88-jarige leeftijd overleden in Breukelen. Dat laten haar familie en management weten.

Rita Reys speelde met de groten der aarde. Haar stem was soepel en lenig en jazzy. De zangeres maakte tijdens haar lange carrière tientallen albums. Ook won ze veel prijzen, onder meer vijf Edisons (en een oeuvre-Edison), de American Songbook Award, drie gouden platen en de prestigieuze internationale Bird Award.

Door haar eerste echtgenoot, slagwerker Wessel Ilcken, werd Reys overgehaald om jazz te gaan zingen. Reys trok al snel naar de VS, waar ze werkte met onder anderen Horace Silver en Chico Hamilton. Haar naam werd internationaal reeds gevestigd toen zij in 1956 in New York voor Columbia Records het album The Cool Voice Of Rita Reys opnam, met Art Blakey's Jazz Messengers.

Ilcken overleed in 1957. Drie jaar later trouwde Reys met pianist Pim Jacobs, die in de groep van haar en Ilcken had gespeeld. Vier decennia trad ze op met Jacobs (in 1996 overleden) aan haar zijde.

Oersterk

Ondanks het verlies van twee echtgenoten bleef Reys sterk. ''Ik ben oer- en oersterk en trots. Ik heb geleerd niet bij de pakken neer te zitten. Misschien omdat ik uit een groot gezin kom. Er was geen geld voor luxe en geen tijd om gezanik aan te horen.''

Na zes maanden rouw pakte ze haar carrière weer op. ''Optreden is voor mij een medicijn. Op het podium vergeet ik alle ellende.'' Zelf kreeg ze borstkanker, hield haar behandelingen stil voor de media en trad op voor een uitverkocht Concertgebouw.

Bekijk beelden van het Grand gala du Disc in 1961:

First Lady of Jazz

Reys en het Trio Pim Jacobs (waarin ook diens broer Ruud op contrabas) wonnen het internationale jazzfestival van Juan Les Pins.  Reys werd er uitgeroepen tot Europe's First Lady of Jazz. Een jaar later, na het overlijden van Jacobs, stond Reys op het North Sea Jazz Festival, waar ze regelmatig zou spelen.

Reys had nooit zangles. ''Die stem, die heb ik gewoon. Ik hoef het alleen maar bij te houden door niet te roken en de stembanden niet te forceren.'' Haar 85e verjaardag in december 2009 vierde ze in stijl met twee concerten.

Destijds zei ze nog: ''Ik voel me prima, maar ik ben nu 85 en ik merk dat toch wel aan mijn lijf. Ik ben van mezelf nogal een drukke tante, wil alles onder controle hebben en doe heel veel. Maar mijn knieën willen niet meer zo.''

Bedroefd

Muzikanten en mensen uit de jazzwereld reageren zondag bedroefd op het overlijden van de 88-jarige Europe's First Lady of Jazz. Directeur Jan Willem Luyken van het North Sea Jazz Festival noemt Rita Reys ''een hele grote''. De zangeres is wat hem betreft van grote waarde geweest voor de Nederlandse jazz, ook internationaal gezien.

''Ze bleef altijd swingen.'' Reys trad 20 keer op, tijdens NSJ, vorig jaar voor het laatst. Luyken: ''Onvoorstelbaar dat ze er niet meer is. We zullen onze 'grande dame' erg missen.''

"R.I.P. Europe's First Lady of Jazz", twitterde jazzmuzikant Benjamin Herman. "Sterkte aan familie, vrienden en fans."

Geschokt

Louis van Dijk reageerde geschokt op het overlijden van Reys. "Het is vooral een schok omdat ik dacht dat ze het eeuwige leven had", zei de pianist zondag in een reactie. Van Dijk heeft drie platen met haar gemaakt en tientallen keren met haar opgetreden.

"Ze was een buitengewoon, zeer aanwezig type. In jazzmuziek is een eigen herkenbaar geluid heel belangrijk'', vervolgt hij. "Na een regel hoor je een stemgeluid meteen te herkennen. Dat was zo met Frank Sinatra, met Sarah Vaughan, met Ella Fitzgerald en dat was ook zo met Rita Reys."

Trots

Directeur Simon Reinink van Het Concertgebouw denkt met trots terug aan het laatste concert dat Reys daar gaf, 2 jaar geleden. "Dat was een prachtig, waardig laatste concert in Het Concertgebouw. Samen met het Jazz Orchestra of the Concertgebouw, in een bomvolle zaal met een uitzinnig publiek.''

Reinink prijst de zondag overleden jazz-zangeres om het enorme oeuvre dat zij achterlaat.