LISSABON – De Portugese fadozanger Carlos Do Carmo zorgde ervoor dat fadomuziek een plek kreeg op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. "We willen dat het erfgoed bewaard blijft, maar het tegelijkertijd in leven houden", zegt hij tegen NU.nl.

"Het was een droom van me, maar ik had nooit gedacht dat die in vervulling zou gaan", zegt Carlos Do Carmo, de populairste fadozanger van Portugal, over de inclusie op de Werelderfgoedlijst. "Het kostte ons zes jaar en veel zorgvuldige voorbereiding. We moesten het verhaal van de fado presenteren, in de vorm van schilderijen, platen, boeken en research."

"Voor mijn gevoel is fado hetzelfde als populaire kunst", aldus de zanger, die deze maand Amsterdam aandoet. "Het heeft te maken met een speciaal gevoel dat mensen die in dit land geboren zijn kennen en dat de hele wereld over gaat." Hij herkent het sentiment van de fado ook in muziek uit onder meer Spanje en Frankrijk.

"De zee is de bindende factor", verklaart Do Carmo. "Dat geloof ik echt. Ik heb er geen verklaring voor, maar zo voel ik het. De zee heeft veel van doen met nostalgie. Als je op zee bent, dan voel je je zo klein. Plotseling kunnen je gedachten je ergens naartoe leiden. Dat zou melancholie kunnen zijn."

Monddood

Fadomuziek kende echter ook een moeilijke periode, tijdens de fascistische dictatuur, die in 1974 werd beëindigd met de Anjerrevolutie. "Fado heeft nooit de connectie met het echte leven verloren. De fado klonk heel droef tussen de jaren dertig en vijftig, toen Portugal een erg arm en lamgeslagen land was. De dictatuur heeft die muziek monddood gemaakt."

"Ineens waren fadozangers en –zangeressen in het zwart gekleed en zongen ze liefdesliedjes", herinnert Do Carmo zich, die indertijd al als artiest actief was. "Dat gebeurde bijna vanzelf tijdens de dictatuur. Censuur is verschrikkelijk als je iets te melden hebt. De trieste kanten van het leven verborgen we door romantische uitingen."

Generaties

"38 jaar na dato kan ik je vertellen dat de Anjerrevolutie geen echte revolutie was", aldus de zanger over de geweldloze opstand tegen de toenmalige minister-president Marcello Caetano, opvolger van de autoritaire Salazar. "Na vijftig jaar oorlog en een dictatuur heeft een land tenminste drie generaties nodig om daar echt overheen te komen."

Carlos Do Carmo - Duas Lágrimas De Orvalho (Live, 2011)



"Weet je door die Portugal nu bestuurd wordt? Door de kleinkinderen van degenen die aan de macht waren vóór de revolutie." De recente economische crisis doet verbitterde Portugezen soms zelfs verlangen naar de dagen van Salazar. "Sommige mensen op straat zeggen: ‘We zijn nu arm omdat we geen dictator meer hebben.’"

Bankier

De uitgesproken zanger heeft mooie herinneringen aan Nederland. "Ik weet nog goed dat ik na een optreden in Amsterdam met een bankier sprak. Na afloop ging hij gewoon op de fiets naar huis, met zijn vrouw achterop. Dat staat me nog goed bij." Zijn voornaamste succes dankt hij daarentegen aan zijn gezin.

"Mijn carrière was mogelijk vanwege mijn familie; vanwege hun steun, omdat ze er voor me zijn. Weet dat ik 72 ben. Ze letten goed op me. Ze zeggen altijd: ‘Vader, de dag dat we merken dat het niet meer zo goed met je gaat, zeggen we dat je moet stoppen.’" Voorlopig moet Carlos Do Carmo daar echter nog niet aan denken.


Carlos Do Carmo staat op zaterdag 10 maart in Carré, Amsterdam.